Σε μια εποχή αδιάκοπης συνδεσιμότητας, σε έναν κόσμο που μοιάζει να μη σταματά ούτε για μια στιγμή να κινείται, ο ύπνος φαίνεται σαν εχθρός που κλέβει από τους ανθρώπους χρόνο, χρήμα και στιγμές διασκέδασης. Και ταυτόχρονα έχει γίνει η απόλυτη πολυτέλεια, που κάποιοι λαχταρούν να απολαύσουν.

Μετά την πανδημία, μάλιστα, αναδύθηκε μια νέα ταξιδιωτική τάση, αυτή του υπνοτουρισμού. Παραδοσιακά οι διακοπές αφιερώνονται σε δραστηριότητες και περιηγήσεις στα αξιοθέατα κάποιου προορισμού, σε παριζιάνικα γλυκά κάτω από τον Πύργο του Αϊφελ, πατινάζ στο Κέντρο Ροκφέλερ της Νέας Υόρκης, ηλιοθεραπεία δίπλα σε μια πισίνα στο Μπαλί, λιμοντσέλο στη Σικελία και καμπάρι στην Πιάτσα Ναβόνα, ορειβασία στην Αυστρία και βουτιές στα κρυστάλλινα νερά της Νάξου.

Αντίθετα από όλα αυτά, ο μοναδικός σκοπός του υπνοτουρισμού δεν είναι παρά ένας γαλήνιος ύπνος. Αναμένεται, μάλιστα, να είναι μια από τις μεγαλύτερες τουριστικές τάσεις του 2025, με τους ταξιδιώτες να αναζητούν premium εμπειρίες χαλάρωσης και ύπνου.

Ο καλός νυχτερινός ύπνος ήταν κάτι που στο παρελθόν θεωρούσαμε σχεδόν δεδομένο. Στις μέρες μας, όμως, το άγχος, η επαγγελματική εξουθένωση και τα αυξανόμενα προβλήματα ψυχικής υγείας οδηγούν όλο και περισσότερους ανθρώπους στην αϋπνία.

Το αμερικανικό Κέντρο Ελέγχου Ασθενειών (CDC), γράφει το Forbes, εκτιμά ότι πάνω από ένας στους τρεις ενήλικες στις ΗΠΑ πάσχει από χρόνιες διαταραχές ύπνου, ενώ η πανδημία ήταν το κερασάκι στην τούρτα της αϋπνίας. Ακόμα και για εκείνους που παλαιότερα δεν είχαν προβλήματα ύπνου, οι επτά έως εννιά ώρες που χρειάζονται –σύμφωνα με το National Sleep Foundation– οι ενήλικοι για να  λειτουργούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, είναι όνειρο απατηλό. Πράγματι, μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Journal of Clinical Sleep Medicine αναφέρει ότι το 40% των 2.500 ενηλίκων που συμμετείχαν στην έρευνα ανέφεραν μείωση της ποιότητας του ύπνου τους από την αρχή της πανδημίας.

Η τάση του υπνοτουρισμού αναδύθηκε εντός του παγκόσμιου τομέα του τουρισμού ευεξίας, ο οποίος την τελευταία δεκαετία έχει απορροφήσει ένα τεράστιο τμήμα του μεριδίου αγοράς της ταξιδιωτικής βιομηχανίας. Σύμφωνα με πληροφορίες του Forbes, το 2022 το μέγεθος του τουρισμού ευεξίας αποτιμήθηκε στα 814,6 δισ. δολάρια παγκοσμίως και από το 2023 έως το 2030 αναμένεται να επεκταθεί με σύνθετο ρυθμό ετήσιας ανάπτυξης (CAGR) 12,42%, σύμφωνα με την έκθεση της Grand View Research.

Πολυτελή «καταφύγια» ύπνου και ειδικές σουίτες ύπνου σε ξενοδοχεία εμφανίζονται πλέον σε όλον τον κόσμο, προσφέροντας στους τουρίστες εξειδικευμένες εμπειρίες ξεκούρασης, χαλάρωσης και ανανέωσης, με μενού μαξιλαριών, και στρώματα τεχνητής νοημοσύνης και πολυαισθητηριακής τεχνολογίας, που προσαρμόζουν συνεχώς τις ζώνες θερμοκρασίας και τα σημεία πίεσης, με ηχομόνωση, ατμοσφαιρικό φωτισμό και σύστημα καθαρού αέρα για βαθύ ύπνο. Βεβαίως δεν λείπουν τα …αξεσουάρ ύπνου, όπως αιθέρια έλαια και μάσκες ύπνου, ενώ μπορεί να  προσφέρονται επίσης συνεδρίες διαλογισμού, θεραπείες σπα, και άλλα πολλά.

Η σουηδική προσέγγιση εμπνέεται από τη φύση

Η Σουηδία, ωστόσο, έχει μια διαφορετική, πιο φυσική προσέγγιση στον υπνοτουρισμό, παίρνοντας παράδειγμα από το τοπίο της και έναν πιο παραδοσιακό τρόπο ζωής, επισημαίνει στo BBC Travel η Λίζι Ενφιλντ. Συχνά συνδεδεμένη με πολυσύχναστες πόλεις όπως η Στοκχόλμη και το Γκέτεμποργκ, η Σουηδία τον χειμώνα αγκαλιάζει τη νυσταγμένη πλευρά της και προσκαλεί τους επισκέπτες να κάνουν το ίδιο.

Η Ενφιλντ ταξίδεψε στο αρχιπέλαγος της ανατολικής Σουηδίας, διασχίζοντας με το πλοίο τα παγωμένα νερά της Βαλτικής, και ήταν το μόνο άτομο που αποβιβάστηκε στο Σβαρτσό (Svartsö, η κατάληξη «- ö» σημαίνει νησί στα Σουηδικά μας πληροφορεί), ένα από τα λίγα νησιά του αρχιπελάγους, όπου υπάρχει κατάλυμα ανοιχτό και τον χειμώνα. Ακολουθώντας ένα χιονισμένο μονοπάτι  έφθασε στο «Skärgårdshotell». Εκεί της έδειξαν μια καμπίνα στην άκρη ενός δάσους με θέα στη σκοτεινή λίμνη Σβαρτσόφλαντεν, ένα μέρος πιο μακριά από οπουδήποτε.

Το δωμάτιό της είναι η σουηδική απλότητα στην πιο μίνιμαλ εκδοχή της: ένα κρεβάτι, μια καρέκλα και ένα κομοδίνο. Χωρίς τηλεόραση, ούτε άλλα πράγματα που θα μπορούσαν να της αποσπάσουν την προσοχή από την απόλυτη ηρεμία του παρθένου περιβάλλοντος. Ο,τι καλύτερο δηλαδή, αφού είναι εδώ, κυρίως, για να κοιμηθεί.

«Η αφθονία της πρόσβασης στη φύση και οι μεγάλες περιοχές ειρηνικής ερημιάς, σε συνδυασμό με τις σκοτεινές νύχτες, τις δροσερές θερμοκρασίες και την πολιτισμική έμφαση στη χαλάρωση, καθιστούν τη Σουηδία ιδανική τοποθεσία για υπνοτουρισμό», εξηγεί στο BBC ο Κρίστιαν Μπένεντικτ, ερευνητής ύπνου στο πανεπιστήμιο της Ουψάλα της Σουηδίας. «Μελέτες έχουν δείξει ότι η τεχνολογία και ο τρόπος με τον οποίο προσκρούει στη ζωή μας έχει σημαντική επίδραση στον ύπνο μας, και το να περνάμε περισσότερο χρόνο στη φύση συνδέεται με καλύτερη ψυχική υγεία και λιγότερες άγρυπνες νύχτες», τονίζει ο σουηδός επιστήμονας.

Η Λίζι Ενφιλντ γράφει στo BBC Travel ότι όταν αποφάσισε να δοκιμάσει και η ίδια τον υπνοτουρισμό, επέλεξε το αρχιπέλαγος της Στοκχόλμης, έναν παράδεισο για τους λάτρεις της φύσης με περισσότερα από 30.000 νησιά, πολλά από τα οποία είναι ακατοίκητα. Το Σβαρτσό είναι ένα από τα μεγαλύτερα νησιά του αρχιπελάγους, αλλά έχει μόνο 65 μόνιμους κατοίκους, περίπου, όλο τον χρόνο. Το καλοκαίρι είναι μια δημοφιλής καλοκαιρινή απόδραση, μετά από μια δίωρη διαδρομή με το φέρι από τη Στοκχόλμη, που δελεάζει τους εκδρομείς του Σαββατοκύριακου και τους παραθεριστές, με εξοχικά σπίτια, πολλά εστιατόρια και άφθονη φύση, όπου μπορεί κανείς να περπατήσει, να κολυμπήσει, να κάνει ποδήλατο και καγιάκ.

Τους χειμερινούς μήνες, το «Skärgårdshotellet» είναι το μόνο κατάλυμα που μένει ανοιχτό και οι άνετες ξύλινες καμπίνες του, που βρίσκονται στο δάσος, μακριά από το κεντρικό κτήριο, προσφέρουν την ειρήνη και τη γαλήνη που αναζητά η Ενφιλντ, χωρίς να νιώθει εντελώς μόνη, στην ερημιά.

Η αγγλίδα δημοσιογράφος παραδέχεται ότι είναι κάτοικος πόλης με ανήσυχο μυαλό. Συχνά ξυπνάει πολλές φορές τη νύχτα και σηκώνεται νωρίς το πρωί, νιώθοντας την ανάγκη να ασχοληθεί με τη μακριά λίστα των πραγμάτων που την έχουν κρατήσει ξύπνια. Εδώ,  όμως,στο νησί τον χειμώνα, δεν έχει πολλά πράγματα να κάνει εκτός από πεζοπορία, ανάγνωση και παρατήρηση των ρυθμών της ημέρας, με τρόπο που δεν μπορεί να κάνει όταν περιτριγυρίζεται από τα έντονα φώτα μιας πόλης.

Το Σβαρτσό σημαίνει κυριολεκτικά «το μαύρο νησί», χάρη στον σκούρο γρανιτένιο βράχο του, αν και τον χειμώνα το όνομα θα μπορούσε απλώς να αναφέρεται στον σκοτεινό ουρανό του, που είναι εντελώς απαλλαγμένος από τη λάμψη της πόλης. Το σκοτάδι, εξάλλου, που θεωρείται μεταφορά του φόβου και της κατάθλιψης, αγκαλιάζεται σε αυτές τις σκανδιναβικές περιοχές, παρατηρεί η Ενφιλντ στο άρθρο της στο BBC Travel. Πιο βόρεια στον Αρκτικό Κύκλο, όπου η πολική νύχτα σκεπάζει τη γη με το σκοτάδι της για μήνες, οι κάτοικοι αντί να μένουν μέσα, φορούν στο κεφάλι τους μια κορδέλα με προβολέα και εξερευνούν χιονισμένα μονοπάτια.

Το ίδιο έκανε και η αγγλίδα δημοσιογράφος. Βγήκε το σούρουπο και πέρασε από χωράφια με πρόβατα, γουρούνια και κατσίκες. Περπάτησε στην άκρη του δάσους, περιπλανήθηκε στην ακρογιαλιά, παρακολούθησε τον ήλιο να πέφτει στο νερό και άκουσε το θορυβώδες τρύπημα ενός δρυοκολάπτη να σταματάει απότομα, λες και κάποιος είχε πατήσει έναν διακόπτη. Το δάσος ησύχασε και η Γη τακτοποιήθηκε για τον δικό της καλό βραδινό ύπνο κάτω από μια βαριά κουβέρτα χιονιού.

Η Λίζι Ενφιλντ βρήκε τη σάουνα του ξενοδοχείου διακριτικά κρυμμένη ανάμεσα στα δέντρα και τέλειωσε τη μέρα της με κλασικό σκανδιναβικό στιλ, βγάζοντας μαζί με τον ιδρώτα όλες τις ανησυχίες, που θα μπορούσαν να την κρατήσουν ξύπνια τη νύχτα, πριν κάνει μια βουτιά στη θάλασσα.

Μετά από ένα απλό δείπνο με «stångkorv» (σουηδικό λουκάνικο και λαχανίδα), κάθησε δίπλα στη φωτιά και μίλησε με μια ομάδα επισκεπτών που είχαν έρθει από τη Στοκχόλμη με καγιάκ κάνοντας κουπί. «Παραδοσιακά, τους πιο σκοτεινούς μήνες, η φωτιά ήταν σημαντική για ζεστασιά και φως, αλλά και ως μέρος της βραδινής τελετουργίας», της λέει μια γυναίκα που ονομάζεται Μαρί. «Μετά το δείπνο οι άνθρωποι βολεύονταν γύρω από τη φωτιά και άφηναν το τρεμοπαίξιμο της φλόγας να απαλύνει όλα τα άγχη της ημέρας».

Το παιχνίδισμα της φλόγας λειτουργεί και για την Ενφιλντ. Στην πραγματικότητα, το βρίσκει τόσο υπνωτικό που στις 20:00 είναι κιόλας έτοιμη να αποσυρθεί στην καμπίνα της. Χώνεται κάτω από ένα πουπουλένιο πάπλωμα και μια απαλή μάλλινη κουβέρτα. Κοιμάται αμέσως και μετά από 10 ώρες –ανήκουστο!-, ξυπνάει ανανεωμένη για να δει ένα κομμάτι φεγγαριού, πάνω από τα δέντρα απέξω.

Είναι εύκολο να σκεφτούμε τη στέρηση ύπνου σαν ένα χαρακτηριστικό πρόβλημα του 21ου αιώνα, σημειώνει στο BBC Travel, αλλά ο σουηδικός θρύλος του Μάρα δείχνει ότι είναι τόσο παλιό όσο και το δάσος, προσθέτει η Ενφιλντ. Το Μάρα ήταν ένα παράξενο μυθικό ον που λέγεται ότι βασάνιζε τους ανθρώπους στον ύπνο τους, προκαλώντας φόβο και σφίξιμο στο στήθος από το άγχος, και από αυτό προήλθε η αγγλική λέξη «nightmare» για τον εφιάλτη. Αλλά στη εποχή μας, οι τεχνολογικοί περισπασμοί έχουν αντικαταστήσει τα μυθικά πλάσματα καθώς όλο και περισσότεροι άνθρωποι αγωνίζονται να αποκοιμηθούν.

«Η Σουηδία είναι μια από τις πιο ψηφιοποιημένες κοινωνίες της Ευρώπης, υιοθέτησε από νωρίς την ψηφιοποίηση», εξηγεί στο BBC η Τερέζ Τσέντερκροϊτς, εμπορική διευθύντρια του σουηδικού ομίλου Scandic Hotels. «Το ενδιαφέρον μας για τον ύπνο, και ειδικά για την έλλειψή του, μπορεί να εντοπιστεί σε αυτή και στην αυξημένη συνειδητοποίηση των επιπτώσεών της στην υγεία μας, τις οποίες έχουμε βάλει στόχο να αντιμετωπίσουμε με μια σειρά μέτρων. Εχουμε δωμάτια συσκότισης, λίστες μουσικών κομματιών, που νανουρίζουν, και χώρους ευεξίας όπου απαγορεύονται τα κινητά τηλέφωνα.  Οταν οι πελάτες μας δεν κοιμούνται, πάσχει η υγεία τους αλλά και η επιχείρησή μας», τονίζει.

Σε όλο τον κόσμο, δε, τόσο αστικά όσο και απομακρυσμένα ξενοδοχεία κάνουν ακόμη περισσότερα βήματα. Για παράδειγμα, το «Cadogan Hotel» του Λονδίνου διαθέτει τη δική του υπηρεσία Sleep Concierge, που αναπτύχθηκε σε συνεργασία με τον υπνοθεραπευτή και ειδικό ύπνου Μαλμίντερ Γκιλ, ο οποίος έχει σχεδιάσει ένα πρόγραμμα καθοδηγούμενου διαλογισμού ύπνου. Το «Mandarin Oriental Geneva» διαθέτει ένα πακέτο τριών ημερών, σε συνεργασία με μια ιδιωτική κλινική ύπνου, το οποίο περιλαμβάνει τη μελέτη των προτύπων ύπνου των επισκεπτών και τη δημιουργία μεμονωμένων προγραμμάτων ύπνου. Στην Ταϊλάνδη, μέσα στο τροπικό πράσινο της Βασιλικής Ακτής, ο μόνιμος φυσικοπαθητικός γιατρός του θέρετρου «Civa-Som Hua Hin» θα σας καθοδηγήσει σε όλα, από τη διατροφή μέχρι τις ορμόνες που μπορεί να επηρεάζουν τους κιρκάδιους ρυθμούς σας. Και το «Carillon Miami Wellness Resort» χρησιμοποιεί τεχνολογίες ηλεκτρομαγνητικών και υπέρυθρων ακτίνων που βοηθούν τους επισκέπτες του να αποκοιμούνται εύκολα.

«Οι πελάτες μας έρχονταν και μας έλεγαν ότι ένιωθαν γενικά εξαντλημένοι και αυτό συχνά φαινόταν να οφείλεται στην έλλειψη ύπνου», λέει η Στέλλα Φώτη, ιδρύτρια του ταξιδιωτικού γραφείου «Wellbeing Escapes» με έδρα το Λονδίνο, και προσθέτει «Προσπαθούμε να ενσωματώσουμε στοιχεία τοπικών πολιτισμών στα προγράμματά μας για τον ύπνο. Σε βουδιστικές χώρες όπως η Ταϊλάνδη ή η Σρι Λάνκα προσφέρουμε διαλογισμό και προσοχή. Στην Ινδία, οι θεραπείες Αγιουρβέδα χρησιμοποιούν βότανα τοπικής προέλευσης και στην Ιταλία οι περίπατοι με οδηγό στους αμπελώνες αποτελούν μέρος ενός προγράμματος δραστηριοτήτων που προάγουν τον ύπνο».

Στη Σουηδία, ωστόσο, η εμπειρία του να βρίσκεσαι στη φύση αποτελεί το θεμέλιο του υπνοτουρισμού. «Το μότο της φύσης είναι η απλότητα», λέει η Τζένι Γουόκερ, ιδρύτρια της «Walkers Naturturer», μιας επιχείρησης, που προσφέρει ξεναγήσεις στη φύση του αρχιπελάγους στη Δυτική Ακτή της Σουηδίας. «Τον χειμώνα, στις άγονες εκτάσεις που χαρακτηρίζουν το αρχιπέλαγος του Γκέτεμποργκ, υπάρχει λίγη βλάστηση και οι σημύδες και τα πεύκα στρίβουν από τους ισχυρούς δυτικούς ανέμους. Ενας περίπατος μια μέρα του χειμώνα, όπου ίσως συναντήσετε μια φώκια να λιάζεται σε έναν βράχο, είναι η τέλεια προετοιμασία για μια καλή νυχτερινή ξεκούραση».

Τα παραδοσιακά καταφύγια ύπνου επικεντρώνονται στην χαλάρωση πριν από τον ύπνο, στη Σουηδία, ωστόσο η εστίαση στον ύπνο ξεκινά από την αυγή με τη δυνατότητα να ακολουθήσει κανείς δραστηριότητες που προκαλούν νύστα, όπως η πεζοπορία, το καγιάκ και ο περίπατος για χαλάρωση στο δάσος.

Μετά τον 10ωρο ύπνο της, λοιπόν, η Λίζι Ενφιλντ απόλαυσε ένα πρωινό με μούσλι, γιαούρτι, φρούτα του δάσους, και ψωμάκια με μαρμελάδα και κανέλα, πριν ξεκινήσει για πεζοπορία στο κομμάτι του μονοπατιού του Αρχιπελάγους της Στοκχόλμης που βρίσκεται στο Σβαρτσό. Αυτό το μοναδικό μονοπάτι των 270 χιλιομέτρων διασχίζει 20 νησιά, από το Αρχόλμα στον Βορρά έως το Λάντσορτ στον Νότο.

Στο Σβαρτσό, το μονοπάτι μήκους 18 χιλιομέτρων οδηγεί γύρω από το νησί, περνώντας από μια μεγάλη λίμνη γλυκού νερού και μέσα από το πυκνό χιονισμένο πευκοδάσος, όπου η Ενφιλντ εντόπισε έναν περίεργο κόκκινο σκίουρο, ακολούθησε  ίχνη ελαφιών και πάτησε πάνω σε ένα κλαδί που είχε κοπεί από το ροκάνισμα ενός κάστορα. Ολόκληρη η μέρα της ήταν αφιερωμένη σε μια εμπειρία χαλάρωσης μέσα στο δάσος. Και μέχρι να επιστρέψει στην καμπίνα της, δεν χρειάστηκε να ανησυχήσει για τίποτα άλλο πέρα ​​από το δείπνο, το να κάτσει δίπλα στη φωτιά και να κοιμηθεί καλά ή «sov gott», όπως λένε στο χώρα του ύπνου.

Το έκανε, γράφει στη σελίδα του BBC Travel. και φαίνεται ότι, για εκείνη, η ήπια άσκηση σε ένα γαλήνιο περιβάλλον με λίγους περισπασμούς και το να παίρνει το παράδειγμα του ύπνου από τη φύση, παρέχει την τέλεια Κιρκαδική επαναφορά.

«Τα καταφύγια ύπνου δεν βοηθούν απλώς τους ανθρώπους να κοιμούνται όταν είναι σε διακοπές», λέει τέλος η Στέλλα Φώτη, «Ο στόχος είναι να επιτραπεί μια χαλαρωτική, ολιστική και προσωπική προσέγγιση που θα σας βοηθήσει να δημιουργήσετε νέες συνήθειες ύπνου και αφύπνισης, με σκοπό να επέλθουν μακροχρόνιες αλλαγές».

Το να πάει βέβαια κανείς σε ένα απομονωμένο σουηδικό νησάκι μέσα στο καταχείμωνο για να βιώσει τη σκανδιναβική εμπειρία του καλού ύπνου, δεν είναι τόσο εύκολο. Ολα τα παραπάνω, όμως, θα μπορούσαν να μας βοηθήσουν να διαμορφώσουμε τις προσωπικές μας συνθήκες, στο σπίτι μας. Είναι τόσο απλό.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News