Η Ελλάδα τον Ιανουάριο του 1885 ήταν μια χώρα που ελάχιστα θύμιζε τη σημερινή, όχι από μία, αλλά από πολλές απόψεις. Θα μου πείτε «λογικό το λες, έχει περάσει σχεδόν ενάμισης αιώνας». Ναι, αλλά εδώ μιλάμε για ασύλληπτες αλλαγές, τεράστιες διαφορές. Πρώτα-πρώτα, τα βόρεια σύνορά μας βρίσκονταν κάτω από την Ελασσόνα, μιας και η Θεσσαλία και η επαρχία της Αρτας είχαν ενσωματωθεί στον ελληνικό εθνικό κορμό μόλις τέσσερα χρόνια νωρίτερα. Το ελληνικό κράτος μετρούσε 51 χρόνια ζωής, με τα σύνορά του να έχουν διευρυνθεί δύο φορές (το 1864 και το 1881), και μάλιστα με ειρηνικό τρόπο.

Στη δεκαετία του 1880 πρωταγωνίστησαν στην πολιτική ζωή της χώρας ο Χαρίλαος Τρικούπης και ο Θεόδωρος Δηλιγιάννης, δημιουργώντας το δίπολο του ελληνικού δικομματισμού. Πρόοδος και συντηρητισμός, ανάπτυξη και παλαιοκομματισμός συγκρούονταν στα πρόσωπα των δύο αυτών πολιτικών ηγετών για 15 ολόκληρα χρόνια. Μέσα στα πολλά και σπουδαία που συνέβησαν στη χώρα κατά το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα υπήρξαν και κάποια περιστατικά που ήταν για γέλια και για κλάματα. Κυριολεκτικά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το λεγόμενο «επεισόδιο Νίκολσον», που έγινε η αφορμή για να «πέσει» η κυβέρνηση Τρικούπη. Τι συνέβη;

Στις αρχές Ιανουαρίου του 1885 ένας βρετανός επιτετραμμένος ονόματι Νίκολσον, ο οποίος ήταν γυναικάδελφος του πρεσβευτή της Μεγάλης Βρετανίας στην Κωνσταντινούπολη λόρδου Ντάφεριν, είπε να κάνει μια βόλτα στον Λυκαβηττό, να πάρει τον αέρα του και να θαυμάσει την Αθήνα από ψηλά. Ελα μου όμως που πήγε σε μια περιοχή του Λυκαβηττού όπου τότε απαγορευόταν η διέλευση. Βλέπει ο χωροφύλακας που βρισκόταν σε υπηρεσία, ονόματι Λουκάς Καλπούζος, τον Nίκολσον με τη γυναίκα του να πηγαίνουν προς το μέρος που ήταν κλειστό και δεν το πήρε ψύχραιμα…

Του έβαλε τις φωνές και ο Nίκολσον προσπαθούσε να του εξηγήσει ποιος ήταν ώστε να ηρεμήσει. Μόνο που για να συνεννοηθούν θα έπρεπε να μιλάνε την ίδια γλώσσα. Προσπαθήστε για λίγο να φανταστείτε τον χωροφύλακα του 1885 να προσπαθεί να συνεννοηθεί με τον εγγλέζο επιτετραμμένο. Οπως καταλαβαίνουμε, όχι απλώς δεν συνεννοήθηκαν, αλλά ο χωροφύλακας τράβηξε τον Nίκολσον από το μανίκι και άρχισε να τον χτυπάει στον ώμο με ένα μπαστούνι.

Αν όσα γράψαμε ως εδώ είναι για γέλια, τα όσα ακολούθησαν είναι για κλάματα. Διότι πέραν του ότι διαμαρτυρήθηκε η βρετανική πρεσβεία, παρακάμπτοντας το πρωτόκολλο ο Nίκολσον επισκέφθηκε ο ίδιος τον πρωθυπουργό και απαίτησε να απολυθεί ο Καλπούζος. Ο Τρικούπης, στην προσπάθειά του να διαχειριστεί την κατάσταση με τον καλύτερο δυνατό τρόπο ώστε να εκτονωθεί η ένταση, έκανε αποδεκτό το αίτημά του και έδωσε εντολή να απολυθεί ο Καλπούζος. Ωστόσο, ο Nίκολσον δεν έμεινε ευχαριστημένος, καθώς στην ημερήσια διαταγή που διαβάστηκε και αφορούσε την απόλυση του Καλπούζου αναφερόταν ότι είχε και ο Nίκολσον ευθύνη για το περιστατικό στον Λυκαβηττό. 

Για να μην τα πολυλογούμε, το αποτέλεσμα ήταν ότι, κατόπιν απαίτησης του βρετανού πρεσβευτή στην Αθήνα, μόλις τρεις ημέρες μετά το επεισόδιο στον Λυκαβηττό, εκατό άνδρες της Χωροφυλακής παρατάχθηκαν μπροστά στον βρετανό πρόξενο, παρουσίασαν όπλα, με την μπάντα να παιανίζει τον βρετανικό εθνικό ύμνο «God Save The Queen». Κάπως έτσι ζητήσαμε συγγνώμη από το βρετανικό Στέμμα…

Το δημόσιο ρεζιλίκι που υποστήκαμε ως χώρα, λογικό ήταν να ξεσηκώσει παλλαϊκή αγανάκτηση – και βέβαια αυτό ήταν βούτυρο στο ψωμί της αντιπολίτευσης. Περίπου έναν μήνα μετά το περιστατικό στον Λυκαβηττό, η κυβέρνηση Τρικούπη έπεσε, χάνοντας οριακά την εμπιστοσύνη της Βουλής, με 108 έναντι 104 βουλευτών. Την επόμενη μέρα η Αθήνα μετατράπηκε σε «Μενίδι πανηγυρίζον και μεθύσκον», όπως έγραφαν χαρακτηριστικά οι εφημερίδες. Κόσμος είχε ξεχυθεί στους δρόμους για να γιορτάσει την πτώση της κυβέρνησης Τρικούπη, με τον αντιτρικουπισμό να κάνει τη πρώτη του εμφάνιση στην πολιτική ζωή του τόπου, με ηγέτη τον Θεόδωρο Δηλιγιάννη.

«Κάτω ο Πετρέλαιος», «κάτω οι φόροι», «κάτω η ακρίβεια» ήταν τα συνθήματα που ακούγονταν απ’ άκρη σ’ άκρη στο κέντρο της Αθήνας. Οι εκλογές της 7ης  Απριλίου 1885 ανέδειξαν νικητή τον Δηλιγιάννη, με τον Τρικούπη να καταποντίζεται. Ο λαός δεν του συγχωρούσε τη βαριά φορολογία που επέβαλε και προτίμησε τα ωραία λόγια του Δηλιγιάννη για μείωση φόρων και κατάργηση των προσόντων ως προαπαιτούμενων για τους δημοσίους υπαλλήλους (!)

Η αυλαία του ελληνικού δικομματισμού μόλις άνοιγε, με τον Δηλιγιάννη να γίνεται για πρώτη φορά πρωθυπουργός στα 61 του χρόνια. Θα εκλεγόταν πρωθυπουργός άλλες τέσσερις φορές μέσα στα επόμενα 20 χρόνια, μέχρι να πέσει νεκρός από μαχαίρι στα σκαλιά της Βουλής το 1905.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News