Η αιφνιδιαστική σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο από τις ΗΠΑ, σε επιχείρηση τα ξημερώματα της 3ης Ιανουαρίου, δεν άφησε πολλά περιθώρια αμφιβολίας για τα κίνητρα του Ντόναλντ Τραμπ. Λίγες ώρες μετά την επιχείρηση, ο αμερικανός πρόεδρος ξεκαθάρισε ότι το βασικό του ενδιαφέρον εστιάζεται στο πετρέλαιο. Οπως δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου που διοργάνωσε στο Μαρ-α-Λάγκο, ο πετρελαϊκός τομέας της Βενεζουέλας έχει αποτύχει πλήρως εδώ και χρόνια και ήρθε η ώρα μεγάλες αμερικανικές εταιρείες ενέργειας να επενδύσουν δισεκατομμύρια, να επιδιορθώσουν τις κατεστραμμένες υποδομές και να αρχίσουν να αποφέρουν κέρδη στη χώρα.

Η δήλωση αυτή είχε μια έντονη γεύση εκδίκησης, παρατήρησε ο Economist. Πριν από περίπου 18 χρόνια, επί προεδρίας Ούγκο Τσάβες, η Βενεζουέλα εθνικοποίησε περιουσιακά στοιχεία αμερικανικών και άλλων δυτικών εταιρειών στη χώρα. Εκτοτε έχουν κατατεθεί αξιώσεις συνολικού ύψους περίπου 60 δισ. δολαρίων κατά του κράτους και της κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας PDVSA, σε αμερικανικά και διεθνή δικαστήρια. Λίγες εβδομάδες πριν από τη σύλληψη του Μαδούρο, ο Τραμπ είχε απαιτήσει ανοιχτά την επιστροφή «όλου του πετρελαίου, της γης και των άλλων περιουσιακών στοιχείων που μας έκλεψαν».

Ωστόσο, οι φιλοδοξίες του αμερικανού προέδρου φαίνεται να ξεπερνούν την απλή αποκατάσταση παλαιών αδικιών. Η παραγωγή πετρελαίου της Βενεζουέλας έχει καταρρεύσει λόγω δεκαετιών κακοδιαχείρισης και έλλειψης επενδύσεων. Από τα τέλη της δεκαετίας του 2000 έχει μειωθεί κατά περίπου δύο τρίτα, φτάνοντας σήμερα κοντά στο 1 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως. Η επαναφορά της ανενεργής παραγωγικής ικανότητας, σύμφωνα με τη λογική του Τραμπ, θα μπορούσε να κάνει τη Βενεζουέλα ξανά πλούσια, ενώ παράλληλα θα γέμιζε τα ταμεία των αμερικανικών επιχειρήσεων.

Το δέλεαρ είναι τεράστιο. Η χώρα διαθέτει περίπου 300 δισεκατομμύρια βαρέλια, σύμφωνα με τον Economist, δηλαδή σχεδόν το ένα πέμπτο των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου. Επιπλέον, το βαρύ και υψηλής περιεκτικότητας σε θείο αργό της Βενεζουέλας είναι ακριβώς αυτό που χρειάζονται πολλά αμερικανικά διυλιστήρια, ειδικά σε μια περίοδο που οι σχέσεις των ΗΠΑ με τον Καναδά, βασικό προμηθευτή παρόμοιου πετρελαίου, είναι τεταμένες.

Παρά τη φαινομενική ελκυστικότητα του σχεδίου, τα προβλήματα είναι πολυάριθμα. Βραχυπρόθεσμα, η παραγωγή πετρελαίου της Βενεζουέλας είναι πιθανότερο να μειωθεί παρά να αυξηθεί. Τον Δεκέμβριο, οι ΗΠΑ επέβαλαν ουσιαστικό αποκλεισμό στις εξαγωγές πετρελαίου που μεταφέρονταν με δεξαμενόπλοια τα οποία βρίσκονταν σε μαύρη λίστα, ενώ κατάσχεσαν και ένα από αυτά. Οι εξαγωγές κατέρρευσαν και μεγάλες ποσότητες αργού από τη Βενεζουέλα παραμένουν αδιάθετες, σε αγκυροβολημένα πλοία.

Επιπλέον, η χώρα αντιμετωπίζει έλλειψη νάφθας, ενός απαραίτητου διαλύτη που καθιστά το εξαιρετικά παχύρρευστο πετρέλαιο ικανό να μεταφερθεί. Οι προμήθειες από τη Ρωσία έχουν διακοπεί, γεγονός που επιβαρύνει περαιτέρω την κατάσταση. Αν δεν αρθεί ο αποκλεισμός, κάτι που εξαρτάται από τις πολιτικές και στρατιωτικές εξελίξεις, η παραγωγή ενδέχεται να περιοριστεί ακόμη περισσότερο, σημειώνει ο Economist, πιθανόν κάτω από τα 700.000 βαρέλια ημερησίως.

Σε ένα πιο αισιόδοξο σενάριο, με ομαλή πολιτική μετάβαση και άρση των αμερικανικών κυρώσεων, η παραγωγή θα μπορούσε να ανακάμψει εντός μηνών. Σύμφωνα με την εταιρεία δεδομένων Kpler, βασικές επισκευές και συντηρήσεις θα μπορούσαν να αυξήσουν την παραγωγή στα 1,2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως μέχρι το τέλος του 2026. Ακόμη κι έτσι, η Βενεζουέλα θα παρέμενε μακριά από το μέγιστο δυναμικό της και ελαφρώς πίσω από χώρες όπως η Λιβύη.

Για να αυξηθεί ουσιαστικά η παραγωγή, η χώρα πρέπει να ξεπεράσει τρία βασικά εμπόδια: την έλλειψη κεφαλαίων, τη σοβαρή ανεπάρκεια ανθρώπινου δυναμικού και την υπερπροσφορά στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου. Η συμβουλευτική εταιρεία Rystad Energy εκτιμά ότι απαιτούνται επενδύσεις ύψους 110 δισεκατομμυρίων δολαρίων μόνο για την έρευνα και την παραγωγή, ποσό διπλάσιο από όσα επένδυσαν συνολικά οι μεγάλες αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες παγκοσμίως το 2024.

Ο Τραμπ φαίνεται να πιστεύει ότι οι εταιρείες αυτές θα ανταποκριθούν άμεσα, γράφει ο Economist. Η Chevron, που ήδη δραστηριοποιείται στη Βενεζουέλα και εξάγει περίπου 200.000 βαρέλια ημερησίως προς τις ΗΠΑ βάσει ειδικής άδειας, ενδέχεται να επεκτείνει τη δραστηριότητά της. Αλλες εταιρείες, όμως, θυμούνται ακόμη τις ζημιές του παρελθόντος. Επιπλέον, ο Τραμπ θα βρίσκεται στον Λευκό Οίκο για λίγο περισσότερο από τρία χρόνια, γεγονός που δημιουργεί αβεβαιότητα για τη μακροπρόθεσμη δέσμευσή του. Μέχρι στιγμής, οι μεγάλες εταιρείες τηρούν σιγή, ενώ τράπεζες και ασφαλιστικές εταιρείες εμφανίζονται ακόμη πιο διστακτικές.

Ακόμη και αν βρεθούν τα απαιτούμενα κεφάλαια, η ίδια η πετρελαϊκή βιομηχανία της Βενεζουέλας ίσως αδυνατεί να ανταποκριθεί. Η χώρα έχει υποστεί τεράστια «διαρροή εγκεφάλων», με δεκάδες χιλιάδες εξειδικευμένους εργαζόμενους να έχουν φύγει στο εξωτερικό. Η PDVSA διοικείται πλέον σε μεγάλο βαθμό από τις ένοπλες δυνάμεις και θα χρειαστεί ριζική αναδιάρθρωση για να μπορέσει να συνεργαστεί ισότιμα με δυτικές εταιρείες.

Ακόμη και αν αυξηθεί η παραγωγή, σημείωσε εν κατακλείδι στην ανάλυσή του ο Economist, το επιπλέον πετρέλαιο θα διοχετευθεί σε μια ήδη κορεσμένη αγορά. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προβλέπει ότι η παγκόσμια προσφορά θα υπερβαίνει τη ζήτηση έως το τέλος της δεκαετίας, πιέζοντας τις τιμές προς τα 50 δολάρια το βαρέλι ή και χαμηλότερα, επίπεδα που είναι αρκετά κάτω από το κόστος βιωσιμότητας πολλών κοιτασμάτων της Βενεζουέλας.

Η σύλληψη του Μαδούρο ήταν εντυπωσιακή και ταχεία. Τα οικονομικά οφέλη που προσδοκά ο Τραμπ από το μεγάλο πετρελαϊκό στοίχημα της Βενεζουέλας, όμως, θα είναι πολύ πιο αργά και αβέβαια.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News