«Οι διαμαρτυρίες που συγκλονίζουν το Ιράν σήμερα δεν μπορούν να ερμηνευθούν ως ένα μεμονωμένο γεγονός ή ως μια απλή αντίδραση στην οικονομική κρίση. Είναι το αποτέλεσμα ενός πολιτικού και κοινωνικού ρήγματος που άνοιξε ανεπανόρθωτα τον Σεπτέμβριο του 2022, όταν ο θάνατος της Μαχσά Αμινί στα χέρια της αστυνομίας ηθών υπονόμευσε την ήδη εύθραυστη σχέση μεταξύ της κοινωνίας και της εξουσίας», γράφει σε άρθρο της στη La Repubblica η Πεγκάχ Μοσίρ Πουρ, την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ προειδοποιεί ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να επέμβουν ακόμη και με τα όπλα, εάν το καθεστώς των αγιατολάδων συνεχίσει να βάλλει θανάσιμα εναντίον διαδηλωτών.

Οπως εξηγεί η γεννημένη στο Ιράν και μεγαλωμένη στην Ιταλία ακτιβίστρια για τα ανθρώπινα και τα ψηφιακά δικαιώματα, το «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» που βροντοφώναζαν τα εξεγερμένα πλήθη το 2022, μετά τον θάνατο της 22χρονης Αμινί, δεν ήταν απλώς ένα σύνθημα. Συνιστούσε μια δομική ρήξη, καθώς ένα σημαντικό μέρος του πληθυσμού έπαψε να αναγνωρίζει οποιαδήποτε ηθική νομιμότητα στους μουλάδες.

Εκτοτε το Ιράν δεν έχει επιστρέψει ποτέ στη λεγόμενη κανονικότητα. Βρίσκεται σε μια κατάσταση μόνιμης λανθάνουσας σύγκρουσης, με την καταστολή να μην είναι πλέον μια έκτακτη αντίδραση, αλλά ένας συνηθισμένος τρόπος δράσης των καθεστωτικών αρχών.

«Το 2022 η θρυαλλίδα ήταν ένα δολοφονημένο σώμα. Σήμερα είναι ένας συλλογικός βίος που έχει γίνει αβίωτος», επισημαίνει η Πεγκάχ Μοσίρ Πουρ. «Οι υλικές συνθήκες μπορεί να αλλάζουν, αλλά ο στόχος παραμένει ο ίδιος: ένα σύστημα εξουσίας που βασίζεται στον έλεγχο, στον φόβο και στη θεσμοθετημένη βία».

Αν τότε το καθεστώς επεδίωκε να σπάσει το κύμα των διαμαρτυριών με άμεση και ορατή καταστολή, σήμερα εφαρμόζει μια ευρύτερη τακτική, αντιμετωπίζοντας ολόκληρη την κοινωνία ως εν δυνάμει εχθρικό μέτωπο. Εν μέσω του χειμώνα και καθώς η χώρα αντιμετωπίζει μια βαθιά και πολυεπίπεδη κρίση, η απάντηση των αγιατολάδων στις νέες διαδηλώσεις ακολουθεί το ίδιο μοτίβο: «Καμία πολιτική λύση, καμία ανάληψη ευθύνης, μόνο βία», όπως συνοψίζει η ιρανοϊταλίδα ακτιβίστρια. «Οσοι διαμαρτύρονται απαιτώντας αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης στοχοποιούνται, όσοι διαμαρτύρονται συλλαμβάνονται, όσοι σκέφτονται τιμωρούνται. Η φυλακή και η διαρκής απειλή της θανατικής ποινής παραμένουν βασικά εργαλεία μιας εξουσίας που δεν ανέχεται τη διαφωνία επειδή δεν είναι πλέον ικανή να την απορροφά».

Το μεγαλύτερο τίμημα καταβάλλει η σπουδάζουσα νεολαία, με φοιτητές και φοιτήτριες να απομακρύνονται δια της βίας από αίθουσες διδασκαλίας και φοιτητικές εστίες και να συλλαμβάνονται «χωρίς ένταλμα, χωρίς επίσημες κατηγορίες και δίχως να ενημερώνονται οι οικογένειές τους», γράφει η Πεγκάχ Μοσίρ Πουρ. «Πλέον, η γνώση δεν παρακολουθείται απλώς, αλλά ποινικοποιείται. Το πανεπιστήμιο δεν είναι πια χώρος μάθησης, αλλά ένα μέτωπο που πρέπει να εξουδετερωθεί».

Οι πανεπιστημιουπόλεις επιτηρούνται σαν να πρόκειται για ζώνες στρατιωτικών επιχειρήσεων. Οι πύλες τους ελέγχονται, οι συνελεύσεις αντιμετωπίζονται ως ανατρεπτική δραστηριότητα και οι συλλήψεις πραγματοποιούνται επιλεκτικά, με στόχο τον εκφοβισμό. Τα πανεπιστήμια, από χώροι πολιτικών ζυμώσεων και κοινωνικής κινητικότητας, έχουν μετατραπεί σε κέντρα διαρκούς ελέγχου. Και αυτή η καταστολή σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να χαρακτηριστεί συγκυριακή, δεδομένου ότι την προηγούμενη χρονιά οι Αρχές προχώρησαν σε χιλιάδες συλλήψεις δικηγόρων, δημοσιογράφων, εκπαιδευτικών, ακτιβιστών και απλών πολιτών.

Οσο για την εσχάτη των ποινών, «δεν ανταποκρίνεται σε απαιτήσεις της δικαιοσύνης, αλλά στην ανάγκη καταστολής μιας κοινωνίας που δεν υπακούει πια»: πέρυσι στην Ισλαμική Δημοκρατία εκτελέστηκαν περισσότεροι από 1.500 άνθρωποι.

Η αγανάκτηση των ιρανών πολιτών οφείλεται και στη συνεχιζόμενη οικονομική κρίση, με το ριάλ, το εθνικό νόμισμα της χώρας, να καταρρέει, τους μισθούς να χάνουν την αξία τους και τις τιμές βασικών αγαθών να εκτοξεύονται. «Οταν η εργασία δεν εγγυάται την επιβίωση, τότε η κοινωνική έκρηξη είναι αναπόφευκτη», σημειώνει η Πεγκάχ Μοσίρ Πουρ.

Κρίνει, ωστόσο, ότι, όπως και το 2022, στον πυρήνα του το ζήτημα είναι κυρίως πολιτικό, με τους πολίτες στους δρόμους να διαμαρτύρονται  «στο όνομα της αξιοπρέπειας, του μέλλοντος και της ελευθερίας», ζητώντας ολοένα πιο ρητά το τέλος του θεοκρατικού καθεστώτος, το οποίο ολοένα περισσότεροι στη χώρα αντιλαμβάνονται ως ένα αυτοαναφορικό σύστημα που πλέον δεν είναι σε θέση να εκφράζει την κοινωνία.

Το ρήγμα διευρύνθηκε περαιτέρω το περασμένο καλοκαίρι, κατά τη διάρκεια του Πολέμου των 12 Ημερών, όταν το καθεστώς κατέδειξε ότι προτεραιότητά του είναι η δική του προστασία και όχι των πολιτών της χώρας. «Κανένα αξιόπιστο σχέδιο πολιτικής προστασίας, καμία πληροφόρηση, καμία ανάληψη ευθύνης: η ρητορική της “αντίστασης” έχασε κάθε σημασία μπροστά στην εγκατάλειψη των πολιτών», αναφέρει η ιρανοϊταλίδα ακτιβίστρια.

Επισημαίνει επίσης ότι την ίδια ώρα εκτός Ιράν εκτυλίσσεται μια άλλη αποτυχία, εκείνη των Ιρανών της διασποράς, οι οποίοι είναι μεν πολλοί αλλά είναι και διαιρεμένοι, εστιασμένοι περισσότερο σε εσωτερικές διαμάχες παρά στην ανάγκη άσκησης αποτελεσματικής πολιτικής πίεσης με μία φωνή και συντονισμένες ενέργειες.

«Το καθεστώς των αγιατολάδων δεν θα καταρρεύσει λόγω κόπωσης. Θα πέσει μόνο υπό το βάρος εσωτερικών και εξωτερικών πιέσεων που θα συγκλίνουν. Ο θάνατος της Μαχσά Αμινί έβαλε τέλος στον καιρό των αμφιβολιών. Δίχως ενότητα όλα τα υπόλοιπα είναι απλώς καπνός», καταλήγει η Πεγκάχ Μοσίρ Πουρ.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News