Ενα άλειμμα φουντουκιού προκαλεί νέα ένταση στις σχέσεις μεταξύ της Γαλλίας και της Αλγερίας. Ονομάζεται El Mordjene, ωστόσο οι περισσότερο το γνωρίζουν ως «αλγερινή Nutella» – και μέρος του προβλήματος είναι ακριβώς αυτό.

Στο πλαίσιο αυτής της ιδιότυπης αντιπαράθεσης, το αλγερινό γλύκισμα κατέληξε να αναδείξει μια ολόκληρη σειρά από κρίσιμα ζητήματα του σύγχρονου κόσμου, από την ισχύ του διαδικτύου και την παγκοσμιοποίηση του καπιταλισμού έως τον προστατευτισμό, τις συνέπειες του αποικιοκρατίας και τη θέση των μεταναστών και των απογόνων τους στις ευρωπαϊκές χώρες. Ολα αυτά τα αφηγείται σε ένα εξαιρετικό ρεπορτάζ από τη Γαλλία η Λόρεν Κόλινς, δημοσιογράφος του περιοδικού The New Yorker, που ζει και εργάζεται στο Παρίσι.

Η επίμαχη πραλίνα φουντουκιού El Mordjene παρασκευάζεται από το 2021 από την αλγερινή εταιρεία ζαχαροπλαστικής Cebon. Διατίθεται εδώ και χρόνια και στη Γαλλία, ενώ μέχρι πέρυσι ήταν ελάχιστα γνωστή.

Το περασμένο καλοκαίρι, όμως, μια σειρά από influencers, ειδικά αλγερινής καταγωγής και ειδικά στο TikTok, άρχισαν να μιλούν για την «αλγερινή Merenda». Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να παρατηρηθεί εκτόξευση των πωλήσεων, με τα μικρά παντοπωλεία με βορειοαφρικανικά προϊόντα να πουλούν ξαφνικά δεκάδες βάζα την ημέρα, την τιμή του προϊόντος να διπλασιάζεται και την Carrefour να ανακοινώνει πως το El Mordjene θα διατίθεται σύντομα και στα χιλιάδες δικά της καταστήματα.

Ομως στις αρχές Σεπτεμβρίου, οι γαλλικές τελωνειακές αρχές (στο λιμάνι της Μασσαλίας και στο αεροδρόμιο «Σαρλ ντε Γκολ» του Παρισιού) μπλόκαραν την εισαγωγή δύο ξεχωριστών φορτίων El Mordjene (παραπάνω από 8.000 βάζα) στη γαλλική επικράτεια, δίχως, αρχικά, να είναι σαφές το γιατί.

«Σε ένα έντυπο οι τελωνειακοί υπάλληλοι έγραψαν ότι το άλειμμα φαινόταν να “παραβιάζει το εμπορικό σήμα […] του Ομίλου Ferrero”, του παρασκευαστή της Nutella, η οποία πουλάει ετησίως δεκάδες εκατομμύρια βάζα στη Γαλλία. Επί αρκετές ημέρες η τύχη των φορτίων παρέμενε αβέβαιη. Στη συνέχεια έφτασε μια απόφαση από το γαλλικό υπουργείο Γεωργίας, το οποίο είναι υπεύθυνο για την ασφάλεια των τροφίμων, που επισημοποίησε την απαγόρευση. Το πρόβλημα, όπως αποδείχτηκε, δεν ήταν η παραβίαση δικαιωμάτων επί εμπορικού σήματος, αλλά το γάλα σε σκόνη και ο ορός γάλακτος, συστατικά του El Mordjene, μαζί με ζάχαρη, φουντούκια, φυτικά λίπη και γαλακτωματοποιητές. Η νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ενωσης περιορίζει τις εισαγωγές προϊόντων που περιέχουν ακόμη και μια μικρή ποσότητα γαλακτοκομικών προϊόντων. Η Αλγερία δεν περιλαμβάνεται στον κατάλογο των εγκεκριμένων χωρών. Τα επίμαχα βάζα της πραλίνας El Mordjene έπρεπε, επομένως, να επαναπατριστούν ή να σταλούν αλλού», αναφέρεται στο δημοσίευμα του New Yorker.

Διευθυντικά στελέχη της Cebon έκριναν ως ιδιαίτερα ύποπτο το σκεπτικό των γαλλικών Αρχών. «Προφανώς έψαχναν για ένα παραθυράκι» είπε ο Αμίν Ουζλιφί, εκπρόσωπος της αλγερινής εταιρείας, στη δημοσιογράφο του αμερικανικού περιοδικού στο Παρίσι. «Εξέτασαν μια σειρά από επιλογές και τελικά κατέληξαν στα γαλακτοκομικά προϊόντα, ως την πιο βατή». Υποπτη ήταν, φυσικά, και η χρονική στιγμή της απόφασης, καθώς το El Mordjene ήταν διαθέσιμο στη Γαλλία εδώ και χρόνια, αλλά «μέσα σε μια νύχτα, μόλις έγινε κάποιος ντόρος, το μπλόκαραν», επικαλούμενοι μια νομοθεσία που προηγουμένως δεν είχε εφαρμοστεί.

Φυσικά, υπήρξαν αντιδράσεις, ειδικά στο διαδίκτυο. «Ζηλεύετε επειδή αυτή η μάρκα είναι 100% αλγερινή, η παραγωγή είναι 100% αλγερινή, και το να βλέπετε την Αλγερία να πετυχαίνει σάς εξοργίζει πραγματικά» έγραψε κάποιος στα κοινωνικά δίκτυα.

Κυκλοφόρησαν μέχρι και memes που παρομοίαζαν το El Mordjene με την Ιμαν Κελίφ, την αλγερινή intersex πυγμάχο που δέχτηκε διαδικτυακό μπούλινγκ σχετικά με το φύλο της κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων του 2024.

Το υπονοούμενο ήταν ότι το El Mordjene τελικά θα έβγαζε νοκ άουτ την (ιταλική) Nutella, όπως ακριβώς η Κελίφ είχε συντρίψει την ιταλίδα αντίπαλό της Αντζελα Καρίνι, κερδίζοντας τελικά το χρυσό μετάλλιο. Ενα άλλο meme παρουσίαζε την αλγερινή πραλίνα ως νύφη, να παντρεύεται τη Nutella, ώστε να μπορεί να εισάγεται στην ΕΕ: «Η μόνη λύση για να επιστρέψει το El Mordjene στη Γαλλία» αναφερόταν στη λεζάντα.

Η απαγόρευση εισαγωγής δεν ήρθη ούτε καν όταν αποκαλύφθηκε ότι το επίμαχο γάλα σε σκόνη που απαγορεύεται στην ΕΕ είχε στην πραγματικότητα παρασκευαστεί στη Γαλλία και στη συνέχεια εξαχθεί στην Αλγερία! «Η αποκάλυψη φάνηκε να προσφέρει μια εύκολη λύση στη διαμάχη –αν η Γαλλία έστελνε το γάλα στην Αλγερία, σίγουρα η Αλγερία θα μπορούσε να το στείλει πίσω στη Γαλλία– αλλά, παραδόξως, δεν είχε μεγάλο αντίκτυπο. Η απαγόρευση παρέμεινε σε ισχύ» γράφει η αμερικανίδα δημοσιογράφος.

«Οι ευρωπαϊκές εταιρείες θα προστατεύουν πάντα τους εαυτούς τους» είπε στο New Yorker ο εκπρόσωπος της αλγερινής εταιρείας ζαχαροπλαστικής, υπονοώντας ότι κατά πάσα πιθανότητα επρόκειτο για μια πολιτική απόφαση, η οποία ελήφθη έπειτα από πιέσεις που ασκήθηκαν από τη Ferrero.

Εκπρόσωπος της ιταλικής πολυεθνικής, μιλώντας στο New Yorker, αρκέστηκε να σημειώσει ότι μόνο «η ΕΕ μπορεί να εξουσιοδοτεί την εμπορία καταναλωτικών προϊόντων στη Γαλλία ή αλλού στην ήπειρο». Παρέλειψε, ωστόσο, να σημειώσει ότι περισσότερη Nutella από τους Γάλλους σε όλον τον κόσμο καταναλώνουν μόνο οι Γερμανοί.

«Το El Mordjene άρχισε να αποτελεί πρόβλημα από τη στιγμή που έγινε διάσημο» υποστήριξε ο Χαμπίμπ Μερουάν Χατζ Μπεκούς, εκπρόσωπος του Οργανισμού για την Προστασία των Καταναλωτών και του Περιβάλλοντός της Αλγερίας. Αλλοι σχολιαστές επέκριναν τον «κεκαλυμμένο προστατευτισμό» και την «κατάφωρη αδικία» της απαγόρευσης. Ο ιστότοπος Maghreb Émergent, για παράδειγμα, έγραψε πως «η υπόθεση του El Mordjene καταδεικνύει τέλεια τις αντιφάσεις μιας παγκοσμιοποιημένης οικονομίας, στο πλαίσιο της οποίας τα σύνορα εξαφανίζονται για το κεφάλαιο, αλλά ορθώνονται εναντίον καινοτόμων προϊόντων από αναπτυσσόμενες χώρες».

«Η απαγόρευση που επιβλήθηκε στο El Mordjene εγείρει σημαντικά ερωτήματα για το πώς συνυφαίνονται οι εμπορικοί όροι, το δίκαιο του ανταγωνισμού και η διεθνής πολιτική. Ενώ το αιτιολογικό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επικεντρώνεται στην ασφάλεια των τροφίμων, το ευρύτερο πλαίσιο υποδηλώνει ότι ο οικονομικός προστατευτισμός και οι πολιτικοί ελιγμοί ενδέχεται να παίζουν επίσης ρόλο. Οι περιορισμοί της Αλγερίας στις εισαγωγές πιθανότατα συνέβαλαν στη διατήρηση της έντασης, θέτοντας τις βάσεις για μια περίπλοκη και ενδεχομένως μακροχρόνια εμπορική διαμάχη μεταξύ των δύο περιοχών», είχε σχολιάσει τον Σεπτέμβριο το International Supermarket News.

Και είναι αλήθεια πως η διαμάχη για το άλειμμα προέκυψε σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις μεταξύ Αλγερίας και Γαλλίας ήταν ήδη ιδιαίτερα τεταμένες, λόγω της απόφασης του γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν να υποστηρίξει τα σχέδια του Μαρόκου για τη Δυτική Σαχάρα (στα οποία εναντιώνεται η Αλγερία). Ομως, σύμφωνα με τον δημοσιογράφο του New Yorker, η διαμάχη μεταξύ Γαλλίας και Αλγερίας και αυτή μεταξύ των υποστηρικτών της Nutella και των υποστηρικτών του El Mordjene δεν αφορά μόνο την οικονομία και τη γεωπολιτική.

Σύμφωνα με τη Λόρεν Κόλινς, στο ευρωπαϊκό συλλογικό φαντασιακό η Nutella είναι «η μαμά, η πατρίδα, η αμετάβλητη μήτρα όλων των τρυφερών και καλών πραγμάτων. Η υπόθεση του El Mordjene ήταν πολύ βαθύτερη από έναν αλλόκοτο καβγά για ένα τρόφιμο ή μια δυσνόητη εμπορική διαμάχη. Στην πραγματικότητα το ζήτημα δεν ήταν ένα άλειμμα φουντουκιού. Ηταν η νοσταλγία, η μνήμη, η αδικία, ο εθνικισμός, η παγκοσμιοποίηση, η απο-αποικιοποίηση, ο προστατευτισμός, ο ρατσισμός, η ταυτότητα, η μετανάστευση, η εισβολή – τα ίδια ζητήματα για τα οποία προκύπτουν όλες οι διαφωνίες, προσαρμοσμένα στη σφαίρα των αλειμμάτων».

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News