Καθώς το φέρετρο μεταφέρεται στους πλακόστρωτους δρόμους του Λβιβ, επικρατεί σιωπή και οι περαστικοί γονατίζουν. Η κυκλοφορία σταματά, μια μοναχική σάλπιγγα ηχεί και ο Στεπάν Τελίτσκο, ο πιο πρόσφατος από τους πεσόντες πολεμιστές της πόλης, οδεύει προς την τελευταία του κατοικία.

Οι πενθούντες θα συγκεντρωθούν στον τάφο, ο οποίος δεν βρίσκεται στο ιστορικό νεκροταφείο Λιτσάκιβ του Λβιβ –γνωστό ως το «Περ Λασέζ» της Ουκρανίας– ούτε στο παρακείμενο στρατιωτικό νεκροταφείο, γνωστό ως «Πεδίο του Αρεως», μόλις μία ώρα μακριά από τα σύνορα με την Πολωνία, καθώς, μετά από σχεδόν τέσσερα χρόνια πολέμου, δεν υπάρχουν πια ελεύθεροι χώροι ταφής εκεί.

Οι αξιωματούχοι της πόλης αναγκάστηκαν να αναζητήσουν αλλού χώρους για να θάψουν τους νεκρούς του Λβιβ. Οι Times του Λονδίνου αναφέρουν ότι ο 49χρονος Τελίτσκο θα ταφεί σε αυτό που κάποτε ήταν γνωστό ως «Λόφος της Δόξας» – ένα σοβιετικό μνημείο στην άλλη πλευρά του «Πεδίου του Αρεως». Η πρώτη νέα ταφή εκεί, του λοχαγού Αντρίι Κιριζιούκ, πραγματοποιήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου. Η περιοχή θα φιλοξενήσει σε βάθος χρόνου 500 τάφους.

Αλλο ένα νεκροταφείο βρίσκεται υπό κατασκευή έξω από την πόλη. Το Λβιβ, με το ιστορικό κέντρο του να φιλοξενεί ένα μωσαϊκό μεσαιωνικής, αναγεννησιακής και μπαρόκ αρχιτεκτονικής, έχει σε μεγάλο βαθμό γλιτώσει την καταστροφή που έχει πλήξει τις πόλεις στην πρώτη γραμμή του μετώπου.

Η πόλη έχει φιλοξενήσει εκατομμύρια πρόσφυγες με κατεύθυνση την υπόλοιπη Ευρώπη και εξακολουθεί να φιλοξενεί χιλιάδες εκτοπισμένους, καθώς και επιχειρήσεις που έχουν μετεγκατασταθεί και έχουν βοηθήσει την οικονομία της να ανθίσει εν μέσω πολέμου. Η περιοχή έχει πληρώσει βαρύ ανθρώπινο τίμημα, ως μία από τις μεγαλύτερες δεξαμενές στρατευμένων από την έναρξη της ρωσικής επίθεσης το 2014, έως την ολοκληρωτική εισβολή τον Φεβρουάριο του 2022.

Το στρατιωτικό νεκροταφείο του Λβιβ, που εγκαινιάστηκε τον Απρίλιο του 2022, έγινε σημείο αναφοράς για τις αυξανόμενες απώλειες, καθώς οι τάφοι γέμισαν γρήγορα το κάποτε άδειο «Πεδίο». Πάνω από 1.000 στρατιώτες έχουν ταφεί εκεί. Ξένοι αξιωματούχοι, πολλοί από τους οποίους δεν εισήλθαν ποτέ βαθύτερα στην Ουκρανία, το επισκέπτονται για να αποτίσουν φόρο τιμής στους νεκρούς του πολέμου.

Γνωστό με το σοβιετικό του όνομα, το «Πεδίο του Αρεως» έγινε τόπος ανάπαυσης όχι μόνο για τους γιους και τις κόρες του Λβιβ, αλλά και για εκείνους των οποίων οι πόλεις καταγωγής καταλήφθηκαν από τις ρωσικές δυνάμεις.

Ο 59χρονος Σεργί, που είναι θαμμένος εκεί, συνελήφθη στην παράκτια Μαριούπολη όταν οι ουκρανοί υπερασπιστές της επιχείρησαν μια απεγνωσμένη τελευταία απόπειρα αντίστασης, τον Απρίλιο του 2022. Πέθανε υπό ρωσική αιχμαλωσία τον Ιανουάριο του 2024, αλλά η σορός του επεστράφη μόλις τον περασμένο Σεπτέμβριο – με τη μητέρα του Τατιάνα να έχει εκτοπιστεί τρεις φορές από τότε που έφυγε από τη Μαριούπολη.

Οι τρεις πιο πρόσφατες σειρές τάφων στο «Πεδίο του Αρεως» προστέθηκαν μόλις τους τρεις τελευταίους μήνες. Η 85χρονη Τατιάνα επισκέπτεται τον τάφο του Σεργί κάθε μέρα για να ανάψει κεριά και να αφήσει φρέσκα λουλούδια. Η ίδια έχει εξασφαλίσει το δικό της ταφικό οικόπεδο στο γειτονικό νεκροταφείο Λιτσάκιβ, ώστε να βρίσκεται όσο το δυνατόν πιο κοντά στον γιο της.

Ο πραγματικός απολογισμός της ρωσικής εισβολής δεν είναι δημοσίως γνωστός. Οι ουκρανικές απώλειες αποτελούν κρατικό μυστικό, αν και μια μελέτη του Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών με έδρα τις ΗΠΑ υπολόγισε πριν από έξι μήνες τον αριθμό των νεκρών μεταξύ 60.000 και 100.000. Οι ρωσικές απώλειες εκτιμούνται σε έως και 250.000, και οι άμαχοι μαζί με τους τραυματίες υπολογίζονται σε άνω του ενός εκατομμυρίου.

Με τόσο πολλές χαμένες ζωές, η διατήρηση των ονομάτων και των αναμνήσεων έχει μετατραπεί σε ιερό καθήκον για τους Ουκρανούς. Η δημοτική αρχή του Λβιβ έχει καταρτίσει σχέδια για να μετατρέψει το «Πεδίο του Αρεως» σε μόνιμο μνημείο – παρόμοιο με το Εθνικό Νεκροταφείο του Αρλινγκτον, κοντά στην Ουάσινγκτον, ή με τους συμμαχικούς τάφους των δύο Παγκοσμίων Πολέμων στη Γαλλία και στο Βέλγιο.

Με συμφωνία των οικογενειών, όλα τα υπάρχοντα μνημεία θα αντικατασταθούν από πανομοιότυπες λευκές μαρμάρινες ταφόπλακες που θα  φέρουν έναν κοζάκικο σταυρό. Ενας τοίχος στη μία πλευρά του νεκροταφείου θα χρησιμεύει ως κολουμβάριο για τις τεφροδόχους όσων αποτεφρώθηκαν, αλλά και ως χώρος για τις φωτογραφίες όσων κηρύχθηκαν νεκροί αλλά τα πτώματά τους μάλλον δεν θα ανακτηθούν ποτέ.

Ενα μνημείο σε σχήμα τεράστιας τρίαινας, του συμβόλου της Ουκρανίας, θα ανεγερθεί εκεί – με τα «δόντια» της να δείχνουν ανατολικά, «προς την κατεύθυνση των εισβολέων». Η επιγραφή που εκτείνεται κατά μήκος του τοίχου του νεκροταφείου είναι τα λόγια ενός νεαρού ουκρανού ποιητή που σκοτώθηκε πέρυσι: «Οταν με ρωτούν τι είναι ο πόλεμος», γράφει, «απαντώ χωρίς δισταγμό: ονόματα».

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News