Η Μάλτα πληρώνει σήμερα το τίμημα  δώδεκα ετών ανάπτυξης έγραψε το Politico. Το εκτενέστατο ρεπορτάζ αναφέρθηκε στις κομπίνες και στις μίζες που ακολούθησαν τα διάφορα αναπτυξιακά projects της κυβέρνησης Τζόζεφ Μουσκάτ, ο οποίος έχει παραιτηθεί εδώ και λίγα χρόνια και πλέον είναι κατηγορούμενος ως κοινός απατεώνας.

Κομβικό ρόλο στο ζήτημα της διαφθοράς έχει η λεγόμενη Υπόθεση Vitals. Αυτή αποτελεί μοναδική ευκαιρία να καταδικαστεί η διεφθαρμένη κυβέρνηση του Μουσκάτ, βουτηγμένη στα σκάνδαλα, η οποία επί μία δεκαετία λεηλάτησε το δημόσιο χρήμα ατιμωρητί. Ωστόσο τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Η διαδικασία συνεχίζεται ύστερα από ενάμιση χρόνο, εξήγησε το Politico, όμως αυξάνεται η ανησυχία για τις προοπτικές της δίκης. Γιατί, άραγε;

Επειδή το κατηγορητήριο έχει  κενά, ενώ μεγάλο μέρος της μαλτέζικης κοινωνίας υποστηρίζει ακλόνητα τον Μουσκάτ. Είναι τμήματα του πληθυσμού που πλούτισαν χάρις στις πολιτικές της κυβέρνησης Μουσκάτ. «Αρπάξτε, αρπάξτε, αρπάξτε!» ήταν το σύνθημα, όπως γλαφυρά κατέθεσε το ρεπορτάζ.

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.

Η Μάλτα συνέδεσε την τύχη της με την Ευρωπαϊκή Ενωση το 2004, όμως ο πραγματικός μετασχηματισμός της ξεκίνησε το 2013, όταν εξελέγη πρωθυπουργός ο Μουσκάτ, πρώην ευρωβουλευτής. Από τότε η Μάλτα βίωσε εκπληκτική οικονομική άνθηση, βασισμένη στο «όραμα» να προσελκύσει όλους τους πλουσίους του κόσμου. Αυτή η ραγδαία ανάπτυξη οδήγησε σε σοβαρές θεσμικές παραμορφώσεις, αρχικά με «όχημα» τις μπουλντόζες των κατασκευαστικών εταιρειών.

Σε αυτές επετράπη να παραβιάσουν όλους τους νόμους και να αλλάξουν το τοπίο της Μάλτας με κτίρια φτιαγμένα από τσιμέντο, χάλυβα και γυαλί. Ετσι, οι άλλοτε παρθένες ακτές απέκτησαν αποκρουστική όψη, ενώ ταυτόχρονα οι κρίσιμες για τη ζωή των ντόπιων υποδομές αφέθηκαν να σαπίζουν. Τα σκάνδαλα κυβερνητικής – κρατικής διαφθοράς κατέστησαν αμέτρητα πλην ακαταδίωκτα, με αποτέλεσμα να εμπεδωθεί στον λαό το αίσθημα της ατιμωρησίας.

«Παιδική χαρά» επενδυτών

Η στρατηγική του Μουσκάτ υπήρξε απλή: εκμετάλλευση της πρόσβασης στο μεγαλύτερο εμπορικό μπλοκ του κόσμου, την ΕΕ, και εξυπηρέτηση της παγκόσμιας ελίτ. Με το συγκεκριμένο «όραμα» πούλησε μαλτέζικα (ευρωπαϊκά) διαβατήρια σε («έχοντες» και όχι εξέχοντες) ξένους και κατέστησε παιχνιδάκι την ίδρυση και λειτουργία εταιρειών χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, κρυπτονομισμάτων και διαδικτυακών τυχερών παιχνιδιών. Πολύ γρήγορα η Μάλτα έγινε η «παιδική χαρά» των διεθνών επενδυτών.

Μεταξύ 2013 και 2024, το απόθεμα των άμεσων ξένων επενδύσεων αυξήθηκε από 9,6 δισ. ευρώ σε 460 δισ. ευρώ! Ταυτόχρονα το κατά κεφαλήν ΑΕΠ αυξήθηκε 70%, τέσσερις φορές πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, δημιουργώντας το καινούργιο κοινωνικό στρώμα των νεόπλουτων (και ψηφοφόρων του Μουσκάτ).

Η ευημερία αυτού του τύπου συνέδεσε τις επιχειρήσεις με την πολιτική, ενώ η αντίληψη περί διαφθοράς αυξανόταν σταθερά. Σε ό,τι αφορά τις προαναφερθείσες κατασκευές, το «όραμα» του Μουσκάτ ήταν να μετατρέψει τη Μάλτα σε κοσμοπολίτικο χώρο για Κροίσους, δηλαδή σε μεσογειακό Ντουμπάι με πολυτελή ξενοδοχεία και πανύψηλα γραφεία. Ο οικοδομικός οργασμός έφερε και κύματα μεταναστών εργατών, τουριστών και επιχειρηματιών. Η δραματική αύξηση του πληθυσμού προκάλεσε διαρκή στεγαστική κρίση.

Σύμφωνα με την ΜΚΟ Repubblika, που υπερασπίζεται το κράτος δικαίου, τα χαρακτηριστικά της διακυβέρνησης Μουσκάτ ήταν τα εξής: διαφθορά που εξαπλώθηκε από την κυβέρνηση στους ΟΤΑ και άλλους τοπικούς φορείς, σε δημόσια ιδρύματα και σε κρατικές υπηρεσίες, με στοιχεία «οικογενειακού πλουτισμού» τύπου Μαφίας. Εφέτος αξιόπιστη μαλτέζικη ελεγκτική αρχή πυροδότησε νέο γύρο λαϊκής αγανάκτησης αποκαλύπτοντας ότι ο Κιθ Σέμπρι, μπίζνεσμαν και επικεφαλής προσωπικού του Μουσκάτ, διευκόλυνε κατασκευαστική εταιρεία ζημιώνοντας το κράτος κατά 16 εκατ. ευρώ.

Το σκάνδαλο Vitals

Τα πράγματα άρχισαν να αλλάζουν τον Μάιο του 2024, όταν ο Μουσκάτ και 33 συνεργάτες του κατηγορήθηκαν ότι κατέκλεψαν τους φορολογουμένους και στην περίπτωση τριών υπό κατάρρευση κρατικών νοσοκομείων. Ολοι τους αρνούνται τις κατηγορίες, ωστόσο έδρασαν ακριβώς όπως και στο project με τις κατασκευαστικές. Η ιδέα ήταν να δοθούν τα νοσοκομεία σε κοινοπραξία υγειονομικής περίθαλψης, την Vitals Global Healthcare, η οποία θα τα ανακαίνιζε κατά το μοντέλο του λεγόμενου «τουρισμού υγείας».

Παρά την κυβερνητική χρηματοδότηση των 456 εκατ. ευρώ, η Vitals δεν κατάφερε να τηρήσει πολλές από τις δεσμεύσεις της. Το 2017, ύστερα από δεκάδες παραβιάσεις των όρων περί προθεσμιών, το έργο παραχωρήθηκε σε τοπική θυγατρική της αμερικανικής Steward Health Care, η οποία στη συνέχεια έχασε τις δικές της προθεσμίες και κήρυξε πτώχευση εν μέσω καταιγίδας αγωγών το 2024, προκαλώντας μάλιστα και ομοσπονδιακή έρευνα στις ΗΠΑ. Η ίδια η παραχώρηση τελικά ακυρώθηκε, αφού ένα δικαστήριο της Μάλτας την έκρινε «δόλια».

Στην πραγματικότητα η Vitals ήταν εταιρεία-κέλυφος με περιορισμένο κεφάλαιο, που δημιουργήθηκε από ομάδα με επικεφαλής τον Σαουκάτ Αλί, έναν πακιστανό επιχειρηματία. Αυτός απέκρυψε την εμπλοκή βασικών πολιτικών συνεργατών του Μουσκάτ, του Σέμπρι και του Κόνραντ Μίτσι. Ολη η υπόθεση ήταν δολίως οργανωμένη εκ των προτέρων, ώστε να παρακαμφθεί ο δημόσιος διαγωνισμός. Οι μίζες από αυτό το σκάνδαλο πήγαν σε τραπεζικούς λογαριασμούς των Μουσκάτ, Σέμπρι, Μίτσι και άλλων.

Το Politico ανέφερε ότι η σημερινή εικόνα των τριών νοσοκομείων είναι αποκαρδιωτική. Το ένα από τα τρία, που εξυπηρετεί ένα από τα μαλτέζικα νησάκια, παραμένει εγκαταλελειμμένο. Το δεύτερο, αν και ερειπωμένο, λειτουργεί μόνο ως οίκος ευγηρίας, ενώ το τρίτο δεν χρησιμοποιείται καν. Σε ό,τι αφορά τη δίκη για αυτήν την υπόθεση, ο ιστότοπος έγραψε ότι ο Μουσκάτ ειδοποιήθηκε από κρατικό λειτουργό και πρόλαβε την έρευνα στοιχείων στο σπίτι του. Επρόκειτο περί «μυστικού πολέμου» μεταξύ ενός δικαστικού παράγοντα και ενός «διορισμένου αστυνομικού επιτρόπου», με τον δεύτερο να ενημερώνει τον Μουσκάτ.

Η δολοφονία της ρεπόρτερ

Το Politico ανέφερε και την υπόθεση δολοφονίας της δημοσιογράφου Δάφνης Καρουάνα Γκαλιζία, το 2017, ως συνδεδεμένη με τη διακυβέρνηση Μουσκάτ, για την ακρίβεια «με έναν επιχειρηματία κοντά στην κυβέρνηση Μουσκάτ». Και σημείωσε ότι, για την εκτέλεσή της, «προσφάτως καταδικάστηκαν αρκετοί μαφιόζοι χαμηλού επιπέδου». Ανέφερε επίσης, ότι ένας άλλος υπουργός του Μουσκάτ και κατόπιν κεντρικός τραπεζίτης, ο Εντουαρντ Σικλούνα, κατηγορείται σε μία από τις πολλές παράλληλες δίκες για απάτη και υπεξαίρεση, αν και ο ίδιος δηλώνει αθώος.

Το Politico παρέθεσε και δηλώσεις του νυν πρωθυπουργού της Μάλτας, Ρόμπερτ Αμπέλα, ο οποίος υποστήριξε ότι ο Μουσκάτ δικαιούται το τεκμήριο αθωότητας και παράλληλα υπερασπίστηκε τη λειτουργία της μαλτέζικης Δικαιοσύνης. Ο ίδιος ανέφερε ότι έχει ενισχύσει τις υπηρεσίες καταπολέμησης της διαφθοράς, όπως και την ανεξαρτησία της αστυνομίας και των δικαστών. Παρέπεμψε στους επαίνους που εισέπραξε από το Συμβούλιο της Ευρώπης και είπε ότι η δική του κυβέρνησή είχε βελτιώσει την προστασία των δημοσιογράφων.

Οι ακτιβιστές της ΜΚΟ με τους οποίους μίλησε ο ρεπόρτερ του Politico έγραψαν τον επίλογο του ρεπορτάζ. Παρομοίασαν τη δίκη με την ιταλική «maxi δίκη» της δεκαετίας του ’80, όταν εκατοντάδες σικελοί μαφιόζοι της Κόζα Νόστρα δικάστηκαν και καταδικάστηκαν μαζικά: «Η διαφορά είναι ότι στην Ιταλία η Μαφία είχε διεισδύσει στο κράτος, ενώ στη δική μας περίπτωση η Μαφία είχε εκλεγεί»…

Το Politico συμπλήρωσε: «Εγείρεται ένα άβολο ερώτημα. Πώς μπορεί να ξεριζωθεί η διαφορά όταν είναι τόσο επικερδής που εδραιώνεται στην καρδιά της πολιτικής;»

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News