Η Airbus, η Siemens, η Novo Nordisk και άλλοι κολοσσοί της ευρωπαϊκής βιομηχανίας ετοιμάζουν ένα κείμενο με τη δέσμευση ότι θα επενδύσουν δισεκατομμύρια στην Ευρώπη, εάν πρώτα η Ευρωπαϊκή Ενωση προχωρήσει στην υλοποίηση των σχεδίων της για μείωση της γραφειοκρατίας και άρση των εμποδίων στη βιομηχανία. Την αποκάλυψη αυτή έκανε το Politico, που μιλάει για «πάνω από 24 από τις μεγαλύτερες εταιρείες του κλάδου». Είναι προφανές ότι το θέμα είναι επείγον.

Το δεδομένο που προκύπτει από το δημοσίευμα είναι ότι οι βιομηχανικοί κολοσσοί της Ευρώπης υπόσχονται επενδύσεις δισεκατομμυρίων, αλλά ζητούν πρώτα δεσμεύσεις από την ΕΕ: «Φιλόδοξες μεταρρυθμίσεις που προωθούν την καινοτομία, τις επενδύσεις, τις τεχνολογικές υποδομές, μια καθαρή και δίκαιη μετάβαση, και επίσης ασφάλεια», αναφέρουν στο προσχέδιο του «μανιφέστου» που παρουσίασε το Politico.

Η νέα βιομηχανική ώθηση που υπόσχονται οι ευρωπαϊκές εταιρείες εμφανίζεται ως απάντηση σε μια διπλή πραγματικότητα: από τη μία, στις προειδοποιήσεις των ειδικών ότι η Ευρώπη υστερεί σε επενδύσεις, και από την άλλη, στην πραγματικότητα των αγορών, που δείχνουν μεν ενδιαφέρον για τη Γηραιά Ηπειρο, αλλά όχι αρκετό ώστε να κλείσει το επενδυτικό χάσμα.

Οι επιχειρήσεις που υπογράφουν την κατά βάση επιχειρηματική «διακήρυξη» –όπως αναφέρει το ρεπορτάζ του Politico– απαιτούν συγκεκριμένα «policy unlocks»: μείωση της γραφειοκρατίας, μεγαλύτερα κίνητρα για ιδιωτικές επενδύσεις, ταχύτερη αδειοδότηση έργων καθαρής ενέργειας, ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας και περιορισμό της εξάρτησης από την ξένη τεχνολογία. Η προσέγγιση είναι σαφώς «ανταποδοτική»: επενδύσεις αλλά υπό τον όρο της αλλαγής πολιτικών από την ΕΕ.

Ο χρόνος δεν είναι απεριόριστος, καθώς τα δεδομένα της αγοράς δείχνουν ήδη σαφή σημάδια κόπωσης: το 2024, οι άμεσες ξένες επενδύσεις στην Ευρώπη βρέθηκαν στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων εννέα ετών, με σημαντικές μειώσεις σε μεγάλα κράτη, όπως η Γαλλία, η Γερμανία και η Βρετανία. Το γεγονός αυτό υπογραμμίζει γιατί οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και οι επιχειρήσεις ανησυχούν· χωρίς σταθερές ροές κεφαλαίου, η μεταρρυθμιστική ρητορική δεν επαρκεί.

Ταυτόχρονα, μεγάλα επενδυτικά σχήματα δείχνουν αυξημένη διάθεση για κεφαλαιακές τοποθετήσεις στην Ευρώπη: ιδιωτικά funds και επενδυτές υποστηρίζουν μεγαλύτερες τοποθετήσεις, κάτι που σημαίνει ότι υπάρχει ιδιωτικό απόθεμα κεφαλαίου το οποίο μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να κλείσει το χάσμα.

Το ακριβές ύψος των επενδύσεων που δεσμεύονται να αναλάβουν οι εταιρείες εξακολουθεί να αναφέρεται ως «[xx]» στο σχέδιο της διακήρυξης. «Εάν όλες οι μεγάλες ευρωπαϊκές εταιρείες ανταποκριθούν σε αυτό το επίπεδο αύξησης των επενδύσεων, η Ευρώπη θα είναι σε καλό δρόμο για να κλείσει το μεγαλύτερο μέρος του ετήσιου επενδυτικού κενού ύψους 800 δισ. ευρώ που σκιαγράφησε ο Ντράγκι», αναφέρει, σύμφωνα με το Politico, το προσχέδιο.

Εδώ και αρκετούς μήνες, η πλευρά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και κάποιων κυβερνήσεων κινείται προς ένα «reset» της οικονομικής πολιτικής. Αυτό περιλαμβάνει προτάσεις για δημόσια εγγυοδοτικά σχήματα και πακέτα υποστήριξης που θα λειτουργήσουν ως μοχλοί για ιδιωτικές τοποθετήσεις. Ομως αυτές οι πρωτοβουλίες προκαλούν αντιδράσεις –από περιβαλλοντικές οργανώσεις που φοβούνται οπισθοδρόμηση στις κλιματικές δεσμεύσεις, μέχρι και από πολιτικά κόμματα που ανησυχούν για το κόστος– και απαιτούν, σύμφωνα με αναλυτές, σαφείς εγγυήσεις ώστε να διασφαλίζεται η περιβαλλοντική και κοινωνική λογοδοσία.

Σε επίπεδο πολιτικής, τρεις κρίσιμοι παράγοντες αναδεικνύονται ως αποφασιστικοί για το αν οι υποσχόμενες επενδύσεις θα γίνουν πραγματικότητα:

• Απλοποίηση και άδειες: Η επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης για έργα ενέργειας και υποδομών κρίνεται καθοριστική. Οι επιχειρήσεις δηλώνουν ότι η γραφειοκρατία εξακολουθεί να καθυστερεί επενδύσεις που είναι οικονομικά βιώσιμες στα χαρτιά, αλλά αργούν να υλοποιηθούν.

• Αγορές κεφαλαίου και χρηματοπιστωτικά εργαλεία: Η Ευρώπη χρειάζεται βαθύτερες και πιο ρευστές κεφαλαιαγορές, έτσι ώστε επιχειρήσεις, ιδιωτικά funds και θεσμικοί επενδυτές να βρίσκουν αποδοτικούς δρόμους χρηματοδότησης χωρίς να εξαρτώνται υπερβολικά από τραπεζικά δάνεια ή κρατικές εγγυήσεις. Αναλυτές επιμένουν στην αναγκαιότητα «επανεκκίνησης» των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών.

• Στρατηγικές επενδύσεις στην τεχνολογία και στην άμυνα: Η γεωπολιτική ένταση και η τεχνολογική κούρσα (ειδικά σε ό,τι αφορά την Τεχνητή Νοημοσύνη και τους ημιαγωγούς) καθιστούν απαραίτητες τις επενδύσεις με σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα για κρίσιμες τεχνολογίες, ώστε να μειωθεί η εξάρτηση από τρίτες χώρες και να ενισχυθεί η ευρωπαϊκή βιομηχανική κυριαρχία.

Ποια είναι τα ρίσκα, σύμφωνα πάλι με τους αναλυτές;

Πρώτον, ένα «επενδυτικό συμβόλαιο» που θα βασίζεται αποκλειστικά στην απορρύθμιση κινδυνεύει να υπονομεύσει περιβαλλοντικούς και εργασιακούς στόχους, αν δεν υπάρχουν ισχυρές ρήτρες συμμόρφωσης.

Δεύτερον, χωρίς δομημένες δημόσιες εγγυήσεις και συντονισμό, οι ιδιωτικές τοποθετήσεις μπορεί να επικεντρωθούν σε εύκολες αποδόσεις και όχι σε μακροπρόθεσμα στρατηγικά έργα.

Τρίτον, η ανισότητα στην κατανομή πόρων μεταξύ κρατών-μελών μπορεί να εντείνει τις περιφερειακές διαφορές στην ΕΕ – επομένως απαιτείται μηχανισμός διακρατικής αναδιανομής και τεχνικής υποστήριξης.

Τι προτείνεται πρακτικά από τους φορείς διαμόρφωσης πολιτικής στις Βρυξέλλες; Ενα συνδυαστικό πακέτο δημόσιων κεφαλαίων, εγγυήσεων και φορολογικών κινήτρων για έργα ψηφιακής υποδομής, καθαρής ενέργειας και αμυντικής παραγωγής.

Παράλληλα, οι θεσμικοί μετασχηματισμοί στις κεφαλαιαγορές (π.χ. διασυνοριακή ενοποίηση, κίνητρα για αρχικές δημόσιες εγγραφές) θα διευκόλυναν την ανάληψη ιδιωτικού επιχειρηματικού ρίσκου. Επίσης, οι ρήτρες «πράσινης καινοτομίας» και οι δεσμεύσεις σε επίπεδο τοπικής απασχόλησης εκτιμάται ότι μπορούν να εξασφαλίσουν την απαραίτητη κοινωνική αποδοχή.

Συμπερασματικά, η υπόσχεση των εταιρειών ότι «θα επενδύσουν δισεκατομμύρια» δεν συνιστούν απλώς «δημόσιες σχέσεις». Αντανακλούν, σύμφωνα με αναλυτές, το διαθέσιμο κεφάλαιο και τις επιχειρηματικές ανάγκες, το οποίο όμως μπορεί να ξεδιπλωθεί μόνο αν συνοδευτεί από συγκεκριμένες πολιτικές.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News