Ας φανταστούμε το εξής σενάριο: ένα πρωινό του Μαρτίου 2027, ρωσικές τεθωρακισμένες μονάδες περνούν τα σύνορα της Λετονίας κοντά στο Ρέζεκνε, καταλαμβάνουν τον σιδηροδρομικό σταθμό και κινούνται νότια προς το Νταουγκάβπιλς, τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της χώρας, όπου περίπου οι μισοί κάτοικοι είναι ρωσικής καταγωγής. Εκμεταλλευόμενη μια εκτεταμένη εκστρατεία παραπληροφόρησης, η Μόσχα προβάλλει το επιχείρημα ότι οι «ρωσόφωνες κοινότητες» χρειάζονται προστασία. Τα ρωσικά στρατεύματα οχυρώνονται γρήγορα, αναπτύσσουν κινητά αντιαεροπορικά συστήματα και ο Βλαντίμιρ Πούτιν, ενισχυμένος από τα πρόσφατα εδαφικά κέρδη στο Ντονμπάς, περιμένει να δει πώς θα αντιδράσει το ΝΑΤΟ.

Στην Ουάσιγκτον, η απάντηση επιβεβαιώνει τους χειρότερους φόβους των Ευρωπαίων, γράφουν στον Economist ο Ντέιβιντ Τζιόε καθηγητής στο Τμήμα Πολεμικών Σπουδών του King’s College του Λονδίνου και ο Νταγκ Τσάλμερς, τέως αναπληρωτής αρχηγός του βρετανικού επιτελείου Αμυνας.

Ο Ντόναλντ Τραμπ δηλώνει ότι οι ΗΠΑ δεν πρόκειται να πολεμήσουν για ένα «κομμάτι» της Λετονίας, το οποίο, όπως υποστηρίζει, είναι ουσιαστικά ρωσικό. Η Ρωσία είναι, κατά τη γνώμη του, υπερβολικά ισχυρή και θα αντέξει έναν μακροχρόνιο πόλεμο, όπως έκανε στην Ουκρανία. Επιπλέον, κατηγορεί την ευρωπαϊκή αδυναμία ότι προκάλεσε την εισβολή. Στα κοινωνικά δίκτυα μιλά για «ειρήνη», αλλά ξεκαθαρίζει ότι δεν θα στείλει στρατεύματα, αεροσκάφη ή βαριά μεταγωγικά μέσα, αλλά μόνο όπλα προς πώληση.

Ενα τέτοιο υποθετικό επεισόδιο αναγκάζει το ΝΑΤΟ να αντιμετωπίσει ένα μέχρι πρότινος αδιανόητο ερώτημα: μπορεί η Ευρώπη, χωρίς αμερικανική στρατιωτική συνδρομή, να αναχαιτίσει και τελικά να απωθήσει μια ρωσική επίθεση;

Κάθε ρεαλιστική απάντηση ξεκινά από μια σκληρή παραδοχή, σημειώνουν οι δύο ειδικοί στον Economist: η Ευρώπη μπορεί να αντέξει έναν σύντομο πόλεμο, αλλά όχι έναν μακροχρόνιο. Χωρίς τις αμερικανικές δυνατότητες στρατηγικών μεταφορών, εναέριου ανεφοδιασμού, συστημάτων διοίκησης και ελέγχου, δορυφορικών πληροφοριών και τεράστιων αποθεμάτων πυρομαχικών, η ευρωπαϊκή ικανότητα διεξαγωγής πολέμου υψηλής έντασης θα εξαντληθεί μέσα σε λίγες εβδομάδες.

Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει αναπόφευκτη ήττα. Η Ευρώπη διαθέτει τεράστια δημογραφικά και οικονομικά πλεονεκτήματα. Οπως έχει επισημάνει ο πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ, «500 εκατομμύρια Ευρωπαίοι ζητούν από 300 εκατομμύρια Αμερικανούς να τους προστατεύσουν από 140 εκατομμύρια Ρώσους». Το ΑΕΠ των ευρωπαϊκών χωρών του ΝΑΤΟ, χωρίς τις ΗΠΑ, είναι δεκαπλάσιο από της Ρωσίας. Ομως, η ρωσική οικονομία και κοινωνία είναι προσανατολισμένες στον πόλεμο. Συνεπώς, σύμφωνα με τον Economist, η Ευρώπη θα πρέπει να δράσει γρήγορα και αποφασιστικά. Ενας σύντομος πόλεμος θα κριθεί από την ταχύτητα: στις πολιτικές αποφάσεις, στην ενίσχυση της ανατολικής πτέρυγας και στην κατάληψη της πρωτοβουλίας πριν η Ρωσία εκμεταλλευτεί τα ευρωπαϊκά βιομηχανικά και υλικοτεχνικά ελλείμματα.

Ο Πούτιν έχει αποδείξει ότι αντέχει τους μακροχρόνιους πολέμους, ιδιαίτερα αν έχει εξωτερική στήριξη, όπως εκείνη που του παρέχει η Κίνα στην Ουκρανία. Είναι λιγότερο ευαίσθητος στις απώλειες και στις θυσίες από ό,τι οι δημοκρατικοί ηγέτες. Αν διαπιστώσει ρωγμές στη δυτικοευρωπαϊκή πολιτική συνοχή, μπορεί να επιλέξει να «τραβήξει» τον πόλεμο, φθείροντας σταδιακά τους αντιπάλους του.

Οπως εκτιμούν οι Τζιόε και Τσάλμερς στο άρθρο τους στον Economist, η πρώτη φάση μιας σύγκρουσης θα επικεντρωθεί, λογικά, στην αναχαίτιση της αρχικής ρωσικής προέλασης. Η γεωγραφία ευνοεί το ΝΑΤΟ: οι περιοχές όπου η Ρωσία μπορεί να συγκεντρώσει δυνάμεις είναι γνωστές, όπως και οι ευάλωτες ζώνες των Βαλτικών χωρών και το πέρασμα του Σουβάλκι. Οι ευρωπαϊκοί στρατοί, ιδίως της Πολωνίας, των σκανδιναβικών χωρών, των Βαλτικών κρατών και ολοένα περισσότερο της Γερμανίας, διαθέτουν σύγχρονο εξοπλισμό, σχέδια και υποδομές που επιτρέπουν σχετικά γρήγορη μεταφορά ενισχύσεων.

Η ανακατάληψη κατεχόμενων εδαφών, όμως, θα ήταν πολύ πιο δύσκολη. Θα απαιτούσε όχι μόνο τοπική υπεροχή, αλλά και πλήγματα κατά ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων εντός της ίδιας της Ρωσίας, ένα βήμα που πολλοί Ευρωπαίοι θα δίσταζαν να εγκρίνουν. Ο Πούτιν γνωρίζει αυτό το δίλημμα και θα το εκμεταλλευτεί.

Επιπλέον, σχολιάζουν στον Economist, οι πολιτικές διαιρέσεις στο ΝΑΤΟ θα μπορούσαν να ενταθούν. Για χώρες όπως η Βρετανία, η Πολωνία και τα Βαλτικά κράτη, η Ρωσία αποτελεί υπαρξιακή απειλή. Για άλλες, κυρίως στη Μεσόγειο, προτεραιότητες όπως η μετανάστευση θεωρούνται πιο άμεσες. Ετσι, η συμμαχία θα μπορούσε να μετατραπεί σε έναν περιορισμένο «συνασπισμό προθύμων», με μειωμένη ισχύ.

Σε επιχειρησιακό επίπεδο, η Ευρώπη τα πηγαίνει καλύτερα στο έδαφος, λιγότερο καλά στον αέρα λόγω έλλειψης μέσων ανεφοδιασμού και διοίκησης, και δυσκολεύεται στη θάλασσα και στο διάστημα χωρίς αμερικανική στήριξη. Παρά τις ικανότητες στον κυβερνοχώρο, η εξάρτηση από αμερικανικές εταιρείες και δορυφορικά συστήματα αποτελεί αχίλλειο πτέρνα.

Συνολικά, καταλήγει το άρθρο του Economist, η Ευρώπη δεν είναι ανίσχυρη, αλλά έχει εφησυχάσει υπερβολικά στηριζόμενη στις ΗΠΑ. Ενας σύντομος πόλεμος χωρίς αμερικανικά στρατεύματα είναι θεωρητικά δυνατόν να κερδηθεί, μόνο όμως αν η Ευρώπη επενδύσει άμεσα και σοβαρά στην άμυνά της, προετοιμαζόμενη για το ενδεχόμενο να χρειαστεί να δράσει μόνη της. Διαφορετικά, η υπόθεση ότι η Αμερική θα εμφανιστεί πάντα την κρίσιμη στιγμή για να σώσει την κατάσταση, μοιάζει περισσότερο με στοίχημα παρά με στρατηγική.

 

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News