Το ζήτημα του κόστους ζωής (affordability) δεν αφορά μόνο την Ελλάδα, όπου όλες οι δημοσκοπήσεις το εμφανίζουν στην κορυφή της ανησυχίας των πολιτών, με σχεδόν 9 στους 10 να θεωρούν ότι είναι βασικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν. Το Politico, παρουσιάζοντας μια δημοσκόπηση σε πέντε χώρες –ΗΠΑ, Βρετανία, Γαλλία, Γερμανία και Καναδά–, αξιολογεί πώς το ζήτημα της ακρίβειας απειλεί τις ηγεσίες που βρίσκονται στα πράγματα, μέσα από τις αιτιάσεις των πολιτών ότι δεν κάνουν αρκετά.

Η λεγόμενη «κρίση του affordability» αναστατώνει τις πολιτικές ισορροπίες διεθνώς, καθώς συνεχίζει να διαπερνά τις μεγαλύτερες δημοκρατίες του κόσμου, τιμωρώντας κυβερνήσεις και αποδυναμώνοντας παγιωμένες πολιτικές συμμαχίες. Τα στοιχεία της διεθνούς έρευνας που παρουσιάζει το Politico σε συνεργασία με την εταιρεία Public First δείχνουν ότι η κόπωση των πολιτών από τη μόνιμη οικονομική πίεση παραμένει εξαιρετικά ισχυρή πολιτική δύναμη.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου ο Ντόναλντ Τραμπ επέστρεψε στην εξουσία με μια ατζέντα οικονομικού λαϊκισμού, σχεδόν τα δύο τρίτα των ψηφοφόρων (65%) δηλώνουν ότι το κόστος ζωής έχει χειροτερέψει τον τελευταίο χρόνο. Στη Βρετανία, όπου οι ψηφοφόροι το 2024 έβαλαν τέλος σε 14 χρόνια διακυβέρνησης των Συντηρητικών, το ποσοστό ανεβαίνει στο 77%. Στη Γαλλία, με τον Εμανουέλ Μακρόν να καταγράφει ιστορικά χαμηλά ποσοστά αποδοχής, το 45% των πολιτών θεωρεί ότι η χώρα «μένει πίσω» σε σχέση με συγκρίσιμες οικονομίες.

Στη Γερμανία, μετά τη μακρά περίοδο εσωτερικών συγκρούσεων για την οικονομία, που οδήγησε στην κατάρρευση του κυβερνητικού συνασπισμού του Ολαφ Σολτς, το 78% δηλώνει ότι το κόστος ζωής έχει επιδεινωθεί. Και στον Καναδά, η μεταπανδημική κρίση ακρίβειας συνέβαλε καθοριστικά στη φθορά της κυβέρνησης Τριντό πριν από την παραίτησή του, με το 60% των πολιτών να λέει ότι το κόστος ζωής είναι το χειρότερο που θυμάται.

Οπως σημειώνει ο ιστότοπος, τα αποτελέσματα της διεθνούς δημοσκόπησης αποτυπώνουν το ανηφορικό μονοπάτι που έχουν μπροστά τους πολλές κυβερνήσεις. Πέντε χρόνια μετά την πανδημία, με τον κόσμο να δοκιμάζεται από πολεμικές συγκρούσεις και την Τεχνητή Νοημοσύνη να μετασχηματίζει οικονομίες και αγορές εργασίας, μεγάλα τμήματα των κοινωνιών σε ΗΠΑ, Καναδά και Ευρώπη θεωρούν το κόστος ζωής ως ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα της εποχής.

Τα ποσοστά δεν φτάνουν στο ύψος αυτών που εμφανίζουν οι εταιρείες δημοσκοπήσεων στην Ελλάδα, όπου η ακρίβεια σημειώνεται ακόμη και από το 87% ως το βασικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν, αλλά σε κάθε περίπτωση παραμένουν υψηλά.

Συστημικό πρόβλημα

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι οι πολίτες στις πέντε χώρες της διεθνούς δημοσκόπησης αντιμετωπίζουν το «affordability» περισσότερο ως συστημικό πρόβλημα παρά ως ατομική κατάσταση. Στις περισσότερες χώρες οι πλειοψηφίες θεωρούν, δηλαδή, ότι το βασικό ζήτημα δεν είναι πως οι ίδιοι αμείβονται «πολύ λίγο», αλλά ότι τα αγαθά και οι υπηρεσίες έχουν γίνει υπερβολικά ακριβά.

Στη Βρετανία, για παράδειγμα, περίπου τα δύο τρίτα των πολιτών πιστεύουν ότι η οικονομία της χώρας έχει επιδεινωθεί, ποσοστό σαφώς υψηλότερο από εκείνους που δηλώνουν ότι χειροτέρεψε η προσωπική οικονομική τους κατάσταση. Το ίδιο μοτίβο καταγράφεται σε Γαλλία, Γερμανία και Καναδά, δείχνοντας μια γενικευμένη ανησυχία που ξεπερνά την ατομική εμπειρία.

Οι αντικειμενικές οικονομικές συνθήκες ενισχύουν αυτή την αίσθηση. Οπως σημειώνει το Politico, παρά την πρόβλεψη για ανάπτυξη 1,4% στην ΕΕ το 2025, η γερμανική οικονομία έχει αποδυναμωθεί τα τελευταία δύο χρόνια και κινδυνεύει με στασιμότητα. Στη Βρετανία, ο πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ πασχίζει να πείσει ότι η κυβέρνησή του μπορεί να μειώσει την ακρίβεια μέσα σε ένα περιβάλλον χαμηλής ανάπτυξης και υψηλής φορολογίας. Στον Καναδά, ακόμη και με τον πληθωρισμό κοντά στον στόχο της Kεντρικής Tράπεζας, η κοινωνική αντίδραση παραμένει έντονη.

Αντισυστημικά κόμματα

Οσα αρνητικά δηλώνουν οι πολίτες για το κόστος ζωής μεταφράζονται άμεσα σε πολιτική πίεση, επισημαίνει ο ιστότοπος. Aναλυτές σημειώνουν ότι είναι εξαιρετικά δύσκολο για τις κυβερνήσεις να «τρέξουν» ένα θετικό αφήγημα όταν θεωρούνται υπεύθυνες για ένα πρόβλημα που βιώνεται καθημερινά. Κεντροαριστερά και κεντροδεξιά κόμματα αντιμετωπίζονται πλέον ως μέρος του ίδιου κατεστημένου στο οποίο αποδίδεται η ευθύνη για την ακρίβεια, σχολιάζει το Politico. Αυτό ανοίγει χώρο για αντισυστημικές δυνάμεις, τόσο στα δεξιά όσο και στα αριστερά.

Στη Γερμανία, το ακροδεξιό AfD αξιοποιεί την αίσθηση ότι η κυβέρνηση ασχολείται περισσότερο με τη διεθνή πολιτική παρά με την καθημερινότητα των πολιτών. Στη Γαλλία, οποιαδήποτε απόπειρα περιορισμού των μέτρων στήριξης κινδυνεύει να τροφοδοτήσει περαιτέρω τα αντισυστημικά κόμματα. Στον Καναδά, αναλυτές επισημαίνουν ότι το «affordability» δεν είναι μια «δευτερεύουσα ανησυχία», αλλά μια κυρίαρχη εμπειρία ζωής που καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες αξιολογούν κυβερνήσεις και ηγεσίες.

Ετσι, καθώς πλησιάζουν εκλογικές αναμετρήσεις σε πολλές χώρες, το κόστος ζωής αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο. Από τις ΗΠΑ έως την Ευρώπη, τα πολιτικά επιτελεία γνωρίζουν ότι το «affordability» δεν είναι απλώς ένας οικονομικός δείκτης, αλλά το φίλτρο μέσα από το οποίο οι πολίτες κρίνουν την πολιτική αποτελεσματικότητα. Και όσο η αίσθηση ότι «δεν βγαίνει ο μήνας» παραμένει, τόσο η απειλή για τις ηγεσίες θα παραμένει υπαρκτή – και εντεινόμενη. Φυσικά και για τη χώρα μας.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News