Σχεδόν δύο χιλιετίες μετά τον θάνατο ενός νεαρού άνδρα στην ηφαιστειακή έκρηξη του Βεζούβιου το 79 μ.Χ. οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι ο εγκέφαλός του παρέμεινε διατηρημένος, καθώς μετατράπηκε σε γυαλί από ένα εξαιρετικά καυτό σύννεφο στάχτης.

Οπως αναφέρει δημοσίευμα του BBC, οι ερευνητές ανακάλυψαν το γυαλί το 2020 χωρίς να γνωρίζουν πώς είχε σχηματιστεί, αλλά υποθέτοντας ότι ο εγκέφαλος ήταν απολιθωμένος. Τα κομμάτια μαύρου γυαλιού σε μέγεθος μπιζελιού βρέθηκαν μέσα στο κρανίο του θύματος, ενός άνδρα ηλικίας περίπου 20 ετών, ο οποίος έχασε τη ζωή του από την έκρηξη του ηφαιστείου κοντά στη σημερινή Νάπολη.

Οι επιστήμονες τώρα πιστεύουν ότι ένα σύννεφο τέφρας σε θερμοκρασία 510 βαθμών Κελσίου τύλιξε τον εγκέφαλο και στη συνέχεια ψύχθηκε πολύ γρήγορα, μετατρέποντάς τον σε γυαλί. Πρόκειται για τη μοναδική γνωστή περίπτωση όπου ανθρώπινος ιστός –ή οποιοδήποτε οργανικό υλικό– μετατρέπεται σε γυαλί με φυσικό τρόπο.

«Πιστεύουμε ότι οι πολύ συγκεκριμένες συνθήκες για την υαλοποίηση [τη διαδικασία μετατροπής σε γυαλί] του εγκεφάλου, που έχουμε ανακατασκευάσει εργαστηριακά, καθιστούν εξαιρετικά δύσκολη την πιθανότητα δημιουργίας αντίστοιχου φαινομένου σε άλλα λείψανα – αν και δεν είναι αδύνατο» εξηγεί στο BBC ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Τρε της Ρώμης, Γκουίντο Τζορντάνο, συμπληρώνοντας ότι «το συγκεκριμένο εύρημα είναι μοναδικό».

Ο εγκέφαλος ανήκε σε νεαρό άνδρα που πέθανε στο κρεβάτι του, μέσα σε ένα κτίριο με την ονομασία Κολίγκιουμ, στην κεντρική οδό της ρωμαϊκής πόλης Ερκουλάνιουμ. Τα θραύσματα γυαλιού που βρήκαν εντός του εγκεφάλου του οι επιστήμονες κυμαίνονται σε μεγέθη από δύο χιλιοστά έως 1 με 2 εκατοστά.

Η τεράστια έκρηξη του Βεζούβιου κατέκλυσε το Ερκουλάνιουμ και την κοντινή Πομπηία, όπου ζούσαν έως και 20.000 άνθρωποι. Μέχρι στιγμής έχουν βρεθεί τα λείψανα περίπου 1.500 ανθρώπων.

Οι επιστήμονες πιστεύουν τώρα ότι το καυτό σύννεφο τέφρας κατέβηκε πρώτα από τον Βεζούβιο, προκαλώντας πιθανώς τους περισσότερους από τους θανάτους, ενώ ακολούθησε ένα ταχέως κινούμενο ρεύμα θερμού αερίου και ηφαιστειακής ύλης που αποκαλείται «πυροκλαστική ροή», το οποίο έθαψε την περιοχή.

Οι ειδικοί κρίνουν ότι το σύννεφο τέφρας μετέτρεψε τον εγκέφαλο του θύματος σε γυαλί επειδή η πυροκλαστική ροή δεν είχε φτάσει σε αρκετά υψηλές θερμοκρασίες ή δεν είχε κρυώσει αρκετά γρήγορα. Η διαδικασία σχηματισμού γυαλιού απαιτεί πολύ συγκεκριμένες θερμοκρασιακές συνθήκες – και σπανίως συμβαίνει με φυσικό τρόπο.

Για να μετατραπεί μια ουσία σε γυαλί θα πρέπει να υπάρχει τεράστια διαφορά θερμοκρασίας μεταξύ αυτής και του περιβάλλοντός της. Η υγρή μορφή της πρέπει να κρυώσει αρκετά γρήγορα ώστε να μην κρυσταλλωθεί όταν γίνει στερεή, ενώ παράλληλα πρέπει να βρίσκεται και σε πολύ υψηλότερη θερμοκρασία από το περιβάλλον της.

Η ομάδα των ερευνητών χρησιμοποίησε απεικονίσεις με ακτίνες Χ και ηλεκτρονική μικροσκοπία, για να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ο εγκέφαλος πρέπει να είχε θερμανθεί τουλάχιστον στους 510 βαθμούς Κελσίου – και ακολούθως είχε ψυχρανθεί με ταχύ ρυθμό. Η ομάδα πιστεύει ότι κανένα άλλο μέρος του σώματος του άνδρα δεν θα είχε μετατραπεί σε γυαλί.

Μόνο υλικό που περιέχει λίγο υγρό μπορεί να μετατραπεί σε γυαλί – κάτι που σημαίνει ότι τα οστά δεν θα μπορούσαν να υαλοποιηθούν. Αλλοι μαλακοί ιστοί, όπως τα όργανα, πιθανότατα καταστράφηκαν από τη θερμότητα πριν προλάβουν να κρυώσουν αρκετά ώστε να γίνουν γυαλί. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι το κρανίο προσέφερε κάποιον βαθμό προστασίας στον εγκέφαλο.

Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Scientific Reports.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News