Ερευνητική ομάδα ισχυρίζεται ότι βρήκε τρόπο να βελτιώνει την ποιότητα ανθρώπινων ωαρίων σε μια εξέλιξη που προβλέπουν ότι θα μπορούσε να φέρει επανάσταση στα ποσοστά επιτυχίας της εξωσωματικής γονιμοποίησης για γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας.

Η νέα έρευνα δείχνει ότι ένα ελάττωμα, που σχετίζεται με την ηλικία και προκαλεί γενετικά σφάλματα στα έμβρυα, θα μπορούσε να αντιστραφεί με την προσθήκη μιας κρίσιμης πρωτεΐνης στα ωάρια. Μια πρώτη δοκιμή σε ωάρια που διατέθηκαν από κλινικές υποβοηθούμενης αναπαραγωγής έδειξε ότι οι μικροενέσεις της πρωτεΐνης μειώναν σχεδόν στο μισό την πιθανότητα ελαττώματος.

Οπως αναφέρει ο βρετανικός Guardian, εάν επιβεβαιωθεί σε εκτενέστερες δοκιμές η προσέγγιση αυτή έχει τη δυνατότητα να βελτιώσει την ποιότητα των ωαρίων η οποία αποτελεί την κύρια αιτία αποτυχίας της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής σε γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας.

«Συνολικά μπορούμε να μειώσουμε σχεδόν στο μισό τον αριθμό των ωαρίων με ανώμαλους χρωμοσωμικούς αριθμούς. Πρόκειται για μια πολύ σημαντική βελτίωση», δήλωσε στον Guardian η καθηγήτρια Μελίνα Σου, διευθύντρια στο Ινστιτούτο Max Planck για Πολυεπιστημονικές Επιστήμες στο Γκέτινγκεν και συνιδρύτρια της Ovo Labs η οποία στοχεύει στην εμπορική αξιοποίηση της τεχνικής.

«Οι περισσότερες γυναίκες μετά τα 40 έχουν ωάρια αλλά σχεδόν όλα τα έχουν λανθασμένο αριθμό χρωμοσωμάτων. Αυτό ήταν το κίνητρο για να ερευνήσουμε πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε αυτό το πρόβλημα» πρόσθεσε η Σου της οποίας το εργαστήριο ερευνά τη βιολογία των ωαρίων τα τελευταία είκοσι χρόνια. Η μελέτη θα παρουσιαστεί στο Βρετανικό Συνέδριο Γονιμότητας στο Εδιμβούργο.

Τα ποσοστά

Η μείωση της ποιότητας των ωαρίων είναι ο κύριος λόγος που τα ποσοστά επιτυχίας της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής μειώνονται όσο αυξάνεται η ηλικία της γυναίκας και αντίστοιχα αυξάνεται ο κίνδυνος χρωμοσωμικών διαταραχών, όπως το σύνδρομο Down.

«Επί του παρόντος, όσον αφορά τη γυναικεία υπογονιμότητα, η μόνη λύση που είναι διαθέσιμη στους περισσότερους ασθενείς είναι να προσπαθούν πολλές φορές με IVF, ώστε σωρευτικά να αυξάνεται η πιθανότητα επιτυχίας. Αυτό που οραματιζόμαστε είναι ότι πολύ περισσότερες γυναίκες θα μπορούν να συλλάβουν μέσα σε έναν μόνο κύκλο IVF» αναφέρει η Δρ. Αγκάτα Ζιελίνσκα, συνιδρύτρια και συν-διευθύνουσα σύμβουλος της Ovo Labs,.

Τα χρωμοσώματα

Η πιο πρόσφατη προσέγγιση συνδέεται με μια διαδικασία που ονομάζεται μείωση, κατά την οποία τα γεννητικά κύτταρα (ωάρια ή σπερματοζωάρια) αποβάλλουν το μισό γενετικό τους υλικό ώστε να μπορέσουν να ενωθούν και να σχηματίσουν ένα έμβρυο.

Στα ωάρια, αυτό απαιτεί 23 ζεύγη χρωμοσωμάτων σε σχήμα Χ να ευθυγραμμιστούν κατά μήκος ενός ενιαίου άξονα στο κύτταρο. Κατά τη γονιμοποίηση το κύτταρο διαιρείται προκαλώντας τα ζεύγη χρωμοσωμάτων να «σπάσουν» – ιδανικά – καθαρά στο κέντρο τους δημιουργώντας ένα κύτταρο με ακριβώς 23 μονά χρωμοσώματα από το ωάριο και τα υπόλοιπα από το σπερματοζωάριο.

Ωστόσο στα ωάρια μεγαλύτερης ηλικίας, τα ζεύγη χρωμοσωμάτων τείνουν να χαλαρώνουν στο μέσο τους, να ξεκολλούν ελαφρώς ή ακόμη και να αποσπώνται πλήρως πριν από τη γονιμοποίηση. Σε αυτή την περίπτωση οι δομές σε σχήμα Χ δεν ευθυγραμμίζονται σωστά και κινούνται χαοτικά μέσα στο κύτταρο με αποτέλεσμα όταν το κύτταρο διαιρείται να μην διαιρούνται συμμετρικά. Αυτό οδηγεί σε έμβρυο με πάρα πολλά ή πολύ λίγα χρωμοσώματα.

Η Σου και οι συνεργάτες της είχαν προηγουμένως διαπιστώσει ότι μια πρωτεΐνη, η Shugoshin 1 η οποία φαίνεται να λειτουργεί ως «κόλλα» για τα ζεύγη χρωμοσωμάτων μειώνεται με την ηλικία. Στα πιο πρόσφατα πειράματα σε ωάρια ποντικών και ανθρώπων διαπίστωσαν ότι οι μικροενέσεις της Shugoshin 1 φαίνεται να αντιστρέφουν το πρόβλημα του πρόωρου διαχωρισμού των ζευγών χρωμοσωμάτων.

Χρησιμοποιώντας ωάρια που δωρίστηκαν από την κλινική γονιμότητας Bourn Hall στο Κέιμπριτζ, διαπίστωσαν ότι το ποσοστό εκείνων που εμφάνιζαν το ελάττωμα μειώθηκε από 53% στα ωάρια ελέγχου σε 29% στα ωάρια με την πρόσθετη πρωτεΐνη. «Απλώς αποκαθιστούμε ξανά τη νεανική κατάσταση με αυτή την προσέγγιση», είπε η Σου στον Guardian, ξεκαθαρίζοντας βέβαια ότι η μέθοδος δεν επεκτείνει τη γονιμότητα πέρα από την εμμηνόπαυση, όταν το απόθεμα ωαρίων εξαντλείται.

Η ομάδα της Σου βρίσκεται σε συζητήσεις με τις ρυθμιστικές αρχές για να ξεκινήσει μια εκτενέστερη κλινική δοκιμή. Ενα σημαντικό ερώτημα θα είναι αν οι φαινομενικές βελτιώσεις στην ποιότητα των ωαρίων οδηγούν σε έμβρυα με λιγότερα γενετικά σφάλματα.

Η Δρ. Γκιουνές Τέιλορ από το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου η οποία δεν συμμετείχε στην έρευνα, μιλώντας στον Guardian, χαρακτήρισε τα ευρήματα «πραγματικά ελπιδοφόρα».

«Πρόκειται για πολύ σημαντική δουλειά, γιατί χρειαζόμαστε προσεγγίσεις που να λειτουργούν για μεγαλύτερα σε ηλικία ωάρια, καθώς εκεί εμφανίζονται οι περισσότερες γυναίκες», είπε. «Αν υπάρχει μια εφάπαξ ένεση που αυξάνει σημαντικά τον αριθμό των ωαρίων με σωστά οργανωμένα χρωμοσώματα, αυτό σου δίνει ένα καλύτερο σημείο εκκίνησης».

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News