Το βράδυ της 3ης Νοεμβρίου 1957, μόλις έναν μήνα αφότου η Σοβιετική Ενωση έστειλε τον πρώτο τεχνητό δορυφόρο της ανθρωπότητας σε τροχιά γύρω από τη Γη, ένας πύραυλος εκτοξεύθηκε από μια μυστική τοποθεσία στο Καζακστάν, μεταφέροντας τον δεύτερο. Η εκτόξευση του Sputnik 2 συνέπεσε με την 40ή επέτειο της Οκτωβριανής Επανάστασης και λειτούργησε ως μια ισχυρή δήλωση της κομμουνιστικής τεχνογνωσίας.

Το σκάφος, έξι φορές πιο βαρύ από το προγενέστερο, Sputnik 1, είχε σχεδιαστεί για να μεταφέρει και έναν επιβάτη. Μια εβδομάδα πριν από την έναρξη της αποστολής, το μοσχοβίτικο ραδιόφωνο είχε μεταδώσει μια συνέντευξη με τον εν λόγω «κοσμοναύτη», τον οποίο περιέγραψε ως «ένα μικρό, τριχωτό σκυλί», όπως σημειώνει αφιέρωμα του περιοδικού New Yorker.

Το όνομα της σκυλίτσας προκάλεσε σύγχυση στα Δυτικά μέσα ενημέρωσης, καθώς είχε παρουσιαστεί ως Κουντριάβκα («Μικρή Σγουρή»), Λιμόντσικ («Μικρή Λεμονιά») και Ντάμκα («Μικρή Κυρία»). Τελικά ένας σοβιετικός εκπρόσωπος της αποστολής διευκρίνισε ότι το όνομά της ήταν Λάικα («Κράχτης») – γεγονός που δεν απέτρεψε έναν αρθρογράφο της εφημερίδας Newsday να την αποκαλέσει «Muttnik» (από τη λέξη «Mutt», που σημαίνει «κοπρόσκυλο»).

Η Λάικα δεν ήταν ο πρώτος σκύλος που επιβιβάστηκε σε ρωσικό πύραυλο. Εξι χρόνια νωρίτερα, ένα ζευγάρι σκύλων με τα ονόματα Ντέζικ και Τσιγκάν είχαν φτάσει στα πρόθυρα του Διαστήματος – και από τότε είχαν ακολουθήσει περίπου άλλα 25. Οι Σοβιετικοί θεωρούσαν ότι τα τετράποδα που μπορούσαν να επιβιώσουν στους δρόμους της Μόσχας θα ανταποκρίνονταν με άνεση στις προκλήσεις ενός διαστημικού ταξιδιού.

Τα σκυλιά έπρεπε να είναι μικρά αλλά όχι πολύ, να έχουν έντονα χρωματιστό τρίχωμα ώστε να «γράφουν» στο γυαλί, και να είναι θηλυκά, ώστε να απλοποιηθεί ο σχεδιασμός των «στολών» τους. Σύμφωνα με το βιβλίο του Ασίφ Σιντίκι «Πρόκληση για τον Απόλλωνα: Η Σοβιετική Ενωση και η Διαστημική Κούρσα, 1945-1974», η αυστηρότητα των απαιτήσεων ώθησε έναν τοπικό κυνηγό σκύλων να ρωτήσει αν τα ζώα έπρεπε «να γαβγίζουν και σε ντο μείζονα».

Το κοινό στη Δύση είχε ανάμικτα συναισθήματα γύρω από την ιδέα ενός σκυλιού στο Διάστημα. Τα λογοπαίγνια στον αμερικανικό Τύπο έδιναν και έπαιρναν – «ο σοβιετικός δορυφόρος βάζει τις ΗΠΑ βαθύτερα στο… κυνήγι», «ίσως θα πρέπει να είμαστε πλέον πιο προσεκτικοί όταν χρησιμοποιούμε τη φράση “βρέχει γάτες και σκύλους”» (την αγγλοσαξονική αντίστοιχη του δικού μας «ρίχνει καρεκλοπόδαρα»).

Αντιλαμβανόμενοι μια ευκαιρία σε επίπεδο δημοσίων σχέσεων, οι Σοβιετικοί έστειλαν και άλλα «πυραυλικά σκυλάκια» να παρελάσουν μπροστά από εκπροσώπους του Τύπου, επιτρέποντάς τους να φωτογραφηθούν με τις μικρές διαστημικές στολές τους. Σύντομα, όμως, οι φιλόζωοι άρχισαν να εκφράζουν τη λύπη τους για την «καημένη» Λάικα, «το πιο ατημέλητο, μοναχικό, θλιβερό σκυλί σε όλη την Ιστορία», όπως τη χαρακτήρισε τότε η συντακτική ομάδα των New York Times.

Το να την υποβάλουν σε ένα τέτοιο πείραμα ήταν «τερατώδες» και «φρικτό», συμφώνησαν όλοι. Ενας υπάλληλος καταφυγίου ζώων σημείωσε την αδυναμία της Λάικα να συναινέσει στην πτήση, αποκαλώντας εκείνη την πράξη «πνευματικά και ηθικά λανθασμένη». Ο αμερικανικός Τύπος υπέθετε ότι οι Ρώσοι θα προσπαθούσαν να την επαναφέρουν ζωντανή από το Διάστημα, κάτι που υπονόησε και ο διευθυντής του Ινστιτούτου Αστρονομίας της Μόσχας.

Τελικά, όμως, οι Σοβιετικοί αναγκάστηκαν να παραδεχθούν ότι η Λάικα δεν θα ξαναπατούσε ζωντανή στη Γη. Σύμφωνα με τους Los Angeles Times, μετά από μία εβδομάδα σε τροχιά θα την τάιζαν με δηλητηριασμένη τροφή, «ώστε να μην υποφέρει από έναν αγωνιώδη θάνατο». Μετά την ολοκλήρωση της αποστολής, ρώσοι επιστήμονες διαβεβαίωσαν το κοινό ότι η σκυλίτσα ήταν άνετη στη διάρκεια της πτήσης και ότι πέθανε ανώδυνα, παρέχοντας ανεκτίμητη συνεισφορά στην επιστήμη.

Αν και μεγάλο μέρος της κάλυψης του Sputnik 2 επικεντρώθηκε στη Λάικα, η σκυλίτσα είχε ελάχιστη σχέση με το ευρύτερο πολιτικό μήνυμα της αποστολής. Ο αμερικανικός Τύπος σύντομα συνειδητοποίησε ότι ένας πύραυλος αρκετά ισχυρός ώστε να θέσει δορυφόρο σε τροχιά γύρω από τη Γη θα μπορούσε να μεταφέρει πυρηνικό φορτίο προς εκτόξευση στην Ουάσινγκτον, στη Νέα Υόρκη, στο Σικάγο ή σε οποιαδήποτε άλλη αμερικανική μεγαλούπολη.

Παράλληλα, την ώρα που οι σοβιετικοί πύραυλοι Sputnik 1 και 2 γίνονταν μεγαλύτεροι και πιο προηγμένοι, οι Αμερικανοί προσπαθούσαν ακόμα να κατασκευάσουν τον πρώτο δικό τους. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι σε συνέδριο που πραγματοποιήθηκε λίγο πριν από την εκτόξευση του Sputnik 1, σοβιετικοί επιστήμονες ανακοίνωσαν: «Η επίθεση στο Σύμπαν μόλις ξεκίνησε».

Ο Εντουαρντ Τέλερ, ο επονομαζόμενος και «πατέρας της βόμβας υδρογόνου», προειδοποίησε ότι σε σύντομο χρονικό διάστημα η ΕΣΣΔ θα είχε διηπειρωτικούς βαλλιστικούς πυραύλους οπλισμένους με πυρηνικές κεφαλές. Το Πεντάγωνο άρχισε να ανησυχεί, αλλά σε κατάθεσή του ενώπιον υποεπιτροπής της Βουλής των Αντιπροσώπων, ο τότε αναπληρωτής υπουργός Αμυνας της κυβέρνησης Αϊζενχάουερ, Ντόναλντ Κουάρλς, εμφανίστηκε πιο αισιόδοξος.

«Η εκτόξευση του Σπούτνικ με έπεισε ότι είναι πιθανό να λάβουμε την υποστήριξη του αμερικανικού λαού για ένα ισχυρότερο πρόγραμμα από ό,τι σχεδιάζαμε την περασμένη άνοιξη», είπε ο Κουάρλς στους αμερικανούς βουλευτές, συμπληρώνοντας ότι το υπουργείο του θα εκμεταλλευόταν την έκρηξη του δημόσιου συμφέροντος ως τρόπο εξασφάλισης «μεγαλύτερων δαπανών». Οπως αποδείχθηκε, το σοκ της αποστολής των Sputnik είχε και τα οφέλη του.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News