Πολλοί τον θεωρούσαν «πολιτικά νεκρό», ωστόσο το τελευταίο διάστημα ο Εμανουέλ Μακρόν δεν σταματά να εκπλήσσει τους πάντες με την αναπάντεχη ενεργητικότητά του: υπήρξε ο πραγματικός πρωταγωνιστής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στο οποίο συμφωνήθηκε, αντί για τη χρήση των παγωμένων ρωσικών κεφαλαίων, η έκδοση κοινού χρέους για την αρωγή της Ουκρανίας, ενώ στη συνέχεια επισήμανε την ανάγκη διαλόγου με τον Πούτιν – παρότι ο γάλλος πρόεδρος συνεχίζει να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στον λεγόμενο «Συνασπισμό των Προθύμων» που στέκονται στο πλευρό του Κιέβου.

Σε ανάλυσή του, ο Τζανλούκα Μερκούρι της Corriere della Sera κάνει λόγο για ενδείξεις ζωτικότητας ενός ηγέτη που εδώ και καιρό περιγράφεται ως «κουτσή πάπια» λόγω της μακροχρόνιας, πλέον, εσωτερικής πολιτικής κρίσης που αντιμετωπίζει.

«Αυτές τις μέρες φαίνεται ότι ο Μακρόν απολαμβάνει να ανατρέπει κλισέ όσον αφορά τον εαυτό του. Είτε είναι η απελπισία είτε η πολιτική φαντασία αυτή που τον ωθεί να θέλει να ταράζει τα νερά και συχνά να τα καταφέρνει –είτε ένας συνδυασμός αυτών των δύο–, ο γάλλος πρόεδρος έχει ξαφνιάσει την Ευρώπη με μια σειρά κινήσεων που επιβεβαιώνουν τόσο τη συνεχιζόμενη κρίση [στη διεθνή σκηνή] όσο και την ενισχυμένη ζωτικότητά του», γράφει ο ιταλός σχολιαστής, εξετάζοντας μία προς μία τις κινήσεις που επανάφεραν τον γάλλο ηγέτη στο προσκήνιο της ευρωπαϊκής και της διεθνούς πολιτικής.

Ο Μακρόν και ο Πούτιν

Ο ηγέτης του Μεγάρου των Ηλυσίων ξαφνικά έθεσε εκ νέου στο τραπέζι την ανάγκη διαλόγου με τη Μόσχα, κίνηση την οποία χαιρέτισε σχεδόν αμέσως το Κρεμλίνο. Η αιφνίδια μεταστροφή του εξέπληξε τους πάντες, ωστόσο, όπως σημειώνει ο Μερκούρι, στην πραγματικότητα τα ανοίγματα προς τη Ρωσία αποτελούν γνωστή μακρονική τακτική, ήδη από την πρώτη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ.

Το 2017, μόλις έναν χρόνο μετά την εκλογή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο, ο γάλλος πρόεδρος έκανε λόγο για στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης (σε σχέση με τις ΗΠΑ), ενώ το 2018 γιόρτασε την κατάκτηση του Παγκόσμιου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου από την εθνική ομάδα της Γαλλίας μαζί με τον Πούτιν στα αποδυτήρια του Σταδίου Λουζνίκι της Μόσχας, μετά τον τελικό με αντίπαλο την Κροατία.

Τον Αύγουστο της επόμενης χρονιάς υποδέχτηκε μετά βαΐων και κλάδων τον ρώσο πρόεδρο στο Παρίσι, λίγο πριν από τη σύνοδο κορυφής της G7 στο Μπιαρίτζ, δηλώνοντας μάλιστα έτοιμος να συζητήσει την επιστροφή της Ρωσίας στην ολιγομελή ομάδα (από την οποία είχε αποκλειστεί μετά την προσάρτηση της Κριμαίας) με την προϋπόθεση ότι θα σεβόταν τις συμφωνίες του Μινσκ με την Ουκρανία. Και περί τους δύο μήνες αργότερα, τον Οκτώβριο του 2019, σε μια συνέντευξη στον Economist που προκάλεσε σάλο, υποστήριξε πως «αυτό που βιώνουμε αυτή τη στιγμή είναι ο εγκεφαλικός θάνατος του ΝΑΤΟ». 

Ακόμα και μετά τη μεγάλης κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία, τον Φεβρουάριο του 2022, ο Μακρόν αποστασιοποιήθηκε από τον αντι-ρωσικό εξτρεμισμό των Βρετανών, των χωρών της Βαλτικής και των Πολωνών, επισημαίνοντας την ανάγκη να «μην ταπεινωθεί» η Ρωσία, παρότι, μόλις εβδομάδες πριν από την εισβολή, στη Μόσχα, ο ρώσος ομόλογός του είχε επιχειρήσει να τον ταπεινώσει, συνομιλώντας μαζί του σε ένα υπερβολικά μακρύ τραπέζι.

Στη συνέχεια, όμως, εδώ και τουλάχιστον ενάμισι-δύο χρόνια, ο Μακρόν μετατράπηκε σε σημαιοφόρο της ευρωπαϊκής υποστήριξης στην Ουκρανία, αναγνωρίζοντας εμμέσως ότι κάθε απόπειρα επαφής με τη Μόσχα ήταν μάταιη. Την προηγούμενη εβδομάδα, ωστόσο, υποστήριξε πως ο διάλογος με τη Μόσχα θα μπορούσε να καταστεί «χρήσιμος» την κατάλληλη στιγμή.

Ο Μακρόν και οι ΗΠΑ

Διερωτώμενος τι μπορεί να κρύβεται πίσω από αυτή τη μεταστροφή, ο ιταλός δημοσιογράφος σημειώνει καταρχάς πως η αλλαγή στάσης της Γαλλίας δεν μπορεί να γίνει κατανοητή δίχως να λαμβάνεται υπόψη η ταραχώδης σχέση των Γάλλων με τους Αμερικανούς.

Επιστρέφοντας στο παρελθόν, ο Μερκούρι γράφει ότι τα προβλήματα άρχισαν το καλοκαίρι του μακρινού 1956, όταν, κατά την Κρίση του Σουέζ, οι ΗΠΑ ανέτρεψαν τα σχέδια της Γαλλίας, της Βρετανίας και του Ισραήλ να αποσπάσουν τον έλεγχο της διώρυγας από την Αίγυπτο. Η κρίση επιβεβαίωσε το τέλος του ευρωπαϊκού ιμπεριαλισμού, με το Λονδίνο και το Παρίσι –πρακτικώς– να ταπεινώνονται.

Επειτα από μία δεκαετία, το 1966, ως πρώτος πρόεδρος της 5ης Δημοκρατίας, ο Σαρλ ντε Γκολ απέσυρε τη Γαλλία από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ: δεν επρόκειτο για αποχώρηση από τη Συμμαχία, αλλά για διακήρυξη τακτικής και στρατηγικής αυτονομίας της Γαλλίας που διήρκεσε έως το 2009, όταν ο Νικολά Σαρκοζί αποφάσισε την επάνοδο της χώρας στις στρατιωτικές δομές της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας.

Οσον αφορά τη συνέχεια, υπό τον Μακρόν, η αναξιοπιστία του Τραμπ ως στρατηγικού συμμάχου και η σχεδόν δηλωμένη πλέον εχθρότητά του για την Ευρώπη ενίσχυσαν την επιθυμία της Γαλλίας να ηγηθεί της απαραίτητης αλλά δύσκολης χειραφέτησης της ηπείρου από τις ΗΠΑ – ένα σημάδι ότι εξακολουθεί να βλέπει τον εαυτό της ως μεγάλη δύναμη, αν και ενδέχεται οι φιλοδοξίες της να μην είναι ρεαλιστικές, τουλάχιστον στην παρούσα φάση.

Κατά τη διάρκεια του πολυκύμαντου και περίπλοκου 2025, κατά το οποίο ο Τραμπ ουσιαστικά εγκατέλειψε τους Ουκρανούς επιδιώκοντας μια στρατηγική συνεργασία με τον Πούτιν, ο Μακρόν, έχοντας την υποστήριξη του Στάρμερ της Βρετανίας και τον Μερτς της Γερμανίας, έγινε πρωτεργάτης της ευρωπαϊκής αντίδρασης, δίχως την οποία η Ουκρανία θα κινδύνευε να καταρρεύσει.

Ο γάλλος πρόεδρος και ο βρετανός πρωθυπουργός σχημάτισαν τον Συνασπισμό των Προθύμων, συμφωνώντας αμέσως να στείλουν μια δύναμη 30.000 στρατιωτών στην Ουκρανία μετά την κατάπαυση του πυρός. Και μαζί με τον καγκελάριο Μερτς δημιούργησαν το E3, ένα νέο διπλωματικό σχήμα ταχείας αντίδρασης, το οποίο στα τέλη του προηγούμενου μήνα μπλόκαρε το σχέδιο των 28 σημείων, μέσω του οποίου οι Ρώσοι και οι Αμερικανοί ζητούσαν, στην ουσία, τη συνθηκολόγηση του Κιέβου.

Σήμερα, όμως, έχοντας κάνει ό,τι μπορούσε ως υπερασπιστής της Ουκρανίας, ο Εμανουέλ Μακρόν κρίνει πως ήρθε η ώρα η Ευρώπη να διαδραματίσει ηγετικό ρόλο στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις. Και στο μυαλό του δεν μπορεί να υπάρξει ευρωπαϊκή ηγεσία χωρίς γαλλική ηγεσία.

«Νομίζω ότι είναι και πάλι χρήσιμο να συνομιλήσουμε με τον Βλαντίμιρ Πούτιν», δήλωσε την προηγούμενη εβδομάδα. «Παρατηρώ ότι υπάρχουν άνθρωποι που συνομιλούν με τον Βλαντίμιρ Πούτιν», τόνισε, αναφερόμενος στους απεσταλμένους του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ. «Εμείς, οι Ευρωπαίοι και οι Ουκρανοί, έχουμε συμφέρον να βρούμε το πλαίσιο για να ξαναρχίσουμε αυτή τη συζήτηση με την κατάλληλη μορφή. Διαφορετικά, θα συζητάμε μεταξύ μας με τους [Αμερικανούς] διαπραγματευτές, που θα είναι μόνοι τους στις συζητήσεις με τους Ρώσους», συμπλήρωσε ο γάλλος πρόεδρος, σημειώνοντας πως «αυτό δεν είναι το βέλτιστο».

Αφού το Κρεμλίνο χαιρέτισε τις δηλώσεις Μακρόν, δηλώνοντας πως ο Πούτιν είναι πρόθυμος να συμμετάσχει σε διάλογο, η γαλλική προεδρία ανακοίνωσε πως «θα αποφασίσουμε τις επόμενες ημέρες για τον καλύτερο τρόπο να προχωρήσουμε», το οποίο σημαίνει πως οι δυο πλευρές ενδέχεται, τελικά, να εμπλακούν σε διμερείς συνομιλίες.

Το Ελιζέ τόνισε επίσης ότι οποιεσδήποτε συνομιλίες με τη Ρωσία θα πραγματοποιηθούν με «πλήρη διαφάνεια» και σε συνεργασία με τους ευρωπαίους εταίρους, οι οποίοι, ωστόσο, μάλλον ξαφνιάστηκαν με αυτήν την πρωτοβουλία του Μακρόν – και περισσότερο από όλους ο καγκελάριος της Γερμανίας.

Ο Μακρόν και η Γερμανία

Η απόρριψη της πρότασης περί χρήσης των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων για τη συνέχιση της χρηματοδότησης της Ουκρανίας, την οποία προωθούσε κυρίως ο Φρίντριχ Μερτς, αποτέλεσε βαρύ πλήγμα για τον γερμανό ηγέτη, ο οποίος επίσης διεκδικεί ηγετικό ρόλο για την πατρίδα του. Τις εβδομάδες πριν από τη σύνοδο των ευρωπαίων ηγετών, την προηγούμενη εβδομάδα, ο Εμανουέλ Μακρόν δεν είχε ταχθεί ανοιχτά κατά της πρότασης, ωστόσο την τελευταία στιγμή επέλεξε να συμπαραταχθεί με το Βέλγιο, την Ιταλία και τις υπόλοιπες χώρες που απέρριπταν την πρόταση.

«Στις Βρυξέλλες υπάρχει η πραγματική αίσθηση ότι το Βερολίνο είναι ο μεγάλος παίκτης και ότι η επιρροή της Γαλλίας είναι ανύπαρκτη», δήλωσε στους Financial Times η Τζορτζίνα Ράιτ, ανώτερη συνεργάτις του German Marshall Fund of the US, μιας αμερικανικής δεξαμενής σκέψης στο Παρίσι. Η ίδια, ωστόσο, κρίνει πως «κατά μία έννοια, η ΕΕ δεν ήταν ποτέ τόσο γαλλική» και αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στον Μακρόν. Συγχρόνως, όμως, «στις Βρυξέλλες υπάρχει μια αυξανόμενη αίσθηση ότι η Γαλλία δίνει προτεραιότητα στα εθνικά συμφέροντα έναντι των συμφερόντων της ΕΕ… To παλιό ρητό σύμφωνα με το οποίο “η Γαλλία είναι μόνο λόγια, λόγια, λόγια και καμία πράξη” επιστρέφει», πρόσθεσε η αμερικανίδα ειδικός.

Παρόμοια άποψη εξέφρασε και ο Μουτζάμπα Ραχμάν, υπεύθυνος για την Ευρώπη στο Eurasia Group. «Πρόκειται για μια πλήρη αντιστροφή ρόλων μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων τεσσάρων-πέντε ετών η θέση του Ελιζέ ήταν πως η γερμανική αδυναμία είχε υπονομεύσει την ικανότητα δράσης της Ευρώπης. Τώρα υπάρχει ένας καγκελάριος που καταλαβαίνει τη γεωπολιτική, που θέλει να αναλάβει δράση και να κάνει περισσότερα για την Ευρώπη… αλλά τώρα είναι το Παρίσι αυτό που δεν μπορεί να κάνει ό,τι του αναλογεί». 

Ωστόσο ο «αδύναμος» Μακρόν ήταν αυτός που καθόρισε τις ισορροπίες εντός του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, το οποίο αποφάσισε να μη χρησιμοποιήσει τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία, δίχως όμως και να προδώσει την Ουκρανία. Επί τούτου ο τίτλος σχετικού ρεπορτάζ του Politico είναι ενδεικτικός: «Πώς ο Μακρόν έκλεψε την παράσταση».

«Καθόλου άσχημα για έναν ηγέτη σε πλήρη αποδρομή, ο οποίος στη Γαλλία είναι αναγκασμένος να πορεύεται με κυβερνήσεις σχεδόν ανύπαρκτες […] Ωστόσο ίσως αυτή η αδυναμία στο εσωτερικό να ενισχύει περαιτέρω τον ρόλο του στην εξωτερική πολιτική, προσφέροντάς του ελευθερία κινήσεων και ενισχύοντας τις ικανότητές του στους ελιγμούς», σχολιάζει ο δημοσιογράφος της Corriere.

Σε παρόμοιο συμπέρασμα καταλήγει και το Politico: «Η επιρροή του Μακρόν στην ΕΕ έχει αμβλυνθεί από την πολιτική αδυναμία του στο εσωτερικό, αφήνοντας τον Μερτς να καλύψει το κενό. Ο γερμανός καγκελάριος αυτοπροβάλλεται ως η φωνή της Ευρώπης όσον αφορά και την Ουκρανία και τη διαχείριση των διατλαντικών σχέσεων. Αλλά ο Μακρόν είχε μερικούς άσους στο μανίκι του, και επειδή είναι πλέον ένας από τους πιο έμπειρους ηγέτες της ΕΕ στο τραπέζι του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Να περιμένετε περισσότερα από τον μάγο του Ελιζέ».

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News