Αναζήτηση:

Διαφήμιση

Διαφήμιση

ΚΟΥΖΙΝΑ προ πάντων υγεία Σχόλια Αγλαΐα Κρεμέζη Αγλαΐα Κρεμέζη

Κάρδαμο, καρδάμωμο και κακουλές

Το πιπεράτο φρέσκο κάρδαμο είναι η δική μας εκδοχή του γαλλικού cresson, ενώ τα φασολάκια του αρωματικού καρδάμωμου ανήκουν σε τελείως διαφορετικό φυτό της Άπω Ανατολής...


Λέγεται ότι οι αρχαίοι στρατηγοί διάταζαν τους στρατιώτες να τρώνε κάρδαμο για να πάρουν κουράγιο. Από κει, προφανώς, βγήκε και το ρήμα «καρδαμώνω». Το χόρτο αυτό, με τα λεπτά εύθραυστα σαν φτερά φυλλαράκια και τη δυνατή πιπεράτη γεύση, που οι πρόγονοί μας το θεωρούσαν πηγή θάρρους, κοντεύουμε σήμερα να το ξεχάσουμε. Στα ακριβά μανάβικα του κέντρου, πάντως, θα βρείτε, να πουλάνε ματσάκια της βορειοευρωπαϊκή παραλλαγής του φυτού --cresson στα γαλλικά και watercress στα αγγλικά-- που έχει φύλλα στρογγυλωπά και σαρκώδη, και γεύση πιπεράτη, σαν το κάρδαμο.


Το φρέσκο ντόπιο κάρδαμο που εμείς το σπέρνουμε τον Οκτώβρη στο περιβόλι μας και αρχίζουμε να το κόβουμε ένα μήνα μετά, θα το βρείτε σε μερικούς πάγκους στις λαϊκές αγορές. Προσθέτει δροσερή σπιρτάδα σε σαλάτες κάθε είδους –μαρούλι, λάχανο, βραστές πατάτες, παντζάρια κλπ. Ακόμα νοστιμίζει την πηχτή με χοιρινό ή τις τερίνες ψαρικών και λαχανικών, αλλά και τα ψητά ή βραστά ψάρια και πουλερικά, τα οποία θα πασπαλίσετε με κάρδαμο προτού να τα σερβίρετε. Στη μέση Ανατολή το αγαπούν ιδιαίτερα και το τρώνε σκέτο σε σαλάτες με τα ψητά κρέατα, ή μαζί με άλλα πράσινα φρέσκα χόρτα.


Το ελληνικό όνομα του φυτού, που έφτασε σε μας από την αρχαιότητα, κατάγεται πιθανώς από τη σανσκριτική λέξη kardamah, που όπως γράφει στο λεξικό του ο Μπαμπινιώτης «περιέγραφε ένα εντελώς άγνωστο φυτό». Αυτό το «άγνωστο φυτό» είναι προφανώς εκείνο της Άπω Ανατολής που μας δίνει τα πολύ αρωματικά μικρά ξερά «φασολάκια» με τους μαύρους σπόρους, τα οποία χρησιμοποιούνται σαν καρύκευμα σε ψωμιά και παξιμάδια, αλλά και στις μυρωδάτες ανατολίτικες παραλλαγές του καφέ. Αυτά αποκαλούνται «cardamom» στις λατινογενείς γλώσσες.


Το πράσινο φρέσκο κάρδαμο δεν έχει καμιά σχέση με το ξερό αυτό καρύκευμα, το οποίο θα βρείτε σε μερικές ελληνικές συνταγές να αποκαλείται «καρδάμωμο» ή «κακουλές» --από την τουρκική ονομασία του μυρωδικού . Το καρύκευμα αυτό είναι ο ξερός καρπός ενός φυτού των Ινδιών και της Σρι Λάνκα, που συγγενεύει με το τζίντζερ, και είναι από τα πιο ακριβά μυρωδικά –μετά το σαφράν και τη βανίλια. Πρέπει εδώ να σας ομολογήσω πως για μένα το καρδάμωμο (κακουλές) είναι από τα λίγα καρυκεύματα που καθόλου δεν με συγκινούν, και το παραλείπω όπου βλέπω να το ζητάνε οι συνταγές για γλυκά και αφεψήματα. Αντίθετα λατρεύω το φρέσκο πιπεράτο κάρδαμο.


Το πώς και γιατί ανακατέψαμε τα ονόματα αυτών των δύο διαφορετικών φυτών είναι άγνωστο. Πολλοί, πάντως, υποστηρίζουν ότι τα ακριβά αρωματικά «φασολάκια» του καρδάμωμου έφταναν στην αρχαία Ελλάδα από τον 4ο π.Χ. αιώνα, και αποκαλούνταν «άμωμον», λέξη που αργότερα για άγνωστο λόγο συγχωνεύτηκε με το κάρδαμο. Όπως και να έχει το πράγμα, το ξερό μυρωδικό καρδάμωμο χρησιμοποιείται αρκετά στην παραδοσιακή ελληνική κουζίνα, κυρίως στη βόρεια Ελλάδα, όπου και προτιμούν αντί για τα φυσικά πράσινα αποξηραμένα «φασολάκια» τα λευκά, εκείνα που περνούν από ειδική επεξεργασία για να λευκανθούν.

Οι γνώστες συστήνουν για να χρησιμοποιήσετε σωστά το καρύκευμα, να ανοίξετε τα «φασολάκια», να βγάλετε τους μαύρους σπόρους και να τους κοπανίστε στο γουδί. Και ολόκληρα να τα αλέσετε, πάντως, δεν θα έχετε κακό αποτέλεσμα.


Πατέ Ελαφρύ με Κοτόπουλο, Μανιτάρια, Χόρτα και Φρέσκο Κάρδαμο
Νόστιμο ορεκτικό ή κύριο πιάτο με λίγες θερμίδες. Κόψτε κάθε φόρμα σε 12 φέτες. Η κάθε φέτα έχει περίπου 95 θερμίδες. Συνοδέψτε με πράσινη σαλάτα και φρυγανισμένο ψωμί, κατά προτίμηση ολικής άλεσης.

 

Για 10-12 άτομα (2 μακριές φόρμες)

3 κουταλιές ελαιόλαδο
1 φλιτζάνι κρεμμύδι ψιλοκομμένο
300 γραμμ. μανιτάρια κομμένα σε μικρά κομμάτια (δείτε σημείωση)
3 σκελίδες σκόρδο ψιλοκομμένο
1 μάτσο φύλλα σέσκουλα ή σπανάκι καθαρισμένα (περίπου 1/2 κιλό), κομμένα σε λουρίδες 2 εκ. περίπου
1 1/4 κιλά φιλέτο στήθος ή μπούτι κότας, χωρίς πέτσες, λειωμένο στο μπλέντερ για να πάρετε κιμά
1/4 φλιτζάνι άνηθο ψιλοκομμένο
1/4 φλιτζάνι φύλλα κάρδαμο ψιλοκομμένα, και επιπλέον αν θέλετε για το σερβίρισμα
1 ολόκληρο αβγό και 2 ασπράδια, ελαφρά χτυπημένα μαζί
1/2 φλιτζάνι ψίχουλα από μπαγιάτικο ψωμί ολικής ή 8άσπορο
3 κουταλιές σούπας κάππαρη, στραγγισμένη και ψιλοκομμένη ή λειωμένη στο μπλέντερ
4 χοντρές φέτες καπνιστό φιλέτο γαλοπούλα κομμένες σε μικρά κυβάκια
Αλάτι και μπόλικο φρεσκοτριμμένο πιπέρι


Βάλτε 1 κουταλιά λάδι σε μεγάλο και βαθύ τηγάνι και σοτάρετε το κρεμμύδι για 4-5 λεπτά, ανακατώνοντας. Μόλις αρχίσει να παίρνει χρώμα βάλτε και τα μανιτάρια στο τηγάνι και σοτάρετε 7-8 λεπτά μέχρι να εξατμιστούν οι χυμοί τους και να αρχίσουν να παίρνουν χρώμα. Βάλτε το σκόρδο και γυρίστε 1-2 φορές. Προσθέστε και τα σέσκουλα ή σπανάκι στο τηγάνι και σοτάρετε ανακατώνοντας, μέχρι να μαραθούν.

Κατεβάστε από τη φωτιά και αφήστε το μίγμα να κρυώσει.
Σε γαβάθα ανακατώστε το κρύο μίγμα με τα σέσκουλα, τον κιμά του κοτόπουλου, τον άνηθο, το κάρδαμο, τα αβγά, τα ψίχουλα, την κάππαρη, την καπνιστή γαλοπούλα, λίγο αλάτι και μπόλικο πιπέρι.

Τηγανίστε 1 κουτ. γλυκού από το μίγμα και δοκιμάστε για να διορθώσετε τη γεύση.

Προθερμάνετε το φούρνο στους 180 βαθμούς.

Αλείψτε καλά με λάδι 2 μακρουλές φόρμες (μήκους 30 εκ. περίπου, κατά προτίμηση με αντικολλητική επίστρωση) και βάλτε το μισό από το μίγμα στην καθεμιά. Σκεπάστε με διπλό αλουμινόχαρτο και ψήστε για 30 λεπτά. Χαμηλώστε το φούρνο στους 160 βαθμούς και ψήστε άλλα 15 λεπτά. Βγαλτε το αλουμινόχαρτο και συνεχίστε να ψήνετε ακόμα 20-30 λεπτά, να ροδίσει από πάνω το πατέ.

 

Βγάλτε από το φούρνο και αφήστε να κρυώσει τελείως το πατέ. Βάλτε το στο ψυγείο να μείνει τουλάχιστον μια νύχτα, προτού να το κόψετε για να το σερβίρετε, στολίζοντας με κλωνάρια κάρδαμο.


Σημείωση: Αν θέλετε, προσθέστε μια χούφτα ξερά άγρια μανιτάρια πορτσίνι που θα τα μουσκέψετε για 20 λεπτά σε λίγο ζεστό νερό. Ψιλοκόψτε τα και βάλτε τα μαζί με το νερό όπου μούσκεψαν στο τηγάνι με τα άλλα μανιτάρια.

 

ένα άρθρο των πρωταγωνιστών