Ο Eρνεστ Χέμινγουεϊ, από τους σπουδαιότερους συγγραφείς και εξίσου γνωστός για την αγάπη του στο αλκοόλ, έλεγε ότι το μόνο για το οποίο μετάνιωσε στη ζωή του ήταν που δεν ήπιε περισσότερο κρασί. Οι σημερινοί καταναλωτές δεν φαίνεται να συμμερίζονται την άποψή του. Η ζήτηση μειώνεται συνεχώς και στελέχη της αγοράς κρασιού μιλούν πλέον για υπαρξιακή απειλή, διερωτώμενοι αν ο κόσμος θα συνεχίσει να πίνει αλκοόλ και ειδικότερα κρασί.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της εταιρείας iWSR, η οποία αναλύει δεδομένα σχετικά με την κατανάλωση αλκοόλ παγκοσμίως, το 2026 η ανθρωπότητα συνειδητοποίησε ότι το κρασί «έπιασε ταβάνι». Οι πωλήσεις σε μεγάλες αγορές το 2024 ήταν 9% χαμηλότερες από το μέγιστο σημείο, που ήταν το 2014. Τόσο ο όγκος όσο και η αξία των πωλήσεων αναμένεται να μειωθούν περαιτέρω το 2026.

Αν και το κρασί ανέκαθεν δεχόταν πιέσεις σε περιόδους οικονομικής δυσπραγίας, όπως στην παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2007-09, η σημερινή πτώση είναι διαφορετική, εξηγεί ο Economist: για πρώτη φορά στη σύγχρονη ιστορία, η μείωση της κατανάλωσης δεν σχετίζεται με την οικονομική συγκυρία, αλλά με καθαρή αλλαγή συμπεριφοράς. Οι άνθρωποι απλώς πίνουν  λιγότερο.

Η ζήτηση για αλκοόλ έχει μειωθεί στο σύνολό της, όμως το κρασί δέχεται το ισχυρότερο πλήγμα· ιδίως το μαζικής παραγωγής και πιο φθηνό κρασί, που αντιπροσωπεύει την πλειονότητα των πωλήσεων. Πρόκειται για ένα ποτό που καταναλωνόταν συχνά και σε καθημερινές περιστάσεις, όμως πλέον πολλοί  μειώνουν την κατανάλωση, στο πλαίσιο ενός πιο υγιεινού τρόπου ζωής. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, έρευνα της Gallup δείχνει ότι 53% των πολιτών θεωρούν ότι ακόμη και η μέτρια κατανάλωση αλκοόλ βλάπτει την υγεία, ενώ μόλις 22% των ερωτηθέντων πίστευαν το ίδιο πριν από είκοσι χρόνια. Το κρασί ανταγωνίζεται, επίσης, νέα προϊόντα, όπως τα αναψυκτικά με αλκοόλ ή τα εμφιαλωμένα κοκτέιλ, τα οποία συχνά έχουν χαμηλότερη περιεκτικότητα σε οινόπνευμα.

Τη γενική τάση ενισχύουν, σύμφωνα με τον Economist, και δημογραφικοί παράγοντες. Σε μεγάλες αγορές όπως η Αμερική και η Δυτική Ευρώπη, η πληθυσμιακή αύξηση έχει επιβραδυνθεί ή αντιστραφεί, ενώ οι ταχύτερα αναπτυσσόμενες μουσουλμανικές χώρες δεν δημιουργούν νέες γενιές οινόφιλων, καθώς η κατανάλωση αλκοόλ σε αυτές τις κοινωνίες είναι είτε απαγορευμένη είτε κοινωνικά μη αποδεκτή, στην καλύτερη περίπτωση.

Η γενιά των baby boomers, παραδοσιακά το πιο πιστό κοινό του κρασιού, γερνάει, και, όπως το θέτει στον Economist o αναλυτής Ρομπ ΜακΜίλαν, οδεύει «στη μεγάλη αίθουσα γευσιγνωσίας του…. ουρανού». Οι νεότερες ηλικίες, ιδίως η Gen Z, δεν δείχνουν την ίδια προτίμηση στο κρασί. Στην Αυστραλία, η μηνιαία κατανάλωση κρασιού από άτομα μεταξύ 18-24 ετών μειώθηκε στο μισό από το 2010 έως το 2023.

Παράλληλα, η θέση του κρασιού στην κουλτούρα αλλάζει. Πολλοί, σε όλες τις ηλικιακές ομάδες, επιλέγουν να μην πίνουν καθόλου ή να στραφούν σε «εναλλακτικές» τάσεις όπως το λεγόμενο «California sober», δηλαδή χρήση μικροδόσεων ψιλοκυβίνης (τα γνωστά ψυχοτρόπα magic mushrοοms) αντί για αλκοόλ. Οταν βγαίνουν για φαγητό, αρκετοί προτιμούν κοκτέιλ αντί για κρασί.

Είκοσι χρόνια πριν, το κρασί ήταν σχεδόν δύο φορές πιο δημοφιλές από τα αποστάγματα στις ΗΠΑ· σήμερα, τα αποστάγματα έχουν περάσει μπροστά. Επιπλέον, η αυξανόμενη χρήση ενέσιμων φαρμάκων για απώλεια βάρους φέρνει ανατροπές στην αγορά, καθώς οι χρήστες τους τείνουν να πίνουν και να τρώνε λιγότερο.

Η μεγάλη άνοδος της κατανάλωσης κρασιού τη δεκαετία του 1990 είχε συνδεθεί με έρευνες που υποστήριζαν ότι ωφελεί την καρδιά, σημειώνει ο Economist. Τώρα, όμως, οι γιατροί ενθαρρύνουν την πλήρη αποχή από το αλκοόλ. Ο αρχίατρος των ΗΠΑ έχει προτείνει να μπουν προειδοποιήσεις για τον καρκίνο στις ετικέτες των ποτών, όπως στα τσιγάρα, ενώ ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) διακηρύσσει ότι «δεν υπάρχει ασφαλές επίπεδο κατανάλωσης αλκοόλ».

Οι παραγωγοί φοβούνται ότι το κρασί θα μπει στην ίδια κατηγορία με τον καπνό και οι κυβερνήσεις θα το φορολογήσουν αναλόγως. Ο Στεφάν Νταλιάκ της περίφημης οινοπαραγωγικής εταιρείας Laurent-Perrier υπογραμμίζει στον Economist ότι, αν επιβληθούν ανάλογοι φόροι, το κρασί θα γίνει απλησίαστο για μεγάλο μέρος του κοινού.

Η επόμενη χρονιά θα φέρει κρίσιμες εξελίξεις. Ενα ερώτημα αφορά τη ζήτηση και τις τιμές στο Μπορντό, τη μεγαλύτερη παραγωγό περιοχή εκλεκτών κρασιών και βασικό δείκτη για την παγκόσμια αγορά. Ενα άλλο είναι το μέλλον των αμπελώνων, καθώς ήδη εκριζώνονται για να αντικατασταθούν από πιο επικερδείς καλλιέργειες. Αναμένεται επίσης ενίσχυση των συγχωνεύσεων και εξαγορών, καθώς οι μικρότερες επιχειρήσεις δυσκολεύονται να παραμείνουν βιώσιμες.

Ωστόσο, ο Economist θεωρεί ότι «το ποτήρι δεν είναι μισοάδειο». Τα premium κρασιά φαίνεται να αντέχουν: οι καταναλωτές ίσως πίνουν λιγότερο, αλλά προτιμούν υψηλότερη ποιότητα. Ο Γουίλιαμ Κέλι από το εξειδικευμένο περιοδικό για το κρασί Wine Advocate παρομοιάζει την αγορά κρασιού με αυτή των ρολογιών: παρότι η τεχνολογία έκανε τα απλά ρολόγια λιγότερο απαραίτητα, η επιθυμία για πολυτελή μοντέλα παραμένει ανεπηρέαστη.

Ο Τζέισον Γούντριτζ, ιδιοκτήτης του αμπελώνα Hundred Acre στη Νάπα της Καλιφόρνια, αναγνωρίζει ότι φτάσαμε στο «ταβάνι» της κατανάλωσης για τα μαζικής παραγωγής κρασιά, αλλά θεωρεί ότι το πέρασμα της καταναλωτικής σκυτάλης στους Gen X και τους millennials θα ενισχύσει τη ζήτηση για εκλεκτές ετικέτες.

Σε όλα αυτά, υπάρχει κάτι θετικό, καταλήγει ο Economist: η πτώση της ζήτησης έχει ρίξει τις τιμές. Οι αναλυτές μιλούν για μια «χρυσή εποχή» για τους καταναλωτές που αναζητούν καλή σχέση ποιότητας-τιμής. Οσοι συνεχίζουν να απολαμβάνουν το κρασί, έχουν κάθε λόγο να πιουν σε αυτό.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News