Ο αμερικανός συγγραφέας και πολιτικός αναλυτής Ντέιβιντ Μπρουκς έγραψε ένα από τα πλέον πρωτότυπα και διεισδυτικά κείμενα για τον Ντόναλντ Τραμπ και την κυβέρνησή του που έχουν δημοσιευθεί στον αμερικανικό Τύπο τους τελευταίους μήνες. Ανατρέχοντας στην πολιτική ιστορία και στους θεωρητικούς της τέχνης του πολέμου, αναλύει στους New York Times πώς η ομάδα των εκδικητικών, απερίσκεπτων, ημιμαθών και επιθετικών ανθρώπων που έχει γύρω του, ομνύοντας πίστη στον παθολογικά ναρκισσιστή ηγέτη τους, ακινητοποιεί τους αντιπάλους της.

Η διαφορά του Μπρουκς με άλλους αναλυτές είναι ότι δεν γράφει αφ’ υψηλού. Επιχειρεί να κατανοήσει τα πλεονεκτήματα της ταχύτητας με την οποία κινείται η κυβέρνηση Τραμπ και τον τρόπο που αποδιοργανώνει τη σκέψη των Δημοκρατικών με αυτοπεποίθηση και άγνοια κινδύνου. Προφανώς και δεν είναι θαυμαστής του Τραμπ, το αντίθετο: τα γράφει ξεκάθαρα για να ξυπνήσει τους μουδιασμένους Δημοκρατικούς, αλλά μοιάζει να έχει καταλάβει ότι για να ξυπνήσουν θα πρέπει να αναγνωρίσουν και να κατανοήσουν τα πλεονεκτήματα του αντιπάλου τους, ώστε στη συνέχεια να μπορέσουν να εκμεταλλευθούν τις αδυναμίες του.

«Απεχθάνομαι τουλάχιστον τα τρία τέταρτα όσων έχει κάνει μέχρι στιγμής η κυβέρνηση Τραμπ, αλλά διαθέτει μια ιδιότητα που δεν μπορώ να μη θαυμάσω: την ενέργεια. Δεν ξέρω ποιο κλισέ να σας πετάξω, αλλά κατακλύζει τον χώρο, πυροδοτεί όλους τους κυλίνδρους, κινείται ταχύτατα σε όλα τα μέτωπα ταυτόχρονα. Λειτουργεί με τρομερό ρυθμό, παίρνοντας την πρωτοβουλία στον έναν τομέα μετά τον άλλο. Εχει ανοίξει ένα κενό ζωτικότητας. Η κυβέρνηση Τραμπ είναι σαν ένα υπεραυτοκίνητο με 1.000 ίππους, ενώ οι αντίπαλοί της κινούνται με μοτοποδήλατα» γράφει ο Μπρουκς μπαίνοντας κατευθείαν στο θέμα.

Ο αρθρογράφος των New York Times επισημαίνει ότι κάποια από αυτά που εκτυλίσσονται καθημερινά μπροστά στα μάτια μας είναι συνυφασμένα με τη φύση του προέδρου Τραμπ:

♦ Δεν είναι ένας μορφωμένος άνθρωπος, αλλά είναι ένας «ψυχωμένος» άνθρωπος, ένας διεκδικητικός άνθρωπος. Οι αρχαίοι Ελληνες θα έλεγαν ότι διαθέτει έναν φλεγόμενο πυρήνα θυμού, έναν πόθο για αναγνώριση. Σε όλη του τη ζωή προχωρούσε σε νέα σχέδια και επιχειρούσε νέες κατακτήσεις, παρά τις επανειλημμένες αποτυχίες και τις χρεοκοπίες, που θα είχαν ταπεινώσει έναν μη ναρκισσιστή.

♦ «Η πρωτοβουλία εξαρτάται από το κίνητρο» εξηγεί ο Μπρουκς. Η κυβέρνηση Τραμπ καθοδηγείται από ορισμένες από τις πιο αταβιστικές και ισχυρές από όλες τις ανθρώπινες επιθυμίες: την αγανάκτηση, την επιθυμία για εξουσία, την επιθυμία για εκδίκηση.

Η κυβέρνησή του καθοδηγείται επίσης από μια δική της, ιδιαίτερης μορφής «δίκαιη οργή», συνεχίζει ο αρθρογράφος των ΝΥTimes: «Τα μέλη της τείνουν να διακατέχονται από πηγαίο μίσος για το κατεστημένο του έθνους και μια ισχυρή πεποίθηση ότι για να επιβιώσει το έθνος, πρέπει να καταρρεύσει. Αυτός ο ξεκάθαρος σκοπός τούς δίνει την ικανότητα να βλέπουν τα πράγματα απλά, κάτι που αποτελεί τεράστιο πλεονέκτημα όταν προσπαθείς να προωθήσεις την αλλαγή. Αυτός ο ξεκάθαρος σκοπός συνδυάζεται με την απερίσκεπτη τόλμη του Τραμπ, την προθυμία του, ας πούμε, να κηρύξει εμπορικό πόλεμο εναντίον ολόκληρου του πλανήτη, χωρίς να έχει ιδέα για το πώς θα εξελιχθεί».

Στο σημείο αυτό ο Μπρουκς επιχειρεί μια ερμηνεία για το τι είναι τελικά αυτή η κυβέρνηση του Τραμπ. Είναι μια κανονική κυβέρνηση ή κάτι άλλο; Ο ίδιος παραδέχεται ότι μοιάζει λιγότερο με μια κανονική κυβέρνηση ενός προέδρου των ΗΠΑ και περισσότερο με αυτό που ερμηνευτικά ονομάζει «επαναστατική πρωτοπορία». Για να εξηγήσει τι εννοεί ανατρέχει στην πολιτική ιστορία η οποία, όπως σημειώνει, «είναι γεμάτη από παραδείγματα παθιασμένων μειοψηφιών που κατέλαβαν την εξουσία επί ανοργάνωτων και παθητικών πλειοψηφιών»:

—Οι Ιακωβίνοι κατά τη διάρκεια της Γαλλικής Επανάστασης

—Οι Μπολσεβίκοι κατά τη διάρκεια της Οκτωβριανής Επανάστασης

—Το Κομμουνιστικό Κόμμα του Μάο στην Κίνα

—Το Κίνημα της 26ης Ιουλίου με ηγέτη τον Φιντέλ Κάστρο στην Κούβα.

«Αυτά τα κινήματα δεν διέθεταν πάντα ανώτερους πόρους. Διέθεταν ανώτερη τόλμη, αποφασιστικότητα και σαφήνεια στόχων» υποστηρίζει ο Ντέιβιντ Μπρουκς.

Το 2016 η ομάδα του Τραμπ επέβαλε τη θέλησή της στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Το 2025 κατάφερε να επιβάλει τη θέλησή της σε ολόκληρη τη μηχανή της εκτελεστικής εξουσίας. Με αυτόν τον τρόπο, το τιμ των έμπιστων του Τραμπ επιχειρεί τώρα να επιβάλει τη θέλησή του σε ολόκληρη τη χώρα.

Η τέχνη του πολέμου 

Πάμε, λοιπόν, στην τέχνη του πολέμου και στο γιατί ο πολύπειρος αρθρογράφος των New York Times θεωρεί ότι αποτελεί πεδίο μελέτης και κατανόησης και για αυτό που συμβαίνει σήμερα με τον Τραμπ στις ΗΠΑ.

«Για να καταλάβετε γιατί η ανάληψη πρωτοβουλιών είναι τόσο σημαντική, καλό είναι να διαβάσετε τις μεγάλες μορφές της στρατιωτικής στρατηγικής, όπως ο Σουν Τζου, ο Καρλ φον Κλάουζεβιτς, ο Μάρτιν βαν Κρέβελντ, ο Σερ Μπέσιλ Χένρι Λίντελ Χαρτ και ο Τζον Μπόιντ» γράφει ο Μπρουκς και εξηγεί: «Θεωρώ τρελό το γεγονός ότι είναι πλέον δυνατό να αποφοιτήσει κανείς από ένα τετραετές κολέγιο χωρίς να έχει διαβάσει κανέναν από αυτούς τους στοχαστές. Τέτοιοι φοιτητές βγαίνουν απροετοίμαστοι σε έναν κόσμο γεμάτο αντιπαλότητες». 

Τι μαθαίνει όμως κανείς από αυτούς τους θεωρητικούς της στρατηγικής του πολέμου που είναι τόσο απαραίτητο για την κατανόηση της πολιτικής του σήμερα; Ο Μπρουκς φέρνει κάποια παραδείγματα:

♦ Οταν ένας ηγέτης αναλαμβάνει πρωτοβουλίες, αναγκάζει τους αντιπάλους του να αντιδράσουν στο δικό του ερέθισμα. Με άλλα λόγια, τους αναγκάζει να απαντήσουν όταν δεν έχουν ακόμη προετοιμαστεί. Επίσης, αυτός που παίρνει πρωτοβουλίες μπορεί να καταστρέφει τον σχεδιασμό του εχθρού θέτοντάς τον ενώπιον καταστάσεων που δεν είχε προβλέψει ότι θα του παρουσιαστούν και –ακόμη περισσότερο– ότι θα καλείτο να τις αντιμετωπίσει. Ο σκοπός αυτής της μόνιμης επίθεσης είναι να δημιουργεί στο μυαλό των αντιπάλων του μια αίσθηση αποπροσανατολισμού, αμυντικότητας, αναστάτωσης και ψυχικής υπερφόρτωσης. Αυτό που συμβαίνει δηλαδή σήμερα στο Δημοκρατικό Κόμμα των ΗΠΑ.

Ο ηγέτης που αναλαμβάνει συνεχώς πρωτοβουλίες κατανοεί επίσης ότι κάθε στιγμή που δεν ενεργεί ο ίδιος είναι σαν να περιορίζει τις μελλοντικές επιλογές του. Διότι επιτρέπει στους μελλοντικούς αντιπάλους του να διαμορφώνουν εκείνοι το τοπίο με τρόπους που μπορεί να του μπλοκάρουν εναλλακτικές διαδρομές.

Ο Τζον Μπόιντ, άλλοτε πιλότος μαχητικών αεροσκαφών της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ και στη συνέχεια σύμβουλος του Πενταγώνου στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, ανέπτυξε θεωρίες που άσκησαν μεγάλη επιρροή στον σχεδιασμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Υποστήριζε, για παράδειγμα, ότι μια αερομαχία δεν έχει να κάνει τόσο με το ποιος έχει τη μεγαλύτερη δύναμη πυρός, αλλά με το ποιος μπορεί να ελιχθεί με μεγαλύτερη ταχύτητα και να παράξει περισσότερη ενέργεια.

Ο αρθρογράφος των NYTimes παρατηρεί ότι με το επιθετικό του στιλ ο Τραμπ καταφέρνει να εκμεταλλεύεται τις αδυναμίες της σημερινής ηγέτιδας τάξης των ΗΠΑ.

Κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του σημερινού προέδρου ο αμερικανός συγγραφέας Κρις Αρνάντε, πρώην trader της Wall Street, αστειευόταν ότι οι αντίπαλοι του Τραμπ ήταν εκείνα τα παιδιά που κάθονται στην πρώτη σειρά της τάξης, ενώ οι υποστηρικτές του Τραμπ τα παιδιά που κάθονταν στα πίσω θρανία. Πρόκειται ίσως για γενίκευση, όχι όμως εντελώς λανθασμένη.

Οι ενοχικές ελίτ 

Οι άνθρωποι που πέτυχαν με τους κανόνες της αξιοκρατίας τείνουν, κατά τον Μπρους, να μην είναι το ίδιο μαχητικοί με τον Τραμπ. «Τα μέλη της μορφωμένης ελίτ τείνουν να λειτουργούν με βάση την ανάλυση και όχι με βάση το ένστικτο, γεγονός που τους αναγκάζει να βραδυπορούν σε σύγκριση με τους Τραμπ αυτού του κόσμου» σχολιάζει ο διακεκριμένος αρθρογράφος των NYTimes.

«Eχουν την τάση να πιστεύουν ότι αν λένε κάτι ή γράφουν κάτι έχουν πετύχει και κάτι. Το σύστημα καλλιεργεί έναν φόβο αποτυχίας τον οποίο ο πολύ πιο τολμηρός Τραμπ δείχνει σε μεγάλο βαθμό να στερείται. Τέτοιες ελίτ υποθέτουν μερικές φορές μια φιλοσοφία η οποία λέει πως αν μπορούν να πείσουν τον εαυτό τους ότι είναι ηθικά ανώτεροι, τότε αυτό από μόνο του συνιστά νίκη, είναι το μόνο που χρειάζεται να κάνουν» προσθέτει.

Οταν οι άνθρωποι αυτών των ελίτ ενηλικιώθηκαν, μορφώθηκαν, μεγάλωσαν και έγιναν σταδιακά το κατεστημένο των ΗΠΑ, καταλαμβάνοντας υψηλόβαθμες θέσεις ως νομικοί ή στην κυβέρνηση, στα πανεπιστήμια, στα μέσα ενημέρωσης και στους μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς, έγιναν κατά τον Μπρουκς «το είδος των ψυχών που ζουν με την αμφιβολία και δεν είναι πρόθυμοι να οδηγήσουν τη δική τους πλευρά στη μάχη».

Σαν να αρνούνται να αποδεχτούν το γεγονός ότι κάθε κοινωνία έχει μια ηγέτιδα τάξη και ότι αν βρεθείς σε αυτήν, η πρωταρχική δουλειά σου είναι να υπερασπιστείς τους θεσμούς της, όπως το Σύνταγμα, την αντικειμενική δημοσιογραφία και τα κέντρα επιστημονικών ερευνών, όταν ο μεγάλος κακός λύκος έρχεται να τα τινάξει όλα στον αέρα.

«Κατά τη διάρκεια αυτής της κρίσης, το “βαθύ κράτος” ήταν πραγματικά απογοητευτικό. Πού είναι όλες αυτές οι μακιαβελικές μηχανορραφίες του “House of Cards” που περίμενα;» σχολιάζει ειρωνικά ο αρθρογράφος των New York  Times. «Oταν μια επαναστατική πρωτοπορία ανατρέπει ένα κατεστημένο, το κατεστημένο σπανίως ανακάμπτει. Οταν οι επαναστάτες χτυπούν με το σφυρί τους κυρίαρχους θεσμούς, αυτοί συχνά καταρρέουν σαν γύψινο κέλυφος. Σχετικά λίγοι άνθρωποι ήταν πρόθυμοι να πολεμήσουν για τον τσάρο όταν ο Λένιν ήρθε στην πόλη. Οταν ο Τραμπ τα έβαλε με το ρεπουμπλικανικό κατεστημένο το 2016, αποδείχτηκε ότι δεν υπήρχε κανείς στο σπίτι»…

«Eχω λοιπόν τρία μεγάλα ερωτήματα» γράφει ο Ντέιβιντ Μπρουκς στους New York Times:

♦ Μπορούν οι άνθρωποι που ηγούνται και υπερασπίζονται τους θεσμούς της Αμερικής να αναπτύξουν ζωτική ορμή (élan vital);

♦ Μπορούν να οικοδομήσουν την ψυχολογία που απαιτείται για να απαντήσουν στην επίθεση του Τραμπ;

♦ Διαθέτουν την απαιτούμενη σαφήνεια σε ό,τι αφορά τον σκοπό, όσο και οι άνθρωποι του Τραμπ;

♦ Εχουν στρατηγική;

Η απάντηση του αρθρογράφου σε αυτά τα ερωτήματα είναι ότι σημειώνεται πρόοδος. Σχετικά με το ηθικό των αντιπάλων του Τραμπ σημειώνει ότι η συμπεριφορά του νυν προέδρου έχει προκαλέσει μεγάλη ηθική αγανάκτηση. Εχει ξυπνήσει στις καρδιές των ανθρώπων την αίσθηση ότι αυτό που καταπατάται εδώ είναι κάτι ιερό: η δημοκρατία, το κράτος δικαίου, η πνευματική ελευθερία, η συμπόνια, ο πλουραλισμός και το ελεύθερο εμπόριο.

Σχετικά με τη σαφήνεια του σκοπού, ο Μπρουκς θεωρεί ότι οι αντίπαλοι του Τραμπ δεν έχουν σχηματοποιήσει ακόμη μια στέρεη αποστολή, κάτι που έχει κάνει ο ίδιος λέγοντας επί της ουσίας πως «οι ελίτ μας πρόδωσαν, οπότε πρέπει να τις καταστρέψουμε».

Σχετικά με τη στρατηγική, ο ίδιος σχολιάζει ότι ότι η δύναμη του Τραμπ, η ανάληψη πρωτοβουλιών, είναι ταυτόχρονα και η μεγαλύτερη αδυναμία του. «Χωρίς καμία σύνεση, δεν καταλαβαίνει τη διαφορά μεταξύ ρίσκου και τζόγου. Κάνει τολμηρά και απίστευτα αυτοκαταστροφικά πράγματα. Τώρα πλέον σε παγκόσμια κλίμακα» τονίζει ο αρθρογράφος των NYTimes.

Και ο Μπρουκς προσθέτει:

«Καταλαβαίνω ότι οι αντίπαλοι του Τραμπ δεν θέλουν να περιμένουν παθητικά να καταρρεύσει. Αλλά δεν χρειάζεται να το κάνουν. Ο Κλάουζεβιτς υποστήριζε ότι όποιος προσπαθεί να κάνει μεγάλα πράγματα αντιμετωπίζει “τριβές”: δυσάρεστες εκπλήξεις, εντάσεις εντός του στρατεύματος, αβίαστα λάθη, ατυχίες. Η κύρια δουλειά των αντιπάλων του Τραμπ τώρα είναι να μεγιστοποιήσουν την τριβή που αντιμετωπίζει καθώς προσπαθεί να δρομολογήσει τα σχέδιά του: αγωγές, διαρροές, μη συνεργασία, μη σύναψη συμφωνιών, καθυστερήσεις, να μπουν στο κεφάλι του με ψυχολογικό πόλεμο. Πρέπει να ξυπνάει κάθε μέρα μέσα σε μια τέτοια καταιγίδα προβλημάτων που τα μάγουλά του να σκάνε».

Ο αρθρογράφος των NYTimes θεωρεί ότι Δημοκρατικοί θα κάνουν την πιο έξυπνη κίνηση αν καταφέρουν να υπερασπιστούν τα επιτεύγματα των τελευταίων 250 ετών της αμερικανικής ιστορίας: το Σύνταγμα, τις μεταπολεμικές συμμαχίες, το Medicare (το ομοσπονδιακό πρόγραμμα ασφάλισης υγείας στις ΗΠΑ για άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω και νεότερα άτομα με αναπηρία, το οποίο δημιουργήθηκε το 1965), καθώς και το Medicaid, που παρέχει ασφάλιση υγείας σε ενήλικες και παιδιά με περιορισμένο εισόδημα.

Ο Ντέιβιντ Μπρουκς κλείνει το εκτενές άρθρο του με ένα απόσπασμα γνωστού εγχειριδίου του βρετανικού στρατού που εκδόθηκε το 1909 και είχε τίτλο «Field Service Regulations» (Κανονισμοί για την Υπηρεσία επί του Πεδίου): «Η επιτυχία στον πόλεμο εξαρτάται περισσότερο από το ηθικό παρά από τη φυσική δύναμη. Οι ικανότητες δεν είναι δυνατό να αντισταθμίσουν την έλλειψη θάρρους, ενέργειας και αποφασιστικότητας».

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News