Η εκλογή του Ζοράν Μαμντάνι ως δημάρχου της Νέας Υόρκης σηματοδοτεί μια νέα φάση στη σχέση μεγαλουπόλεων – υπαίθρου στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η νίκη του δεν είναι μόνο ένα γεγονός τοπικής σημασίας: συμβολίζει τις ευρύτερες μετατοπίσεις που συμβαίνουν στα πολιτικά πρότυπα των αστικών κέντρων έναντι της υπαίθρου, με συνέπειες για τον τρόπο που οι μεγάλες πόλεις διαμορφώνουν την εθνική πολιτική. Το σκεπτικό αυτό ξετυλίγει σε άρθρο του ο οξυδερκής αναλυτής των Financial Times Τζανάν Γκανές.

Η πόλη της Νέας Υόρκης παραμένει προοδευτική, με τους ψηφοφόρους να υποστηρίζουν όλο και περισσότερο υποψηφίους που προωθούν την κοινωνική δικαιοσύνη, τα περιβαλλοντικά μέτρα και τις φιλελεύθερες οικονομικές πολιτικές. Ο Γκανές σημειώνει ότι κανένας ακραίος δεξιός δεν έχει κυβερνήσει τη Νέα Υόρκη εδώ και 25 χρόνια, ενώ το ίδιο ισχύει και για άλλες πόλεις της ίδιας κατηγορίας.

Το Παρίσι δεν είχε ποτέ μη σοσιαλιστή δήμαρχο από το 2001 και μετά (ο κεντροδεξιός Ζακ Σιράκ κατείχε τη θέση αυτή για 18 χρόνια), ενώ από την ίδια χρονιά και μετά το Λος Αντζελες δεν έχει Ρεπουμπλικανό δήμαρχο – παρά την παράδοση έντονου συντηρητισμού σε ορισμένα προάστιά του.

Στις ΗΠΑ, η αντίθεση μεταξύ μεγαλουπόλεων και υπαίθρου δεν είναι ένα νέο φαινόμενο, αλλά η έντασή της έχει αυξηθεί τις τελευταίες δεκαετίες. Οι οικονομικές, κοινωνικές και πολιτιστικές διαφορές δημιουργούν ένα χάσμα, με τις αστικές περιοχές να υιοθετούν πιο φιλελεύθερες πολιτικές και οι περιοχές της υπαίθρου να διατηρούν πιο συντηρητικές αξίες.

Oι έρευνες των πολιτικών επιστημόνων και οι μετρήσεις κοινής γνώμης, όπως αυτές του Pew Research Center, τις τελευταίες δύο δεκαετίες, δείχνουν ότι οι αστικές περιοχές των ΗΠΑ έχουν μετατοπιστεί αποφασιστικά προς το Δημοκρατικό Κόμμα, ενώ οι αγροτικές περιφέρειες γίνονται ολοένα πιο Ρεπουμπλικανικές. Στην πλειονότητά τους οι κάτοικοι των πόλεων θεωρούν ότι οι αξίες των κατοίκων της υπαίθρου είναι διαφορετικές από τις δικές τους και το 53% των πολιτών της υπαίθρου δηλώνουν το ίδιο για τις αξίες όσων κατοικούν σε αστικές περιοχές.

Με βάση όσα τονίζει ο Γκανές στους FT, η εκλογή Μαμντάνι υπογραμμίζει τη σημασία της διαφορετικότητας και της πολυπολιτισμικότητας της Νέας Υόρκης. Γεννημένος το 1991 στην Ουγκάντα, από γονείς που έλκουν την καταγωγή τους από την Ινδία και μετανάστευσαν στις ΗΠΑ, ο Μαμντάνι έχει ισχυρή επιρροή σε κοινότητες μειονοτήτων και δείχνει ότι οι ψηφοφόροι των μεγάλων αστικών κέντρων ανταποκρίνονται στο μήνυμα των πολιτικών που κατανοούν τις προκλήσεις των πολυπολιτισμικών κοινωνιών.

Η νίκη του υπογραμμίζει επίσης τη σημασία των τοπικών ζητημάτων στην πολιτική. Σύμφωνα με τον αρθρογράφο των FΤ, τα κριτήρια που καθόρισαν την ψήφο περιλάμβαναν την ασφάλεια, την εκπαίδευση, τις υποδομές και την οικονομική ανάπτυξη, ενώ οι υποψήφιοι καλούνταν να παρουσιάσουν ολοκληρωμένα σχέδια για την καθημερινή ζωή των πολιτών.

Η εκλογική διαδικασία ανέδειξε επίσης τις αλλαγές στη δημογραφική σύνθεση της πόλης. Η είσοδος στο κάδρο των νέων σε ηλικία ψηφοφόρων, οι οποίοι είναι περισσότερο συνδεδεμένοι με τα κοινωνικά ζητήματα και την κλιματική αλλαγή, έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην εκλογή του Μαμντάνι.

Ταυτόχρονα, σύμφωνα με τον Γκανές, η νίκη Μαμντάνι έχει σημασία και από διεθνή σκοπιά. Οι μεγάλες πόλεις σε διάφορες περιοχές του πλανήτη συχνά λειτουργούν ως πρότυπα πολιτικής και κοινωνικής διακυβέρνησης, κι έτσι η επιτυχία ενός προοδευτικού δημάρχου μπορεί να εμπνεύσει ανάλογες κινήσεις σε άλλες μητροπόλεις του κόσμου. Το βέβαιο είναι ότι η στρατηγική διακυβέρνησης που θα ακολουθήσει ο Μαμντάνι θα παρακολουθείται στενά από τους διεθνείς αναλυτές.

Η προσαρμογή των μεγαλουπόλεων στις ανάγκες των πολιτών και η αντιπαράθεση με τις κεντρικές πολιτικές εξουσίες καθιστούν την εκλογή Μαμντάνι μια μελέτη περίπτωσης για τη σχέση τοπικής και κρατικής εξουσίας. Η επιρροή των αστικών ψηφοφόρων στα εθνικά πολιτικά ζητήματα αναδεικνύεται από το γεγονός ότι οι αποφάσεις μεγάλων πόλεων μπορούν να επηρεάσουν νομοθετικές πρωτοβουλίες, φορολογικά προγράμματα και κοινωνικές πολιτικές για ολόκληρη τη χώρα.

Σύμφωνα με τον Γκανές και τους Financial Times, οι αστικές περιοχές λειτουργούν ως πρόδρομοι κοινωνικών αλλαγών και η νίκη Μαμντάνι μπορεί να αποτελέσει ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η πρόκληση, σύμφωνα με τον αρθρογράφο, θα είναι να διατηρήσει την ισορροπία μεταξύ της φιλελεύθερης ατζέντας της πόλης και της συνεργασίας με το κράτος, ώστε να εξασφαλιστεί βιώσιμη ανάπτυξη και κοινωνική συνοχή. Επίσης, η ικανότητά του να συνενώνει διαφορετικές κοινωνικές ομάδες θα καθορίσει την επιτυχία του.

Η εκλογή Μαμντάνι επιβεβαιώνει επίσης την τάση των ψηφοφόρων να επιλέγουν ηγέτες που αντιπροσωπεύουν άμεσα τις αξίες και τις ανάγκες τους, και αυτό μοιάζει να αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη αλλαγή στον πολιτικό χάρτη των ΗΠΑ. Η εκλογή του νέου δημάρχου Νέας Υόρκης φέρνει στο προσκήνιο τις προκλήσεις και τις δυνατότητες που συνδέονται με την αυξανόμενη πολιτική αυτονομία των μεγάλων πόλεων. Και υπογραμμίζει το γεγονός ότι μια μητρόπολη μπορεί να λειτουργήσει ως κινητήρα κοινωνική και οικονομική καινοτομία, την ώρα που η ύπαιθρος παραμένει κρίσιμη για την εθνική συνοχή.

Ο συνδυασμός των τάσεων που παρατηρούνται σε πολλές χώρες –αστικός προοδευτισμός, περιφερειακός συντηρητισμός, αλλά και η εντεινόμενη αίσθηση από τους εκτός των τειχών ότι οι κάτοικοι των πόλεων δεν τους καταλαβαίνουν– εντείνει τις προκλήσεις για τη δημοκρατική λειτουργία των κρατών.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News