Γειτονιά ξεχασμένη, υποβαθμισμένη καιρό τώρα, ο Αγιος Παύλος, στο κέντρο της Αθήνας, ανάμεσα στον σταθμό Λαρίσης και στην πλατεία Βάθη, «αναθάρρησε» τον τελευταίο καιρό: έγινε πυρήνας διεθνούς εργαστηρίου αρχιτεκτονικής και αστικού σχεδιασμού που διοργανώνει η Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (Erasmus+ Blended Intensive Programme).

Το εργαστήριο επιγράφεται ως «Ανθεκτικές και προσαρμοζόμενες πόλεις – μελέτη της περίπτωσης της γειτονιάς του Αγ. Παύλου», με συμμετέχοντες σπουδαστές  από τις εξής Σχολές: ΣΑΜ ΕΜΠ, Πανεπιστήμιο Leibniz Αννόβερο (LUH) και Τεχνικό Πανεπιστήμιο της Βιέννης (Technische Universitat Wien – TUWien), Σλοβακικό Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο στη Μπρατισλάβα (Slovak University of Technology in Bratislava).

Το πλέον αισιόδοξο σενάριο θέλει τις επτά εργασίες των ισάριθμων ομάδων φοιτητών που δούλεψαν σχεδιαστικά στο πλαίσιο του εργαστηρίου να έχουν τελικό αποδέκτη τον Δήμο Αθηναίων. Η συνεισφορά του στην προσπάθεια κρίνεται άλλωστε ως σημαντική. Αν καταφέρει το ΕΜΠ και ο Δήμος να αλλάξει το πρόσωπο της γειτονιάς του Αγίου Παύλου, ένα μικρό θαύμα θα έχει συντελεστεί. Σε κάθε περίπτωση, η μελέτη θεωρείται κομβικής σημασίας, καθώς δεν περιορίζεται στα όρια της αρχιτεκτονικής. Επεκτείνεται σε πεδία όπως η πολεοδομία, το περιβάλλον, η κοινωνιολογία – με αντίκτυπο στις ίδιες τις ζωές των κατοίκων της γειτονιάς.

Οι σπουδαστές βρέθηκαν στα δρομάκια του Αγίου Παύλου στις 2 και 7 Νοεμβρίου, ενώ συνεργάζονται ομαδικά και διαδικτυακά διερευνώντας τα υλικά και άυλα χαρακτηριστικά της περιοχής, με στόχο την αξιολόγηση και την ενίσχυση της ανθεκτικότητάς της. Της πολυπόθητης προσαρμογής της στις σύγχρονες και τις μελλοντικές κοινωνικοοικονομικές και περιβαλλοντικές συνθήκες.

Σύμφωνα με την αρχιτέκτονα-μηχανικό, καθηγήτρια στο ΕΜΠ Ελένη Αλεξάνδρου, οι στόχοι του εργαστηρίου είναι αναλυτικά οι εξής:

• Να δώσει στους σπουδαστές τη δυνατότητα πρακτικής εμπειρίας σε πραγματικό περιβάλλον και να μετατρέψουν την ακαδημαϊκή τους μάθηση σε πρακτικές εφαρμογές. Η δυνατότητα συνεργασίας με τοπικούς και μη εθνικούς φορείς, που έχουν άμεση σχέση με το αντικείμενο της έρευνάς τους και η αναγνώριση της σημασίας συμμετοχικών διεργασιών για τη βιώσιμη διαχείριση των αστικών κοινοτήτων.
• Η εξοικείωση με πρακτικές χαρτογράφησης μιας περιοχής, με στόχο τον εντοπισμό, την ανάλυση, αλλά και τη διαχείριση των πολλαπλών επιπέδων που διαμορφώνουν τη φυσιογνωμία μίας περιοχής.
• Η επιτόπου καταγραφή, ανάλυση και ανίχνευση όλων των στοιχείων που συνθέτουν τη σημερινή κατάσταση της γειτονιάς. Η ιστορική εξέλιξη και οι συνιστώσες που καθορίζουν κάθε φορά τις συνθήκες. Τα εγγενή ποιοτικά χαρακτηριστικά της συνοικίας, η σύνθεση των κατοίκων, τα πολεοδομικά χαρακτηριστικά και το υφιστάμενο κτιριακό απόθεμα.
• Η διαχείριση ζητημάτων που σχετίζονται έμμεσα και άμεσα με τα σύγχρονα περιβαλλοντικά προβλήματα, την κλιματική κρίση και την υποβάθμιση του αστικού περιβάλλοντος (και μικροκλίματος), καθώς και του κτιριακού αποθέματος, και η αναζήτηση εργαλείων και βιώσιμων πρακτικών αντιμετώπισής τους.
• Σκέψεις για παρεμβάσεις που θα συμβάλουν στη δημιουργία ουδέτερης κλιματικά γειτονιάς, ως εργαλείου αναζωογόνησής της και επίλυσης κοινωνικών προβλημάτων, όπως η δημογραφική κατάρρευση, ο αποκλεισμός, η εγκληματικότητα και η γήρανση.

Στα δύο on line sessions (διάρκειας 3 ωρών), έγιναν η γνωριμία, τα πρώτα στάδια της εργασίας των σπουδαστών, καθώς και σύντομες διαλέξεις από τους Ελένη Αλεξάνδρου, Γιοργκ Σρέντερ, Αννα Πάπε, Νίκο Βατόπουλο και Τζούντιθ Λένερ, επικεφαλής του Κέντρου Έρευνας για τη Νέα Κοινωνική Στέγαση στο Πολυτεχνείο της Βιέννης.

Το on-site εργαστήριο πραγματοποιείται στη Σχολή Αρχιτεκτόνων, και συγκεκριμένα στο κτίριο Αβέρωφ, το ιστορικό συγκρότημα της Πατησίων. Πρόκειται για εργαστήριο σχεδιασμού όπου οι σπουδαστές, χωρισμένοι σε μεικτές (όσον αφορά την εθνικότητά τους) ομάδες, εργάζονται στα σχεδιαστήρια, υπό την επίβλεψη και συνεργασία των καθηγητών της διδακτικής ομάδας.

Παράλληλα οργανώθηκαν διαλέξεις από επιστήμονες με σχετική θεματολογία, όπως προσαρμογή στις μεταβαλλόμενες κλιματικές συνθήκες στο αστικό περιβάλλον, συλλογικές δράσεις για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης σε γειτονιές, συστήματα ενέργειας για τους οικονομικά αδύνατους, φωτισμός στην πόλη, θερμική συμπεριφορά του παλαιού κτιριακού αποθέματος στο κέντρο της Αθήνας, System dynamics, Maping k.a (στον ίδιο χώρο): Δημήτρης Παπανικολάου, επ. καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ, Ειρήνη Κορωνάκη, καθηγήτρια Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ, Φλώρα Μπουγιατιώτη, αναπλ. καθ. Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ, Νέλα Κάντιτς και Ντόροθι Χούμπερ, Κώστας Καρτάλης, καθηγητής Φυσικής Περιβάλλοντος ΕΚΠΑ, Παντολέων Σκάγιαννης, ομότιμος καθηγητής Παν. Θεσσαλίας, Αγγελική Χρονοπούλου, διδάκτωρ Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ, και Θεοδώρα Παπαδοπούλου, διδάκτωρ Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ.

Φυτεύσεις και συστήματα σκίασης

Στο πλαίσιο του εργαστηρίου πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις στο ΚΠΣΝ, στο Ελληνικό και στο Μουσείο Φασιανού, το οποίο βρίσκεται στην περιοχή μελέτης, με ξεναγήσεις.

«Την πρώτη ημέρα του εργαστηρίου (Δευτέρα 2.11.25) σημαντική και πολύτιμη ήταν και η συμβολή του 4ου ΓΕΛ Αθηνών Μανώλης Γλέζος», σημείωσε η κυρία Αλεξάνδρου. «Μαθητές παρουσίασαν στους σπουδαστές και στους καθηγητές του προγράμματος τα προβλήματα της γειτονιάς, καθώς και σκέψεις και προτάσεις, αλλά και πραγματοποιημένες εφαρμογές στην ταράτσα του κτιρίου, όπως φυτεύσεις και συστήματα σκίασης από τους ίδιους τους μαθητές.

»Στη συνέχεια περπάτησαν όλοι στη γειτονιά και μας επισήμαναν τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν καθημερινά στη γειτονιά τους. Η συμβολή αυτή θεωρείται πολύτιμη διότι προέρχεται από ανθρώπους που ζουν και κινούνται καθημερινά στη γειτονιά και μας μετέφεραν εμπειρικές και βιωματικές εντυπώσεις. Ο περίπατος συνεχίστηκε υπό την καθοδήγηση του δημοσιογράφου Νίκου Βατόπουλου, που γνωρίζει πολλά για τη δομική ιστορία της περιοχής. Στον περίπατο συμμετείχε και ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου, παλαιός κάτοικος της περιοχής».

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News