Λίγο πριν συλληφθεί σε νυχτερινή επιδρομή, ο πρόεδρος της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο εξυμνούσε τον κινέζο ομόλογό του Σι Τζινπίνγκ ως «μεγαλύτερο αδελφό του» και παγκόσμιο ηγέτη, σε συνάντηση με ανώτατους κινέζους διπλωμάτες. Λίγες ώρες αργότερα, ο Μαδούρο, δεμένος και με καλυμμένα μάτια, μεταφερόταν σε αμερικανικό πολεμικό πλοίο.

Η Κίνα, που έχει επενδύσει πολλά στην πετρελαιοπαραγωγό Βενεζουέλα, καταδίκασε έντονα την αμερικανική ενέργεια, κατηγορώντας την Ουάσινγκτον ότι ενεργεί ως «παγκόσμιος δικαστής» και παραβιάζει τη διεθνή νομιμότητα. Ωστόσο, πίσω από τη σκληρή ρητορική, το Πεκίνο προχώρησε σε ψυχρούς υπολογισμούς. Το ζήτημα, αναφέρει το BBC, δεν είναι μόνο πώς θα διατηρήσει την παρουσία του στη Νότια Αμερική, αλλά και πώς θα διαχειριστεί μια ήδη δύσκολη σχέση με έναν απρόβλεπτο αμερικανό πρόεδρο, σε μια περίοδο όπου ο ανταγωνισμός ΗΠΑ – Κίνας αποκτά απρόσμενες διαστάσεις.

Για πολλούς αναλυτές, το χάος που προκάλεσε η επιχείρηση Τραμπ μπορεί να προσφέρει ευκαιρίες στο αυταρχικό κινεζικό καθεστώς. Ομως για το Πεκίνο, το χάος δεν είναι πλεονέκτημα. Η κινεζική ηγεσία προτιμά τη σταθερότητα και το μακροπρόθεσμο παιχνίδι. Στη δεύτερη θητεία Τραμπ, όμως, βρίσκεται αντιμέτωπη με μια ακολουθία αιφνιδιασμών. Η Κίνα είχε ήδη προετοιμαστεί για τον εμπορικό πόλεμο, δείχνοντας ότι η παγκόσμια οικονομία εξαρτάται από τη δική της βιομηχανία και τεχνολογία. Τώρα, όμως, προκύπτει μια νέα πρόκληση.

Η αμερικανική κίνηση στη Βενεζουέλα ενίσχυσε τις βαθύτερες κινεζικές υποψίες για τις προθέσεις της Ουάσιγκτον. Πόσο μακριά είναι διατεθειμένες να φτάσουν οι ΗΠΑ για να περιορίσουν την κινεζική επιρροή; Οι δηλώσεις του αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, ότι «το δυτικό ημισφαίριο είναι η αυλή μας», ερμηνεύτηκαν στο Πεκίνο ως σαφές μήνυμα, σημειώνει το BBC: η Κίνα δεν είναι ευπρόσδεκτη στη Λατινική Αμερική.

Το Πεκίνο δεν αναμένεται να αποσυρθεί, αλλά θα κινηθεί προσεκτικά, περιμένοντας να δει τις επόμενες κινήσεις των Αμερικανών. Σε κινεζικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ορισμένοι εθνικιστές αναρωτήθηκαν αν το αμερικανικό προηγούμενο θα μπορούσε να εφαρμοστεί και στην Ταϊβάν. Αν οι ΗΠΑ μπορούν να συλλάβουν έναν ξένο ηγέτη στο Καράκας, τι θα εμπόδιζε την Κίνα να πράξει κάτι αντίστοιχο στην Ταϊπέι;

Ωστόσο, αναλυτές επισημαίνουν στο BBC ότι το Πεκίνο δεν βλέπει τέτοιους παραλληλισμούς. Η Ταϊβάν θεωρείται εσωτερική υπόθεση για την κινεζική ηγεσία, ενώ, σύμφωνα με ειδικούς, η Κίνα δεν έχει ακόμη την αυτοπεποίθηση ότι μπορεί να επιτύχει σε μια στρατιωτική επιχείρηση με αποδεκτό κόστος. Ετσι, η στρατηγική φθοράς και πίεσης προς την Ταϊβάν παραμένει αμετάβλητη.

Αντιθέτως, η κρίση στη Βενεζουέλα αποτελεί έναν ανεπιθύμητο πονοκέφαλο για την Κίνα, απειλώντας το μακροπρόθεσμο σχέδιό της να εδραιώσει την επιρροή της στον Παγκόσμιο Νότο. Η σχέση Πεκίνου – Καράκας βασίστηκε σε μια απλή ανταλλαγή: πετρέλαιο έναντι χρηματοδότησης. Από το 2000 έως το 2023, σύμφωνα με το BBC, η Κίνα παρείχε στη Βενεζουέλα πάνω από 100 δισ. δολάρια για έργα υποδομών, λαμβάνοντας ως αντάλλαγμα ενεργειακούς πόρους. Σήμερα, περίπου το 80% των εξαγωγών πετρελαίου της Βενεζουέλας κατευθύνεται στην Κίνα, αν και αυτό αντιστοιχεί σε μικρό ποσοστό των συνολικών κινεζικών εισαγωγών.

Οι κίνδυνοι για τις κινεζικές επενδύσεις δεν είναι αμελητέοι. Υπάρχει φόβος εθνικοποιήσεων ή περιθωριοποίησης κινεζικών εταιρειών μέσα στο γενικευμένο χάος. Παράλληλα, εκκρεμούν δάνεια δισεκατομμυρίων, ενώ η αβεβαιότητα μπορεί να αποθαρρύνει μελλοντικούς επενδυτές. Το μεγαλύτερο άγχος του Πεκίνου είναι μήπως άλλες χώρες της Νότιας Αμερικής αρχίσουν να αποφεύγουν την κινεζική παρουσία, φοβούμενες ανάλογες αμερικανικές αντιδράσεις.

Παρά τις πιέσεις, σχολιάζει το BBC, η Κίνα έχει δείξει υπομονή και επιμονή στην περιοχή, προωθώντας το αφήγημα μιας «κοινότητας κοινού μέλλοντος» και καταγγέλλοντας τον «μονομερή εκφοβισμό» από τις ΗΠΑ. Πολλές χώρες της Λατινικής Αμερικής έχουν ανταποκριθεί, διακόπτοντας τους δεσμούς τους με την Ταϊβάν και ευθυγραμμιζόμενες με το Πεκίνο. Σε αντίθεση, η Ουάσινγκτον του Τραμπ προβάλλει ως ένας απρόβλεπτος εταίρος, γεγονός που μπορεί τελικά να λειτουργήσει υπέρ της Κίνας.

Ομως τίποτα δεν είναι βέβαιο, καταλήγει το BBC. Η κατάσταση στη Βενεζουέλα ενδέχεται να βυθιστεί σε παρατεταμένο χάος, με απρόβλεπτες συνέπειες. Οπως δείχνει το προηγούμενο του Ιράκ, οι αμερικανικές υποσχέσεις περί ανοικοδόμησης σπάνια επαληθεύονται, αφήνοντας συχνά χώρο στην Κίνα να καλύψει το κενό. Το μόνο σίγουρο είναι ότι το εγχείρημα του Τραμπ αποτελεί ένα μεγάλο στοίχημα και το Πεκίνο, που απεχθάνεται τον τζόγο, αναγκάζεται τώρα να παίξει σε ένα τραπέζι που δεν διάλεξε.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News