Την 1η Ιανουαρίου η Ευρωπαϊκή Ενωση έδωσε τα… κλειδιά του Συμβουλίου στην Κύπρο, η οποία μόλις ανέλαβε την εξαμηνιαία προεδρία, σε μία ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο. Η «μικρή» Κύπρος καλείται, σύμφωνα με το Politico να ασχοληθεί και πιθανώς να λύσει μία σειρά από σημαντικά προβλήματα: από την αντίδραση της ΕΕ εναντίον της ρωσικής επιθετικότητας έως την κατάρτιση του προϋπολογισμού της Ενωσης αλλά και μία σειρά νομοθετικών μεταρρυθμίσεων, καθώς η ΕΕ επιθυμεί να μειώσει τη γραφειοκρατία.

Η Λευκωσία βρίσκεται αντιμέτωπη με μεγάλες προκλήσεις, με το πιο μικρό μέλος της ΕΕ να βρίσκεται γεωγραφικά πολύ μακριά από τις Βρυξέλες.

«Πάντα σκέφτομαι με στεναχώρια τις πιο μικρές χώρες που αναλαμβάνουν την προεδρία, καθώς έχουν πάρα πολύ δουλειά, στην οποία πρέπει να συμμετάσχει πολύς κόσμος. Υπάρχουν χώρες όπως το Λουξεμβούργο που το έχει κάνει πολλές φορές και έχει τα απαραίτητα μέσα, αλλά η Κύπρος, ιστορικά, δεν έχει βρεθεί ξανά σε τέτοια θέση», υποστηρίζει ευρωπαίος διπλωμάτης στο POLITICO, ο οποίος διατηρεί την ανωνυμία του.

Η κυπριακή κυβέρνηση και η Μόνιμη Αντιπροσωπεία της στις Βρυξέλλες έχουν τους τελευταίους μήνες κινητοποιηθεί έντονα για να ξεπεράσουν κρίσιμα εμπόδια και να φέρουν εις πέρας το έργο. Εχουν προσλάβει προσωπικό από πολλές χώρες για να ενισχύσουν το δυναμικό τους και μάλιστα καθιέρωσαν καθημερινές απευθείας πτήσεις μεταξύ Βρυξελλών και Λευκωσίας, ώστε οι διπλωμάτες να μετακινούνται ταχύτερα.

Μόλις λίγες εβδομάδες πριν από την έναρξη της προεδρίας της, η Κύπρος προχώρησε σε ανασχηματισμό του υπουργικού συμβουλίου, μεταθέτοντας την επίσημη εκδήλωση έναρξης της προεδρίας για τις 21 Δεκεμβρίου, λίγες ημέρες πριν από τα Χριστούγεννα.

«Υπάρχει αυτή η αφήγηση ότι η κυπριακή προεδρία θα είναι χαοτική», δήλωσε ένας δεύτερος διπλωμάτης από άλλη χώρα της ΕΕ, «αλλά ειλικρινά κάνουν όλα όσα θα έπρεπε να κάνουν και αυτό έχει καθησυχάσει τον κόσμο».

Καυτά ζητήματα

Στις Βρυξέλλες, οι κύπριοι απεσταλμένοι προετοιμάζονται για τους επόμενους έξι μήνες. Ζητήματα αιχμής, όπως οι κανόνες για την οικολογική μετάβαση των αυτοκινήτων και η μείωση της γραφειοκρατίας στους κανονισμούς για την τεχνολογία, βρίσκονται ψηλά στην ατζέντα. Οι κυβερνήσεις ξεκινούν δύσκολες συζητήσεις για το πώς θα διαμορφωθεί ο μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της Ενωσης. Πάνω απ’ όλα, όμως, την προσοχή πολιτικών και ψηφοφόρων κυριαρχεί η αντιπαράθεση της ΕΕ με τη Ρωσία στον τομέα της ασφάλειας.

Η Λευκωσία εξακολουθεί να ξεπεράσει μια μακροχρόνια φήμη αμφισημίας ως προς τη στάση της σε μια ήπειρο διχασμένη από τη ρωσική επιθετικότητα. Η Κύπρος είναι μία από τις μόλις τέσσερις χώρες της ΕΕ που δεν είναι μέλη του ΝΑΤΟ και ιστορικά έχει καλλιεργήσει στενούς δεσμούς με τη Μόσχα.

Πλέον, όμως, η χώρα είναι αποφασισμένη να αποδείξει ότι βρίσκεται στην ίδια πλευρά με τους δυτικούς συμμάχους της. Η Κύπρος επιθυμεί να δείξει, για παράδειγμα, ότι σημειώνει πρόοδο ανακαλώντας εκατοντάδες υπηκοότητες που είχαν δοθεί σε Ρώσους μέσω του προγράμματος της χρυσής βίζας, το οποίο ολοκληρώθηκε το 2020.

Ο κεντρώος κυβερνητικός θέλει να αξιοποιήσει την εξάμηνη εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου για να επαναπροσδιορίσει τη φήμη της χώρας στη διεθνή σκηνή, δήλωσε στο POLITICO η Μαριλένα Ραουνά, υφυπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Κύπρου.

«Γνωρίζουμε πολύ καλά τι περιμένουν από εμάς και ποιες είναι οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ΕΕ», επεσήμανε. Ο ρόλος αυτός αποτελεί ευκαιρία όχι μόνο για τη διαμόρφωση της ατζέντας της Ενωσης, αλλά και «για να αναδείξουμε τη χώρα που είμαστε σήμερα — σταθερή, ανθεκτική, με μία από τις ισχυρότερες ευρωπαϊκές οικονομίες — και τα πλεονεκτήματά μας ως το μοναδικό κράτος-μέλος της ΕΕ στην περιοχή μας».

Η κυπριακή προεδρία ακολουθεί εκείνες της Πολωνίας και της Δανίας, δύο σημαντικών παικτών σε ζητήματα αιχμής όπως η άμυνα και η ανταγωνιστικότητα, οι οποίες διέθεταν μεγάλο και έμπειρο διπλωματικό δυναμικό. Το διπλωματικό αποτύπωμα της Λευκωσίας ήταν ιστορικά μικρότερο και η εξωστρέφειά της προς ξένες πρωτεύουσες επικεντρωνόταν κυρίως στη διαχρονική σύγκρουση με την Τουρκία.

Ωστόσο, ο πόλεμος μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς και η επακόλουθη ανθρωπιστική κρίση στη Γάζα έφεραν τη χώρα στο επίκεντρο της διεθνούς διπλωματίας. Η Λευκωσία κλήθηκε να στηρίξει τις προσπάθειες της ΕΕ και των ΗΠΑ για την παροχή βοήθειας στον πολιορκημένο θύλακα και μάλιστα πρότεινε ένα εκτεταμένο ειρηνευτικό σχέδιο για τον τερματισμό των συγκρούσεων. Οι πρωτοβουλίες αυτές βοήθησαν να μπει το νησί και στο ραντάρ ανώτερων πολιτικών κύκλων στην Ουάσιγκτον.

Η σημασία της γεωγραφίας

Η τελευταία κυπριακή προεδρία (το 2012) δεν κατάφερε να ενισχύσει τα διπλωματικά διαπιστευτήρια του νησιού. Πραγματοποιήθηκε κατά τη θητεία του Προέδρου Δημήτρη Χριστόφια, του πρώτου και μοναδικού κομμουνιστή που διετέλεσε αρχηγός κράτους της ΕΕ. Η ασθενής οικονομική ανάπτυξη και μια σοβαρή χρηματοπιστωτική κρίση οδήγησαν τελικά σε σύγκρουση με τις Βρυξέλλες, όταν ο Χριστόφιας απέρριψε ένα πακέτο διάσωσης τύπου Ελλάδας που θα υποχρέωνε την Κύπρο να εφαρμόσει μέτρα λιτότητας και αντ’ αυτού στράφηκε στη Ρωσία για δάνειο. Αυτή τη φορά, οι κύπριοι απεσταλμένοι θέλουν να διαψεύσουν τους ευρωπαίους σκεπτικιστές.

Τα τελευταία δύο χρόνια, η χώρα έχει ενισχύσει το προσωπικό της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της στην καρδιά της Ευρωπαϊκής Συνοικίας των Βρυξελλών, όπως επιβεβαιώνουν στοιχεία που είδε το POLITICO, με τον αριθμό των στελεχών να αυξάνεται από 100 σε πάνω από 250 — επίπεδο αντίστοιχο με άλλες προεδρίες. Αλλα 15 άτομα έχουν αποσπαστεί από άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ και από άλλα κράτη-μέλη για να εργαστούν μαζί με το κυπριακό προσωπικό. Οι προηγούμενες (Δανία) και επόμενες (Ιρλανδία) προεδρίες θα αναλάβουν την προεδρία ορισμένων τεχνικών επιτροπών όπου διαθέτουν μεγαλύτερη τεχνογνωσία, όπως σε θέματα γενετικών πόρων και διεθνών χημικών προτύπων.

Αυτού του είδους η στήριξη είναι διαθέσιμη σε όλες τις προεδρίες, αλλά είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για τις μικρότερες χώρες, καθώς θα επιτρέψει στη Λευκωσία να επικεντρωθεί στα πολιτικά ζητήματα στα οποία θέλει πραγματικά να αφήσει το αποτύπωμά της. Και ενώ οι προκλήσεις είναι μεγαλύτερες για χώρες λιγότερο συνηθισμένες στα φώτα της δημοσιότητας, τα οφέλη σε επίπεδο φήμης είναι αντίστοιχα μεγαλύτερα αν τα καταφέρουν.

Η Κύπρος, ωστόσο, έχει κληθεί να αντιμετωπίσει και άλλες υλικοτεχνικές προκλήσεις. Η Λευκωσία είναι η πιο απομακρυσμένη πρωτεύουσα από τις Βρυξέλλες, γεγονός που σημαίνει ότι υπουργοί, δημοσιογράφοι και αξιωματούχοι πρέπει να διανύσουν περίπου 2.900 χιλιόμετρα αεροπορικώς για να συμμετάσχουν σε κρίσιμες συνεδριάσεις.

«Τα πράγματα είναι πιο δύσκολα όταν ο οικοδεσπότης δεκάδων άτυπων συναντήσεων βρίσκεται τέσσερις ώρες πτήσης μακριά, αντί για μία ή δύο», εκτιμά ευρωπαίος διπλωμάτης, μιλώντας στο POLITICO και προσθέτει «αλλά αυτό είναι απλώς μια πραγματικότητα της ζωής στην ΕΕ».

Για να μετριάσει τις δυσκολίες, για τη διάρκεια της προεδρίας της η Κύπρος εξασφάλισε απευθείας πτήσεις από το Βέλγιο, με την ελληνική αεροπορική εταιρεία Aegean να πραγματοποιεί πτήσεις προς τη Λευκωσία πέντε φορές την εβδομάδα στο πλαίσιο της συμφωνίας.

Η ανάληψη της προεδρίας σε μια κρίσιμη στιγμή για την ΕΕ «είναι μια καθοριστική στιγμή για την Κύπρο», εξηγεί η κυρία Ραουνά, και μια ευκαιρία να αποδείξει ότι «η Κύπρος ξέρει πώς να θέτει προτεραιότητες και να παραμένει προσηλωμένη ώστε να φέρνει αποτελέσματα».

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News