Καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία διανύει το τέταρτο έτος του, η Ρωσία πιθανότατα θα υποστεί, μέσα στον Ιούνιο, την εκατομμυριοστή απώλειά της, από τον Φεβρουάριο του 2022, σύμφωνα με τα στοιχεία του Economist. Οι τρέχουσες στατιστικές δείχνουν ότι αυτή τη στιγμή περίπου 1.000 στρατιώτες της σκοτώνονται ή τραυματίζονται καθημερινά.

Οι συγκλονιστικές απώλειες της Ρωσίας, οι οποίες υπερβαίνουν κατά πολύ αυτές που υπέστη σε όλους τους πολέμους της μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αποτελούν απόδειξη της πεισματικής άμυνας της Ουκρανίας έναντι μιας πολύ ισχυρότερης δύναμης, έγραψε επίσης ο Economist.

Από την άλλη πλευρά, το Κρεμλίνο του Βλαντίμιρ Πούτιν αποδεικνύει μια εκπληκτική ικανότητα να αγνοεί τις απώλειες και να στρατολογεί διαρκώς άντρες, τους οποίους στέλνει απευθείας στην κρεατομηχανή του μετώπου.

Οι ευρωπαϊκές χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ είναι αντιμέτωπες με ένα ερώτημα που οι ίδιες δεν μπορούν να διανοηθούν, πόσο μάλλον να απαντήσουν: πώς μπορούν οι δημοκρατίες, που δίνουν μεγάλη αξία στην ανθρώπινη ζωή, να αντιμετωπίσουν έναν αντίπαλο που δεν ενδιαφέρεται καθόλου για τη ζωή των στρατιωτών του και τους θυσιάζει σε έναν τιμωρητικό πόλεμο φθοράς;

Οι επιθέσεις πεζικού της Ρωσίας είναι «σε μεγάλο βαθμό άχρηστες και εξοντωτικές», λέει στον Economist ο Λόρενς Φρίντμαν, βρετανός ακαδημαϊκός, ιστορικός και συγγραφέας που ειδικεύεται στην εξωτερική πολιτική, τις διεθνείς σχέσεις και τη στρατηγική. «Ομως, δεν δείχνουν σημάδια εξάντλησης, απλώς συνεχίζουν».

Ο ζοφερός απολογισμός προέρχεται από στοιχεία που συγκέντρωσε το ουκρανικό γενικό επιτελείο και είναι ανοιχτός προς αμφισβήτηση. Ομως, ο αριθμός δεν απέχει πολύ από τις εκτιμήσεις των δυτικών υπηρεσιών πληροφοριών.

Συμπίπτει επίσης με τις αναφορές ρωσικών ανεξάρτητων ΜΜΕ, όπως το Meduza και το Mediazona, για τος ρωσικές απώλειες. Μέχρι πέρυσι τέτοια εποχή, το Meduza υπολόγισε ότι είχαν πεθάνει από 106.000 έως 140.000 ρώσοι στρατιώτες. Μεγάλο μέρος της ανάλυσής του βασίστηκε σε νομικά έγγραφα για κληρονομιές και νεκρολογίες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Η εκτίμηση της ρωσικής θνησιμότητας στον πόλεμο, με βάση τα αρχεία κληρονομιών, έδωσε έναν αριθμό 165.000 μέχρι το τέλος του 2024. Περισσότεροι από 90.000 σκοτώθηκαν τους τελευταίους έξι μήνες. Δεδομένης της έντασης των ρωσικών επιχειρήσεων για μεγάλο μέρος του περασμένου έτους, δεν θα ήταν δύσκολο να φτάσει κανείς σε έναν αριθμό περίπου 250.000 νεκρών μέχρι τώρα, γράφει ο Economist. Η αναλογία σοβαρά τραυματισμένων προς νεκρούς θεωρείται περίπου τέσσερις προς έναν, αντανακλώντας τόσο τη σοβαρότητα των τραυματισμών στην Ουκρανία όσο και τη χαμηλή προτεραιότητα που δίνει η Ρωσία στην εκκένωση και την άμεση περίθαλψη σε στρατιωτικά νοσοκομεία.

Η Ουκρανία δεν δημοσιεύει λεπτομερώς τις δικές της απώλειες. Ωστόσο, τον Δεκέμβριο του περασμένου έτους, ο πρόεδρος της χώρας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ανέφερε ότι 43.000 Ουκρανοί είχαν σκοτωθεί και 370.000 τραυματίστηκαν από όταν άρχισε η εισβολή. Πιθανότατα τα πραγματικά νούμερα είναι μεγαλύτερα, γράφει ο Economist. Ομως, ο αρκετά μικρότερος αριθμός των ουκρανικών απωλειών, σε σχέση με εκείνες του αντιπάλου τους, οφείλεται σε μια σειρά από παράγοντες.

Εκτός από την άτυχη αντεπίθεσή της πριν από δύο χρόνια, η Ουκρανία διεξάγει κυρίως αμυντικό πόλεμο. Οι εξελίξεις στην τεχνολογία των drones έχουν, μέχρι στιγμής, ευνοήσει την άμυνα έναντι της επίθεσης. Τα drones γεμάτα εκρηκτικά, γνωστά ως drones First Person View (FPV), που επιτίθενται σε άρματα μάχης ή στρατιώτες, παίζουν παρόμοιο ρόλο με τα πολυβόλα στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Εκείνη η καινοτομία κατέστησε τις επιθέσεις πεζικού τόσο δαπανηρές σε ανθρώπινες ζωές, που καμία πλευρά δεν μπορούσε να σπάσει το αδιέξοδο του πολέμου των χαρακωμάτων, μέχρι την ανάπτυξη νέων τακτικών και, κυρίως, την εφεύρεση των αρμάτων μάχης.

Τα FPV drones, σήμερα, έχουν κάνει και τα άρματα ευάλωτα, σημειώνει ο Economist. Η Ρωσία έχει χάσει σχεδόν 11.000 άρματα μάχης και σχεδόν 23.000 τεθωρακισμένα οχήματα πεζικού από την έναρξη του πολέμου. Τώρα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από επιθέσεις πεζικού από μικρές ομάδες ανδρών, μερικές φορές εφορμούν πεζοί και άλλες φορές με μοτοσικλέτες.

Ενας άλλος λόγος για τον οποίο οι απώλειες της Ρωσίας είναι πολύ υψηλότερες από εκείνες της Ουκρανίας είναι ότι η τελευταία, αφενός είναι δημοκρατία και αφετέρου έχει περίπου το ένα τέταρτο του πληθυσμού της Ρωσίας. Συνεπώς, είναι αναγκασμένη να ενδιαφέρεται για την ευημερία των στρατευμάτων της. Η αναλογία τραυματιών προς νεκρούς θεωρείται ότι για την ουκρανική πλευρά είναι περίπου οκτώ προς έναν.

Ακόμη και με αυτά τα δεδομένα, συνεχίζει ο Econοmist, είναι αξιοσημείωτο το πώς η Ρωσία συνεχίζει να αναπληρώνει τόσο μεγάλες απώλειες. Χρειάζεται να στρατολογεί 30.000-40.000 νέους στρατιώτες κάθε μήνα. Οι απώλειες της Ρωσίας μέχρι σήμερα είναι στο ίδιο επίπεδο με το σύνολο των απωλειών της Βρετανίας στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και πλησιάζουν τις απώλειες της Αμερικής στην ίδια σύγκρουση, όταν ο πληθυσμός της ήταν παρόμοιος με τον σημερινό της Ρωσίας.

Ο αριθμός των νεκρών στην Ουκρανία είναι πάνω από τέσσερις φορές μεγαλύτερος από αυτόν που υπέστη η Αμερική στα οκτώ χρόνια της άμεσης εμπλοκής της στον πόλεμο του Βιετνάμ, ένας απολογισμός που οδήγησε τότε σε μαζικές διαμαρτυρίες. Οι απώλειες της Ρωσίας είναι επίσης περίπου δέκα φορές υψηλότερες από τον συνολικό αριθμό εκείνων που υπέστη η Σοβιετική Ενωση στο Αφγανιστάν.

Ενώ η Ουκρανία διεξάγει έναν πόλεμο εθνικής επιβίωσης, ο Βλαντίμιρ Πούτιν έχει την επιλογή να σταματήσει τη σφαγή. Ωστόσο, φαίνεται να δέχεται πολύ μικρή εσωτερική πίεση για να το κάνει. Εχοντας χάσει το μεγαλύτερο μέρος του, κυρίως επαγγελματικού, στρατού που ξεκίνησε να πολεμάει στην Ουκρανία πριν από τρία χρόνια, το Κρεμλίνο έχει βρει έναν καινοτόμο τρόπο αναπλήρωσης του ανθρώπινου δυναμικού στο μέτωπο, χωρίς να διακινδυνεύει κοινωνική αποσταθεροποίηση: Συνδυάζει, από τη μία πλευρά, την ιδεολογική στρατιωτικοποίηση της κοινωνίας, πείθοντας τους περισσότερους Ρώσους ότι εμπλέκονται σε έναν πόλεμο εναντίον του ιμπεριαλιστικού ΝΑΤΟ και, άρα, ο θάνατος είναι δοξασμένος, και από την άλλη, ολοένα και πιο πλούσιες αμοιβές για όσους είναι πρόθυμοι να υπηρετήσουν στα μέτωπα.

«Ο Πούτιν πιστεύει ότι ο πόλεμος στο Αφγανιστάν είναι ένας από τους κύριους λόγους για την κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης», λέει στον Economist ο Αλεξάντρ Γκολτς, του Κέντρου Ανατολικοευρωπαϊκών Σπουδών της Στοκχόλμης. «Eφερε μια επανάσταση στη ρωσική στρατιωτική σκέψη. Εγώ το αποκαλώ “επιστράτευση της αγοράς”, άλλοι το έχουν ονομάσει “οικονομικά του θανάτου”».

Τα ποσά που καταβάλλονται στους στρατιώτες, η πλειονότητα των οποίων προέρχεται από φτωχότερες επαρχιακές πόλεις και είναι τριάντα και σαράντα ετών, όντως αλλάζουν τη ζωή πολλών οικογενειών. Μέχρι το τέλος του περασμένου έτους, σύμφωνα με την Ελενα Ράτσεβα, μια ρωσίδα πρώην δημοσιογράφο που είναι τώρα ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, το μπόνους υπογραφής είχε φτάσει τα 1,19 εκατομμύρια ρούβλια (15.000 δολάρια), ενώ η μέση ετήσια αμοιβή για έναν συμβασιούχο στρατιώτη είναι μεταξύ 3,5 εκατομμυρίων και 5,2 εκατομμυρίων ρουβλιών (44.000 έως 66.000 δολάρια), πέντε φορές ο μέσος μισθός της χώρας. Εάν ένας στρατιώτης σκοτωθεί, η οικογένειά του θα λάβει μεταξύ 11 εκατομμυρίων και 19 εκατομμυρίων ρουβλιών (140.000 έως 240.000 δολάρια).

Σύμφωνα με έρευνα που διεξήχθη τον περασμένο Οκτώβριο από το Κέντρο Levada, έναν ανεξάρτητο οργανισμό δημοσκοπήσεων, το 40% των Ρώσων θα συμφωνούσαν με τη κατάταξη στον στρατό ενός μέλους της οικογένειάς τους ή κάποιου στενού φίλου τους. Το ρεπορτάζ του δημοσιογράφου Ολέσια Γκερασιμένκο, από ένα κέντρο στρατολόγησης στη Μόσχα, το περασμένο καλοκαίρι, διαπίστωσε ότι πολλοί μεσήλικοι συνοδεύονταν από τις συζύγους και τα παιδιά τους όταν πήγαιναν να καταταγούν, αποφασισμένοι να βελτιώσουν την τύχη της οικογένειάς τους. Ο Γκολτς λέει στον Economist ότι στις μικρές πόλεις, σε όλη τη Ρωσία, όπου κατατάσσονται περισσότεροι άντρες, βλέπει κανείς νέα σπίτια να χτίζονται, πιο καινούργια αυτοκίνητα στους δρόμους και μπαρ και γυμναστήρια να ξεφυτρώνουν παντού.

Προς το παρόν, υποστηρίζει η Ράτσεβα, η ρωσική κοινωνία αποδέχεται ότι το υπάρχον σύστημα αποτελεί μια καλή εναλλακτική λύση στην υποχρεωτική στρατολόγηση. Υπάρχει 88% έγκριση για τους εθελοντές που λαμβάνουν χρήματα και επιδόματα, επειδή πηγαίνουν στον πόλεμο «αντί για εμάς». Για τις οικογένειες των νεκρών και των τραυματιών, οι τεράστιες αποζημιώσεις «ανακουφίζουν τη θλίψη τους και τα συναισθήματα αδικίας και επιτρέπουν στην κοινωνία να αποφύγει την ηθική ευθύνη για τα θύματα και τους τραυματισμούς που υφίστανται» λέει. Με άλλα λόγια, η σύμβαση δεν είναι μόνο μεταξύ του στρατιώτη και του κράτους, αλλά κυρίως μεταξύ του στρατιώτη και της κοινωνίας.

Το ερώτημα στο οποίο κανείς δεν μπορεί να απαντήσει, καταλήγει ο Economist, είναι για πόσο καιρό θα ισχύει αυτή η σύμβαση.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News