Η χρονιά που πέρασε είχε κάτι το περίεργο, αν όχι ενοχλητικό. Εχεις την αίσθηση ότι ενώ ο κόσμος γύρω μας άλλαξε με απίστευτη ταχύτητα, η χώρα σαν να παρέμεινε ακίνητη. Αυτό δεν είναι πάντα κακό –ίσως έτσι, αμετακίνητος, ουδέτερος, να γλιτώνεις το σοκ της αλλαγής, τουλάχιστον το πρώτο σοκ. Αλλά σε μια χρονιά κατά την οποία παγκόσμιες σταθερές αμφισβητήθηκαν χωρίς κανέναν δισταγμό και το διεθνές στερέωμα αναδιατάχθηκε δραματικά, εμείς σαν να μείναμε συλλογικά αποσβολωμένοι να κοιτάμε στο εσωτερικό ενός εθνικού λάκκου γεμάτου ξυλόλιο και εκατομμύρια παράνομων αγροτικών επιδοτήσεων.

Αν το καλοσκεφτείς, το πρώτο εξάμηνο του ελληνικού 2025 αναλώθηκε στην υπόθεση των Τεμπών και το δεύτερο εξάμηνο στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Σημαντικότατα πράγματα, πολιτικά καταλυτικά ενδεχομένως. Ομως χώρος στη δημόσια σφαίρα για κάτι άλλο δεν υπήρξε –ή ακόμα κι αν υπήρξε, η όποια συζήτηση έγινε στο περιθώριο, στα μικρά «διαλείμματα για διεθνείς ειδήσεις» ενός δηλητηριασμένου πολιτικού προγράμματος περιορισμένης εθνικής εμβέλειας.

Πού μυαλό για τη νέα «χρυσή» και τρομακτική εποχή που έφερε ο Ντόναλντ Τραμπ από την ίδια εκείνη τη βραδιά της ορκωμοσίας του; Πού μυαλό και ποια δημόσια συζήτηση για τους δασμούς που επέβαλαν οι ΗΠΑ, για την Ουκρανία που από αμυνόμενη και αδικημένη, σύρεται τώρα ικέτης σκλάβος στο Κολοσσαίο του Μαρ-α-Λάγκο, ή για την κυριαρχία της ακροδεξιάς ατζέντας που ανερυθρίαστα αγνοεί θεμέλια του σύγχρονου μεταπολεμικού κόσμου; Ή μήπως συζητήσαμε για την Τεχνητή Νοημοσύνη και τις δουλειές που θα εξαφανιστούν;

Πού μυαλό για όλα αυτά μέσα στον απίστευτο θόρυβο που έκαναν πρώτα οι εμπειρογνώμονες με τα τρενάκια και τα πορίσματα της Γάνδης και έπειτα οι καταθέσεις του Φραπέ και οι βόλτες με Πόρσε πληρωμένες με φανταστικά αιγοπρόβατα…

Υπό αυτό το πρίσμα, η χρονιά που τελειώνει, θυμίζει πολύ δύο άλλες.

Το 1989 ο κόσμος μας επίσης άλλαζε γύρω μας. Ο κομμουνισμός κατέρρεε, έπεσε το Τείχος του Βερολίνου, το παγκόσμιο δίπολο πάνω στο οποίο βασίστηκαν η διεθνής αλλά και η ελληνική διπλωματία, η διεθνής αλλά και η ελληνική οικονομία, μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, διαλυόταν και μεταμορφωνόταν σε κάτι καινούργιο μέσα σε λίγες εβδομάδες. Ομως εδώ είχαμε βυθιστεί στον βούρκο των αποκαλύψεων του σκανδάλου Κοσκωτά, που κυριαρχούσε σε αλλεπάλληλες εκλογικές μάχες –τρεις σε διάστημα 10 μηνών. Συζήτηση για όσα άλλαζαν γύρω μας, ακόμα και στα σύνορά μας, δεν έγινε –τα βρήκαμε μπροστά μας αργότερα.

Το 2008 ο κόσμος επίσης θα άλλαζε. Ο σεισμός που προκάλεσε η κατάρρευση της Lehman Brothers στις ΗΠΑ είχε προκαλέσει ένα παγκόσμιο οικονομικό τσουνάμι. Αλλά εδώ το προειδοποιητικό σήμα δεν το ακούσαμε μέσα στον θόρυβο που έκαναν οι αποκαλύψεις για τα δομημένα ομόλογα και το σκάνδαλο του Βατοπεδίου και λίγο μετά, όταν καιγόταν η Αθήνα για τη δολοφονία του Γρηγορόπουλου. Συζήτηση για τη βιβλική οικονομική κρίση που ερχόταν δεν έγινε –ή κι αν έγινε, αρκεστήκαμε μακαρίως στις διαβεβαιώσεις ότι είμαστε «θωρακισμένοι». Τα βρήκαμε μπροστά μας αργότερα.

Διότι, όπως έλεγε και ο μέγας μαρξιστής ιστορικός Χάουαρντ Ζιν, –για εντελώς άλλους λόγους, αλλά ισχύει και εδώ– δεν μπορείς να είσαι ουδέτερος σε ένα τρένο που κινείται.

Το 2025 ο κόσμος μας άλλαξε και πάλι. Δραματικά, εντυπωσιακά, επικίνδυνα, τεκτονικά. Αλλά εγκλωβισμένη σε μια πραγματικότητα που όριζαν η χαίνουσα πληγή των Τεμπών και τα σκάνδαλα διαφθοράς, η χώρα δεν αναγνώρισε ούτε και αφομίωσε την αλλαγή· δεν μπόρεσε καν να τη συζητήσει.

Υπήρξαν, βέβαια, οι ενεργειακές συμφωνίες με τις ΗΠΑ ή και η εκλογή του Κυριάκου Πιερρακάκη στην προεδρία του Eurogroup, που ήταν και σημαντικές διεθνείς ενέργειες και έμπρακτη απόδειξη ότι η κυβέρνηση κατάφερε παρ’ όλα αυτά να βρει την ψυχραιμία και τον χρόνο για να κοιτάξει έξω από τον συλλογικό βούρκο. Και μπράβο της.

Ομως, εδώ που τα λέμε, ούτε και η κυβέρνηση βοήθησε τόσο στο να γίνει επαρκώς η απαραίτητη δημόσια συζήτηση για τα όσα συνέβαιναν και συνέβησαν τη χρονιά που πέρασε και να ξεφύγει η δημόσια ζωή από τα στεγανά της στενόχωρης εγχώριας επικαιρότητας. Η εικόνα ενός Πρωθυπουργού που δύο χρόνια μετά δηλώνει άγνοια για το τι συνέβη στα Τέμπη, ή η εικόνα κυβερνητικών βουλευτών που διατάσσονται να ψηφίσουν επιστολικά για την Προανακριτική για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, έθρεψαν κι αυτές την ελληνική αφασία σε ένα παγκόσμιο τρένο που κινείται. Οχι ότι η αντιπολίτευση βοήθησε, αλλά δεν έχεις να περιμένεις και πολλά από άτομα σαν την Κωνσταντοπούλου, τον Βελόπουλο, ή ώρες ώρες σαν τον Ανδρουλάκη. Η κυβέρνηση έχει άλλου είδους ευθύνη, να ορίσει το σημαντικό και να μην επιτρέψει διά της παραλείψεως να επικρατήσει ο θόρυβος.

Σε όρους δημόσιας συζήτησης, το ελληνικό 2025 μοιάζει να υπήρξε ένα γιγάντιο βήμα σημειωτόν. Που επειδή ακούς το ποδοβολητό σου, νομίζεις ότι προχωράς, αλλά μένεις στάσιμος. Κάτι πρέπει να αλλάξει μην έχουμε τα ίδια, γιατί –σχήμα οξύμωρο– με το ίδιο βήμα προχωράμε προς το 2026.

Και αν παραφράσουμε το γνωστό απόφθεγμα του Ελύτη, που έχει γίνει σοσιαλμιντικό σουξέ, αν αποσυνθέσεις το 2025, στο τέλος θα δεις να σου απομένουν ένα φορτίο ξυλόλιο, ένας εμπειρογνώμονας να σχεδιάζει βαγόνια, μια Φεράρι σε χωματόδρομο και κάποια κερδισμένα λαχεία. Που σημαίνει: με άλλα τόσα, ξαναφτιάχνεις και το 2026.

Αυτή η αφθονία των συγκεκριμένων συστατικών της ελληνικής δημόσιας ζωής είναι ο μεγάλος κίνδυνος για τη χρονιά που έρχεται.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News