Μέχρι πρόσφατα ο κόσμος πίστευε ότι βρισκόταν σε εξέλιξη η αποσύνδεση (decoupling) ΗΠΑ – Κίνας. Σήμερα, όμως, φαίνεται πως οι περισσότερες χώρες πασχίζουν να περιορίσουν το ρίσκο (de-risking) που συνεπάγεται η Αμερική. «Oπως μπορούν να βεβαιώσουν ο Τζερόμ Πάουελ, πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Fed), ή η Δανία, ένας από τους πιο πιστούς συμμάχους των ΗΠΑ, ο κατευνασμός του Ντόναλντ Τραμπ έχει περιορισμένα αποτελέσματα», γράφει σε ανάλυσή του ο Εντουαρντ Λους των Financial Times.

«Εξασφαλίζει χρόνο αλλά δεν αντικαθιστά την ανάγκη προστασίας έναντι μιας απρόβλεπτης υπερδύναμης. Βρισκόμαστε, επομένως, στα πρώτα στάδια μιας επιταχυνόμενης διαδικασίας περιορισμού του ρίσκου που συνεπάγεται η Αμερική», προσθέτει.

Αναγνωρίζει ότι η αποστασιοποίηση από τον «ηγεμόνα του κόσμου» είναι αναμφίβολα μια επώδυνη διαδικασία, ειδικά για τους συμμάχους των ΗΠΑ, δεδομένου ότι η ευημερία και η ανεμελιά που απολάμβαναν τις προηγούμενες, πολλές, δεκαετίες βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό στον κόσμο που έπλασε η Αμερική μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ομως η αποκήρυξη της «φιλελεύθερης διεθνούς τάξης» από την Αμερική του Τραμπ δεν κλονίζει μόνο τους φίλους των ΗΠΑ στην Ευρώπη και στην Αμερική. Προκαλεί σοκ –αν και από πολλές απόψεις ευχάριστο– και για την Κίνα, τον κύριο αντίπαλό τους. «Η Κίνα διεκδικεί πλέον τον ρόλο του κύριου παρόχου παγκόσμιων δημόσιων αγαθών, αλλά και σταθερότητας», γράφει ο δημοσιογράφος των Financial Times.

Καθώς οι παγκόσμιοι ηγέτες προετοιμάζονται να μεταβούν στο Νταβός για την καθιερωμένη ετήσια συνάντηση του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ (19-23 Ιανουαρίου) «οι περισσότερες συζητήσεις αφορούν την αντιμετώπιση του Τραμπ, ο οποίος θα κουβαλήσει μαζί το μισό υπουργικό του συμβούλιο. Μια πιο χαμηλών τόνων Κίνα θα είναι εκεί για να μαζέψει τα σπασμένα. Υπό αυτήν την έννοια, το παιχνίδι σήμερα είναι μηδενικού αθροίσματος: μια απώλεια για την Αμερική είναι κέρδος για την Κίνα».

Είναι αλήθεια ότι κράτη της αμερικανικής ηπείρου, συμπεριλαμβανομένου του Καναδά, επιδιώκουν να έρθουν πιο κοντά στο Πεκίνο. Ο καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ, προτού μεταβεί στο Νταβός, θα κάνει μια στάση στο Πεκίνο, με τον Εντουαρντ Λους να αναφέρει χαρακτηριστικά ότι «όπως κινείται ο Κάρνεϊ, έτσι κινείται και η παγκόσμια διπλωματία».

Οσον αφορά το de-risking, οι χώρες αποπειρώνται να περιορίσουν το ρίσκο που συνεπάγεται πλέον η Αμερική σε δύο βασικούς τομείς. Ο πρώτος είναι η οικονομία, με τον Κάρνεϊ να βρίσκεται και πάλι στην πρώτη γραμμή. Σήμερα, σχεδόν τα τρία τέταρτα των εξαγωγών του Καναδά έχουν προορισμό τις ΗΠΑ, όμως η Οτάβα στοχεύει να περιορίσει αυτόν τον όγκο κάτω του 50%, με μεγάλο μέρος του περισσεύματος να ανακατευθύνεται προς Κίνα και Ινδία.

«Συν-δημιουργήματα» –όπως τα αποκαλεί ο Λους– του Τραμπ είναι επίσης η ολοκλήρωση της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου της Ευρώπης με τη Mercosur (Αργεντινή, Βραζιλία, Ουρουγουάη και Παραγουάη) την προηγούμενη εβδομάδα και η περυσινή συμφωνία της Βρετανίας με την Ινδία. Αλλά και η συζήτηση στο Λονδίνο περί ενδεχόμενης υπέρβασης του Brexit και επαναπροσέγγισης με την ΕΕ οφείλεται επίσης εν μέρει στον Τραμπ.

«Πυροδοτεί κάθε είδους συνομιλίες μεταξύ τρίτων μερών, που δεν διεξάγονταν πριν από έναν χρόνο. Η Ευρώπη επιδιώκει συνεργασία με την ομάδα Δια-ειρηνικής Συνεργασίας (TPP). Το γεγονός ότι η Κίνα δεν είναι μέλος αλλά θέλει να προσχωρήσει, ενώ οι ΗΠΑ αποσύρθηκαν στην πρώτη θητεία του Τραμπ, τα λέει όλα», αναφέρει ο βρετανός σχολιαστής.

Η διαφοροποίηση από το δολάριο (απο-δολαριοποίηση) είναι πολύ πιο δύσκολη. Αλλά η ανοιχτή πλέον επίθεση του Τραμπ στην ανεξαρτησία της Fed, με την έναρξη ποινικής έρευνας κατά του προέδρου της, ενισχύει και αυτό το ενδεχόμενο. Ανεξάρτητα από το αν ο Τζερόμ Πάουελ δικαστεί (το να καταδικαστεί θεωρείται ακόμη πιο απίθανο), οι επενδυτές μπορούν να αναμένουν μια περίοδο αύξησης του πληθωρισμού στις ΗΠΑ και πτώσης της αξίας του δολαρίου.

Επιπλέον, η τιμή του χρυσού έχει αυξηθεί πάνω από 70% από τότε που ο Τραμπ ανέλαβε τα καθήκοντά του, πριν από έναν χρόνο. Ο χρυσός αντιστοιχεί επίσης σε ολοένα αυξανόμενο ποσοστό στα αποθεματικά των παγκόσμιων κεντρικών τραπεζών σε βάρος του δολαρίου. Εως τώρα κανένας από τους επενδυτές των ΗΠΑ δεν έχει απειλήσει με αποχή από την αγορά αμερικανικών κρατικών ομολόγων. Ομως ο Τραμπ φαίνεται να παραβλέπει ότι οι αγορές είναι τουλάχιστον εξίσου σημαντικές με την Ομοσπονδιακή Τράπεζα (Fed) στον καθορισμό του κόστους δανεισμού.

Μεγάλες αναλήψεις κεφαλαίων από το εξωτερικό θα μπορούσαν γρήγορα να εξαλείψουν τα εύκολα κέρδη που προκύπτουν από τις βραχυπρόθεσμες μειώσεις των επιτοκίων. Γράφοντας ότι η μαζική πώληση κρατικών ομολόγων αποτελεί τη χρηματοπιστωτική εκδοχή της «πυρηνικής επιλογής», ο Λους σημειώνει ότι η πραγματική πυρηνική επιλογή ελλοχεύει και σε αυτή την εν εξελίξει γεωστρατηγική αναδιάταξη.

Το ότι ο Τραμπ μιλάει με κολακευτικά λόγια για την πυρηνική Βόρεια Κορέα σίγουρα δεν έχει διαφύγει της προσοχής των αντιπάλων των ΗΠΑ. Και πολλοί σκέφτονται ότι αν η Βενεζουέλα ήταν πυρηνικό κράτος, ο Νικολάς Μαδούρο μάλλον δεν θα βρισκόταν σήμερα σε μια φυλακή στο Μπρούκλιν.

Η Νότια Κορέα, η Γερμανία, η Αυστραλία, η Πολωνία, ακόμη και ο Καναδάς, συζητούν σε κάποιο βαθμό το ενδεχόμενο απόκτησης πυρηνικών όπλων. Σε περίπτωση προσάρτησης της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ, η Οτάβα θα το σκεφτόταν πολύ σοβαρά, ενώ και η Δανία βλέπει τώρα τα θετικά μιας ευρωπαϊκής πυρηνικής ομπρέλας. Η αποδυνάμωση του ΝΑΤΟ αναπόφευκτα θα ωθούσε τα υπόλοιπα μέλη της Συμμαχίας να εξετάσουν νέους μηχανισμούς ασφαλείας.

«Δεν υπάρχει ιστορικό προηγούμενο μιας κυρίαρχης δύναμης που εγκαταλείπει οικειοθελώς την κυριαρχία της (…) Η συμμόρφωση με τις ολοένα και πιο απρόβλεπτες απαιτήσεις ενός αναθεωρητικού γίγαντα συνεπάγεται ένα “κόστος ευκαιρίας” σε σχέση με την οικοδόμηση εναλλακτικών συστημάτων. Οι σύμμαχοι της Αμερικής βρίσκονται τώρα σε αυτήν την κρίσιμη καμπή μεταξύ παρελθόντος και μέλλοντος. Ο Τραμπ κάνει την επιλογή τους ευκολότερη», γράφει ο Λους στους Financial Times.

«Το να αυξάνεται το τίμημα της αμερικανικής προστασίας είναι ένα πράγμα, και μάλιστα λογικό. Αλλά κανένας λογικός πελάτης δεν θα πλήρωνε περισσότερα για ένα προϊόν που δεν είναι σίγουρο ότι θα του παραδοθεί. Σε αντίθεση με αναλογίες που παραπέμπουν στη Μαφία, ο Τραμπ προσφέρει στους εταίρους της Αμερικής μια συμφωνία που δεν μπορούν να αποδεχτούν».

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News