Μόλις διάβασα τον όρο που αναγράφεται και στον τίτλο, γέλασα. Οχι από χαρά, γέλασα αυθόρμητα, νευρικά, γιατί για έναν έλληνα πολίτη, η φράση αυτή μοιάζει περισσότερο με ανέκδοτο παρά με πραγματική έννοια. Κάτι σαν εκείνα τα αστεία που ξεκινούν με καλή διάθεση αλλά καταλήγουν να σου θυμίζουν μια αλήθεια που πονάει. Ο Ελληνας έχει πια συνηθίσει να είναι πλήρως υποδουλωμένος στους φόρους. Εχει αποδεχθεί, σχεδόν μοιρολατρικά, ότι η φορολογική μοίρα του είναι μόνιμη και αμετάκλητη. Η ελπίδα να νιώσει ελεύθερος, έστω και για μία μέρα τον χρόνο, έχει χαθεί εδώ και καιρό, μαζί με τις αποδείξεις που δεν κράτησε ποτέ και τις υποσχέσεις που άκουσε.

Για την ιστορία, ο όρος υπάρχει και δεν είναι προϊόν σαρκασμού. Η «Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας» είναι μια συμβολική ημερομηνία που δείχνει πόσες ημέρες μέσα στο έτος χρειάζεται να εργάζεται ένας πολίτης ώστε να καλύψει το σύνολο των φορολογικών και ασφαλιστικών του υποχρεώσεων. Μέχρι εκείνη την ημέρα, θεωρητικά, δουλεύει αποκλειστικά για το κράτος. Από την επόμενη και μετά, υποτίθεται ότι αρχίζει να εργάζεται για τον εαυτό του. Μια όμορφη ιδέα στα χαρτιά, σαν διαφημιστικό φυλλάδιο ευρωπαϊκής κανονικότητας, που όμως στην ελληνική πραγματικότητα αποκτά σχεδόν μεταφυσικό χαρακτήρα.

Γιατί, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα, οι Ελληνες χρειάστηκε το έτος που πέρασε να εργαστούν 177 ημέρες μόνο για να καλύψουν φόρους και ασφαλιστικές εισφορές. Το διαβάζεις και δεν το πιστεύεις, ανοιγοκλείνεις τα μάτια σου σαστισμένος. Εκατόν εβδομήντα επτά ημέρες από τις τριακόσιες εξήντα πέντε του χρόνου σημαίνει ότι σχεδόν ο μισός χρόνος ζωής σου αφιερώνεται αποκλειστικά στο να συντηρείς το κράτος. Από την Πρωτοχρονιά μέχρι περίπου τα τέλη Ιουνίου, ο κόπος σου, ο ιδρώτας σου, οι ώρες σου, πηγαίνουν αλλού. Δεν είναι δικά σου. Δεν είναι της οικογένειάς σου. Δεν είναι για τις ανάγκες ή τα όνειρά σου.

Το γνωρίζαμε, βέβαια, δεν πέσαμε από τα σύννεφα. Το ότι το κράτος μας ρουφάει το μεδούλι είναι μια ελληνική πραγματικότητα που γίνεται αντιληπτή όταν κοιτάμε τον μισθό μας και αναρωτιόμαστε πού εξαφανίστηκε πριν προλάβουμε να τον χαρούμε. Ομως, όταν το βλέπεις γραμμένο με αριθμούς και ημέρες, αποκτά άλλη βαρύτητα. Το 177 δεν είναι απλώς ένας αριθμός. Είναι δυσανάλογα μεγάλο σε σχέση με τις ημέρες του χρόνου. Είναι σχεδόν σοκαριστικό. Σε αναγκάζει να συνειδητοποιήσεις ότι δεν μιλάμε για υπερβολές καφενείου, αλλά για μια πραγματικότητα που αγγίζει τα όρια της δυστοπίας.

Και τι προκαλεί αυτή η συνθήκη στον πολίτη; Κατ’ αρχάς, ένα μόνιμο αίσθημα εξάντλησης. Δουλεύεις συνεχώς, αλλά νιώθεις ότι δεν προχωράς. Οτι τρέχεις σε έναν διάδρομο γυμναστηρίου χωρίς τέρμα. Δημιουργεί θυμό, απογοήτευση και κυνισμό. Σε κάνει να αισθάνεσαι ότι η προσπάθειά σου δεν ανταμείβεται, ότι το σύστημα δεν λειτουργεί για εσένα αλλά εις βάρος σου. Στην καθημερινότητα αυτό μεταφράζεται σε άγχος, σε ανασφάλεια, σε δεύτερες και τρίτες δουλειές, σε νέους ανθρώπους που σκέφτονται σοβαρά τη φυγή ως μόνη ρεαλιστική επιλογή.

Και κάπου εκεί γεννιέται το αναπόφευκτο ερώτημα: πώς τελικά να μην κλέβει ο πολίτης το κράτος; Πώς να μη γεννά φοροδιαφυγή ένα σύστημα που απαιτεί τόσο πολλά και επιστρέφει τόσο λίγα; Γιατί δεν φτάνει που ο πολίτης δίνει δυσανάλογα μεγάλο κομμάτι της εργασιακής του ενέργειας και απολαβής στο κράτος, δεν λαμβάνει ούτε την αντίστοιχη ανταπόδοση. Οι δημόσιες υπηρεσίες υπολειτουργούν, η Υγεία συχνά θυμίζει δοκιμασία αντοχής, η Παιδεία παλεύει με χρόνιες παθογένειες και οι υποδομές σε κάνουν να αναρωτιέσαι πού ακριβώς πηγαίνουν όλα αυτά τα χρήματα.

Οταν ένα κράτος ζητάει από τον πολίτη να θέσει τη μισή ζωή του στην υπηρεσία του, εύλογα θα υπέθετε κανείς ότι θα του δίνει παροχές βασιλιά. Το ελληνικό κράτος δεν δίνει στον πολίτη ούτε τις παροχές αυλικού. Ούτε το ελάχιστο που θα έκανε αυτή τη συμφωνία να μοιάζει κάπως δίκαιη. Κι έτσι, η περίφημη Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας έρχεται κάθε χρόνο σαν μια τυπική υπενθύμιση ότι, θεωρητικά, από εδώ και πέρα κάτι αλλάζει, ενώ στην πράξη δεν αλλάζει απολύτως τίποτα.

Ισως τελικά η μεγαλύτερη ειρωνεία να είναι αυτή. Οτι στην Ελλάδα γιορτάζουμε την ελευθερία σε ημερομηνίες, αλλά στη ζωή μας συνεχίζουμε να τη χρωστάμε. Και να πληρώνουμε και τόκο.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News