Ο πρόεδρος της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, βρίσκεται αντιμέτωπος με τη σοβαρότερη πρόκληση της μακρoχρόνιας εξουσίας του, μετά την ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ για την επιβολή πλήρους ναυτικού αποκλεισμού στις εξαγωγές πετρελαίου της χώρας, που τελούν υπό αμερικανικές κυρώσεις. Παρότι η Ουάσινγκτον κλιμακώνει δραματικά την πίεση, αναλυτές εκτιμούν ότι μόνο η άμεση στρατιωτική επέμβαση θα μπορούσε να οδηγήσει στην ανατροπή του καθεστώτος.

Ο Τραμπ χαρακτήρισε την «επαναστατική σοσιαλιστική» κυβέρνηση του Μαδούρο ως «ξένη τρομοκρατική οργάνωση» και δεσμεύτηκε για έναν «απόλυτο και πλήρη αποκλεισμό» όλων των δεξαμενόπλοιων που μεταφέρουν πετρέλαιο προς ή από τη Βενεζουέλα, εφόσον εμπίπτουν στο καθεστώς αμερικανικών κυρώσεων.

Για την εφαρμογή του αποκλεισμού, σύμφωνα με τους Financial Times, ο αμερικανός πρόεδρος διέταξε τη μαζική παρουσία πολεμικών πλοίων των ΗΠΑ στην Καραϊβική, χαρακτηρίζοντας την ανάπτυξη αυτή ως τη «μεγαλύτερη αρμάδα που έχει συγκεντρωθεί ποτέ στην Ιστορία της Νότιας Αμερικής». Η κίνηση αυτή ήρθε έπειτα από μια εντυπωσιακή επιχείρηση των αμερικανικών δυνάμεων την προηγούμενη εβδομάδα, κατά την οποία κατέλαβαν δεξαμενόπλοιο ανοικτά των ακτών της Βενεζουέλας, φορτωμένο με πετρέλαιο αξίας περίπου 100 εκατ. δολαρίων, μέρος του οποίου προοριζόταν για την Κούβα, στενό σύμμαχο του Μαδούρο.

Ο Τραμπ δήλωσε ξεκάθαρα ότι οι ΗΠΑ δεν θα επιτρέψουν τη διέλευση πλοίων που, κατά την άποψή τους, παραβιάζουν τις κυρώσεις. Σε μια δήλωση με έντονο ιστορικό συμβολισμό, αναφέρθηκε στην εθνικοποίηση της πετρελαϊκής βιομηχανίας από τον Ούγκο Τσάβες, λέγοντας ότι η Βενεζουέλα «καταπάτησε τα ενεργειακά μας δικαιώματα» και ότι οι ΗΠΑ «θέλουν το πετρέλαιό τους πίσω». Ηδη, σύμφωνα με εταιρείες παρακολούθησης ναυτιλιακών κινήσεων, αρκετά δεξαμενόπλοια άλλαξαν πορεία στη μέση του ταξιδιού τους, ενώ άλλα καθυστέρησαν την αναχώρησή τους από τα χωρικά ύδατα της χώρας.

Εκτιμάται ότι έως και το ένα τέταρτο του ενεργού αμερικανικού στόλου βρίσκεται πλέον στην Καραϊβική. Παράλληλα, οι ΗΠΑ έχουν καταστρέψει περισσότερα από 20 ταχύπλοα που, σύμφωνα με την Ουάσινγκτον, χρησιμοποιούνταν για διακίνηση ναρκωτικών, ενώ βομβαρδιστικά και μαχητικά αεροσκάφη πραγματοποιούν πτήσεις επίδειξης ισχύος κατά μήκος των ακτών της Βενεζουέλας. Η προσωπάρχης του Λευκού Οίκου, Σούζι Γουάιλς, δήλωσε σε πρόσφατη συνέντευξή της ότι ο Τραμπ θέλει να συνεχίσει τις επιθέσεις «μέχρι ο Μαδούρο να παραδεχτεί την ήττα του», μια φράση που ερμηνεύτηκε ευρέως ως ένδειξη ότι ο πραγματικός στόχος είναι η αλλαγή καθεστώτος.

Παρά τις αντιδράσεις, γράφουν οι Financial Times, η Βουλή των Αντιπροσώπων απέρριψε οριακά δύο προτάσεις των Δημοκρατικών που ζητούσαν έγκριση του Κογκρέσου για τις αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις στην Καραϊβική. Ο Εντουαρντ Φίσμαν, πρώην αξιωματούχος των ΗΠΑ και ειδικός στις κυρώσεις, χαρακτήρισε τον ναυτικό αποκλεισμό «πράξη πολέμου και όχι απλό εργαλείο διπλωματίας», επισημαίνοντας ότι ιστορικά τέτοιες κινήσεις αποτελούν προοίμιο ένοπλης σύγκρουσης.

Οι αγορές αντέδρασαν έντονα, με τις τιμές των κρατικών ομολόγων της Βενεζουέλας να ανεβαίνουν κατακόρυφα, καθώς οι επενδυτές εκτιμούν ότι αυξάνονται οι πιθανότητες πτώσης του Μαδούρο. Παρ’ όλα αυτά, αναλυτές τονίζουν στους Financial Times ότι το καθεστώς έχει επιβιώσει και στο παρελθόν από σκληρές κυρώσεις, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που επιβλήθηκαν στην κρατική πετρελαϊκή εταιρεία PDVSA κατά την πρώτη θητεία Τραμπ. Εξάλλου, η Βενεζουέλα έχει ακόμη ανοιχτές κάποιες διόδους: η Chevron, η οποία αντιπροσωπεύει περίπου το ένα τέταρτο της ημερήσιας παραγωγής πετρελαίου της χώρας, εξακολουθεί να διαθέτει άδεια εξόρυξης και πώλησης, χωρίς να υπάγεται σε κυρώσεις.

Επιπλέον, δεν υπόκεινται ούτε όλα τα δεξαμενόπλοια σε κυρώσεις, ενώ εκτιμάται ότι περίπου το 60% του λεγόμενου «σκοτεινού στόλου», με ρωσική και ιρανική υποστήριξη, δεν έχει ακόμη ενταχθεί στις λίστες του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών. Το ερώτημα, σημειώνουν οι Financial Times, είναι για πόσο καιρό μπορεί να συνεχιστεί η παραγωγή, εφόσον οι εξαγωγές μπλοκαριστούν. Αν και η PDVSA δηλώνει ότι οι εξαγωγές συνεχίζονται κανονικά, την ώρα που εσωτερικές πηγές στη χώρα προειδοποιούν ότι η αποθηκευτική ικανότητα τη Βενεζουέλας είναι εξαιρετικά περιορισμένη και ότι σύντομα θα καταστεί αναγκαία η διακοπή παραγωγής.

Πέρα από το πετρέλαιο, το καθεστώς Μαδούρο στηρίζεται και σε διάφορες παράνομες πηγές εσόδων, όπως η εξόρυξη χρυσού, το λαθρεμπόριο και η διακίνηση ναρκωτικών, που χρηματοδοτούν και εξαγοράζουν την πίστη του στρατού και των σωμάτων ασφαλείας. Ωστόσο, η οικονομική κατάσταση επιδεινώνεται ραγδαία: το νόμισμα της χώρας καταρρέει, τα δολάρια σπανίζουν και ο πληθωρισμός προβλέπεται να ξεπεράσει το 500%.

Παρότι η Κούβα παραμένει ο πιο σταθερός σύμμαχος του Μαδούρο, άλλες δυνάμεις όπως η Ρωσία, το Ιράν και η Κίνα δεν έχουν προσφέρει αποφασιστική στήριξη στο καθεστώς του. Πολλοί αναλυτές θεωρούν τον αποκλεισμό καθοριστικό πλήγμα, αλλά λίγοι πιστεύουν ότι το καθεστώς θα καταρρεύσει χωρίς άμεση στρατιωτική πίεση, ένα βήμα που ο Τραμπ ίσως διστάσει να κάνει, καθώς η αλλαγή καθεστώτος ενέχει τεράστιους κινδύνους για το τι θα ακολουθήσει.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News