Κάτι απειλητικό συμβαίνει στα βάθη της Θάλασσας του Μαρμαρά: ένα ρήγμα κάτω από αυτό το υδάτινο σώμα που συνδέει τη Μαύρη Θάλασσα με το Αιγαίο Πέλαγος έχει τραβήξει την προσοχή των επιστημόνων. Τις τελευταίες δύο δεκαετίες έχουν σημειωθεί σεισμοί αυξανόμενης έντασης, που μετακινούνται σταθερά προς τα ανατολικά.

Ο τελευταίος σε αυτή τη σειρά, τον Απρίλιο, ήταν ένας σεισμός μεγέθους 6,2 Ρίχτερ. Και αν το μοτίβο συνεχιστεί, τελικά ένας μεγάλος σεισμός θα μπορούσε να φτάσει στα νερά ακριβώς νότια της μεγαλύτερης πόλης της Τουρκίας.

«Η Κωνσταντινούπολη βρίσκεται στο στόχαστρο», δήλωσε στους New York Times ο Στίβεν Χικς, σεισμολόγος στο University College London, ο οποίος δεν συμμετείχε σε νέα σχετική μελέτη που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη στο περιοδικό Science.

Η έρευνα υποδηλώνει ότι ισχυροί σεισμοί προχωρούν προς ένα τμήμα μήκους 14,5-21 χιλιομέτρων, το οποίο οι επιστήμονες αποκαλούν «κύριο ρήγμα του Μαρμαρά» και είναι μία από τις διακλαδώσεις του δυτικού τμήματος του ρήγματος της βόρειας Ανατολίας.

Αυτό έχει τη δυνατότητα να προκαλέσει δόνηση μεγέθους 7 Ρίχτερ ή μεγαλύτερο στην πόλη των 16 εκατομμυρίων κατοίκων, αλλά βέβαια οι επιστήμονες δεν μπορούν να προσδιορίσουν το πότε θα συμβεί. «Οι σεισμοί δεν μπορούν να προβλεφθούν», δήλωσε στους New York Times η Πατρίσια Μαρτίνεζ-Γκαρζόν, σεισμολόγος στο GFZ Helmholtz, Κέντρο Γεωεπιστημών στη Γερμανία, και συγγραφέας της νέας μελέτης.

Ωστόσο, η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο μπορεί να ξεκινήσει αυτό το σεισμικό γεγονός είναι ζωτικής σημασίας. «Πρέπει να επικεντρωθούμε στην έγκαιρη ανίχνευση οποιωνδήποτε σημάτων που μας υποδεικνύουν ότι συμβαίνει κάτι ασυνήθιστο».

Η Τουρκία είναι συνηθισμένη στους καταστροφικούς σεισμούς. Τον Φεβρουάριο του 2023 δύο σεισμοί (ένας μεγέθους 7,8 Ρίχτερ και λίγες ώρες αργότερα ένας μεγέθους 7,5) κατέστρεψαν τμήματα της νότιας Τουρκίας και της Συρίας, σκοτώνοντας τουλάχιστον 55.000 ανθρώπους.

Οτι ένας μεγάλος σεισμός θα χτυπήσει την Κωνσταντινούπολη είναι γνωστό ως επιστημονική θεωρία. Οι ειδικοί συμφωνούν ότι είναι μια θλιβερή, αναπόφευκτη πραγματικότητα.

«Ενας πολύ μεγάλος σεισμός κοντά στην Κωνσταντινούπολη θα προκαλέσει πιθανώς μια από τις χειρότερες ανθρωπιστικές καταστροφές στην πρόσφατη Ιστορία», επισήμανε στους New York Times η Τζούντιθ Χάμπαρντ, σεισμολόγος στο Πανεπιστήμιο Cornell, η οποία δεν συμμετείχε στη μελέτη.

Ο κίνδυνος που επισημαίνει η νέα μελέτη αφορά τη ζώνη ρήγματος της βόρειας Ανατολίας, ένα γεωλογικό όριο όπου η τεκτονική πλάκα της Ανατολίας ολισθαίνει πλευρικά έναντι της ευρασιατικής πλάκας. Ενα τμήμα αυτής της ζώνης ρηγμάτων μήκους 1.200 χλμ. έχει παραμείνει ενεργό στη σύγχρονη εποχή. Ωστόσο ένα άλλο τμήμα της, το οποίο ονομάζεται Κύριο Ρήγμα του Μαρμαρά και βρίσκεται κάτω από τη θάλασσα νοτιοδυτικά της Κωνσταντινούπολης, παραμένει ύποπτα ήρεμο.

Το 1766, σεισμός μεγέθους 7,1 Ρίχτερ είχε πλήξει την πόλη, αλλά έκτοτε ένα τμήμα μήκους περίπου 150 χλμ. δεν έχει υποστεί ρήξη.

Η νέα μελέτη, η οποία εξέτασε τους σεισμούς των τελευταίων 20 ετών στο ρήγμα, παρατήρησε κάτι περίεργο. Το 2011, ένας σεισμός μεγέθους 5,2 Ρίχτερ έπληξε το δυτικό τμήμα του κύριου ρήγματος του Μαρμαρά, ακολουθούμενος από σεισμό μεγέθους 5,1 στα ανατολικά, το 2012.

Τον Σεπτέμβριο του 2019, σεισμός μεγέθους 5,8 Ρίχτερ συγκλόνισε το κεντρικό τμήμα του κύριου ρήγματος του Μαρμαρά. Στη συνέχεια, τον Απρίλιο του 2025, ακριβώς ανατολικά του, σημειώθηκε σεισμός μεγέθους 6,2 Ρίχτερ.

Θα είναι ο επόμενος σεισμός ισχυρότερος από τον προηγούμενο; Και αν ναι, θα εμφανιστεί στο ρήγμα ακριβώς κάτω από την Κωνσταντινούπολη; Οι συγγραφείς της μελέτης πιστεύουν ότι αυτό είναι πιθανό.

Δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι ο επόμενος σεισμός θα είναι η καταστροφή μεγέθους 7 ή μεγαλύτερου που όλοι φοβούνται. Ωστόσο, ένας επιπλέον αρκετά ισχυρός σεισμός στο ρήγμα ενδέχεται να ασκήσει μεγαλύτερη πίεση στο ανατολικό τμήμα του, γεγονός που θα μπορούσε να προκαλέσει την επίφοβη ρήξη.

Και καθώς οι μικρές αυξήσεις στο μέγεθος αντιστοιχούν σε τεράστια άλματα στην απελευθερωμένη ενέργεια, ακόμα και ένας σεισμός μεγέθους 6,5-6,9 Ρίχτερ θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντικές ζημιές στην πόλη.

Δεν είναι σαφές γιατί οι σεισμοί περιστασιακά εξαπλώνονται κατά μήκος ενός ρήγματος, αλλά είναι γνωστό ότι έχουν συμβεί στο παρελθόν – συμπεριλαμβανομένης της ίδιας της ζώνης ρήγματος της βόρειας Ανατολίας.

Ωστόσο οι ερευνητές περιλαμβάνουν μόνο τέσσερις μέτριους σεισμούς στην ανάλυσή τους, αριθμός που μπορεί να είναι ανεπαρκής για τον προσδιορισμό ενός μοτίβου. «Νομίζω ότι υπάρχει μεγάλη πιθανότητα αυτοί να είναι απλώς τυπικοί σεισμοί που τυχαίνει να μοιάζουν ότι μετακινούνται», σημείωσε η Χάμπαρντ.

Αλλά ακόμη και αν υπάρχει σκεπτικισμός σχετικά με αυτό το σύνολο δεδομένων, είναι σαφές ότι δημιουργείται επικίνδυνη πίεση σε αυτό το ρήγμα. Οι επιστήμονες είναι σίγουροι ότι έρχεται ένας γιγαντιαίος καταστροφικός σεισμός, ανέφεραν οι NY Times. «Νομίζω ότι δεν μπορούμε ακόμα να πούμε αν θα προηγηθεί μια σειρά μετακινούμενων σεισμών, όπως υπονοεί αυτή η μελέτη, ή αν θα έρθει ξαφνικά», ανέφερε η Χάμπαρντ.

Ο αριθμός των θυμάτων από αυτόν τον προδιαγεγραμμένο σεισμό εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, συμπεριλαμβανομένης της κατεύθυνσης των σεισμικών κυμάτων κατά μήκος του ρήγματος. Μια άλλη πρόσφατη μελέτη προειδοποιεί ότι είναι κάπως πιο πιθανό να προκαλέσει ρήξη προς τα ανατολικά, δηλαδή προς την κατεύθυνση της Κωνσταντινούπολης.

Οπως, όμως, συνέβη με την καταστροφή του διπλού σεισμού της Τουρκίας το 2023, είναι ο ανθρώπινος παράγοντας που μπορεί να κάνει ακόμα πιο φονικό τον σεισμό.

«Δεκαετίες ανεξέλεγκτης ανάπτυξης και πυκνοκατοίκησης της Κωνσταντινούπολης, σε συνδυασμό με την έλλειψη επιβαλλόμενων προδιαγραφών δόμησης και την ανάπτυξη σε ασταθή εδάφη, έχουν δημιουργήσει αυτή την ιδιαίτερα επικίνδυνη κατάσταση», τόνισε η Τζούντιθ Χάμπαρντ στην αμερικανική εφημερίδα.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News