934
Ρώμη, 1957. Οι υπουργοί Εξωτερικών των έξι ιδρυτριών χωρών υπογράφουν τη ληξιαρχική πράξη γέννησης της Ευρωπαϊκής Ενωσης | Photo by Keystone/Getty Images/Ideal Images

H Ευρώπη αντιμέτωπη με την Ιστορία

Ρώμη, 1957. Οι υπουργοί Εξωτερικών των έξι ιδρυτριών χωρών υπογράφουν τη ληξιαρχική πράξη γέννησης της Ευρωπαϊκής Ενωσης
|Photo by Keystone/Getty Images/Ideal Images

H Ευρώπη αντιμέτωπη με την Ιστορία

Στις 25 Μαρτίου 1957, οι ηγέτες των έξι χωρών που από τότε έχουν όλοι συνηθίσει να αποκαλούν «ευρωπαϊκό πυρήνα» έβαλαν τα θεμέλια του οικοδομήματος της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Η Γαλλία, η Γερμανία, το Βέλγιο, η Ολλανδία, το Λουξεμβούργο και η Ιταλία προχώρησαν στη συγκρότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας (ΕΟΚ). Το προσεχές Σάββατο, 25 Μαρτίου 2017, πάλι στη Ρώμη, τα κράτη – μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης (ΕΕ) στην οποία μετεξελίχθηκε η ΕΟΚ θα γιορτάσουν την 60η επέτειο του ευρωπαϊκού εγχειρήματος.

Η συγκυρία βέβαια δεν θα είναι η καλύτερη δυνατή και οι αρχικοί εμπνευστές της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, όπως ο Ζαν Μονέ, αλλιώς θα τη φαντάζονταν. Η ΕΕ δεν διάγει αυτή τη στιγμή την αρμονικότερη περίοδο της ιστορίας της, καθώς ένα από τα ισχυρότερα μέλη της, η Βρετανία, ετοιμάζεται να αποχωρήσει. Ουδείς μπορεί μάλιστα να αποκλείσει ότι η Πρωθυπουργός Τερέζα Μέι δεν θα έχει επισήμως ανακοινώσει την ενεργοποίηση του Άρθρου 50 της Συνθήκης της Λισαβόνας πριν από τη συμβολική επέτειο της 25ης Μαρτίου, ρίχνοντας βαριά σκιά σε μία τόσο σημαντική ημερομηνία.

Δύσκολα θα μπορούσε κάποιος να διαφωνήσει, έστω εκ των υστέρων, με τις προειδοποιήσεις του Σαρλ ντε Γκολ, του γάλλου Προέδρου που δύο φορές κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1960 άσκησε βέτο στη βρετανική ένταξη, την πρώτη φορά το 1963 και τη δεύτερη το 1967. Έπρεπε ο «δύστροπος» στρατηγός να αποχωρήσει από το Μέγαρο των Ηλυσίων ώστε οι Βρετανοί να ενταχθούν στην ΕΟΚ το 1973.

Ευρωπαίοι ηγέτες σε μεσημεριανό γεύμα στις 25 Μαρτίου του 1957, για να γιορτάσουν την υπογραφή της Συνθήκης της Ρώμης (Présidence de la République)
Ζισκάρ ντ’ Εστέν και άλλοι ευρωπαίοι ηγέτες σε μεσημεριανό γεύμα στις 25 Μαρτίου του 1957, για να γιορτάσουν την υπογραφή της Συνθήκης της Ρώμης (Présidence de la République)

Ωστόσο, το αναμενόμενο «βρετανικό αντίο» δεν είναι η μοναδική πρόκληση που έχει μπροστά της η σύγχρονη ΕΕ. Εγκλωβισμένη από το 2009 και μετά σε έναν «ιστό πολυκρίσεων», κατά την περίφημη έκφραση του Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, η Ένωση αναζητεί ένα τρόπο να γυρίσει σελίδα και να ξεπεράσει τις προκλήσεις της οικονομικής ανασφάλειας, του Προσφυγικού, της τρομοκρατικής απειλής, της επανεμφάνισης του εθνικισμού. Δεν θα είναι όμως αυτό καθόλου εύκολο.

Σήμερα οι περισσότεροι, κοιτώντας την Ευρώπη, εντοπίζουν διχασμούς και διαφορές. Ο ανεπτυγμένος Βορράς κινείται σε άλλη γραμμή από τον αναπτυσσόμενο Νότο. Η «παλαιά» Δυτική Ευρώπη έχει άλλες αξίες από τη «νέα» Ανατολική Ευρώπη. Η υπέρβαση των συνόρων και ο σεβασμός του κράτους δικαίου δεν κρίνονται πια ως αδιαπραγμάτευτες αρχές, όπως προκύπτει από την αυστηροποίηση των κανόνων της Συνθήκης του Σένγκεν και των πρωτοβουλιών χωρών όπως η Ουγγαρία ή η Πολωνία στη μεταχείριση προσφύγων ή στην εσωτερική του πολιτική. Είναι σαφές ότι ο κατακερματισμός έχει παραγκωνίσει την αλληλεγγύη, ενώ ο αριθμός των ευρωπαίων πολιτών που φοβούνται τις επιπτώσεις της παγκοσμιοποίησης πιέζει τις εθνικές κυβερνήσεις να ασκούν σκληρή κριτική στην ΕΕ.

Αυτοί είναι ορισμένοι από τους λόγους που έχουν αρχίσει να επανέρχονται δυναμικά στο τραπέζι σενάρια για το μέλλον της Ευρώπης. Η παρέμβαση της Κομισιόν με την παρουσίαση της Λευκής Βίβλου από τον Πρόεδρό της Ζαν – Κλοντ Γιούνκερ αποτελεί τη μόνη, μέχρι στιγμής, κατατεθειμένη συνεισφορά σε αυτό τον διάλογο. Σε αντίθεση βέβαια με το παρελθόν, όταν οι ανάλογες προτάσεις της Επιτροπής ήταν πολύ προωθημένες, αυτή τη φορά υπήρξαν συγκρατημένες. Ωστόσο, η ιδέα για μία «Ευρώπη πολλαπλών ταχυτήτων» μοιάζει προς το παρόν να γοητεύει τον γαλλογερμανικό άξονα.

Η ευρωζώνη και η Συνθήκη του Σένγκεν αποτελούν τις χαρακτηριστικότερες περιπτώσεις της «Ευρώπης των πολλαπλών ταχυτήτων». Αυτή η ιδέα, που πρώτος εκ των οποίων την είχε πρωτοδιατυπώσει ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε στα μέσα της δεκαετίας του 1990, ακούγεται γοητευτική, αλλά ουδείς μπορεί με ασφάλεια να πει αν αποτελεί τη λύση στο πρόβλημα. Ωστόσο, άμεσες κινήσεις δεν θα πρέπει να αναμένονται πριν ξεκαθαρίσει ο εκλογικός ορίζοντας του 2017. Στην Ολλανδία, το ατύχημα απεφεύχθη και φαίνεται ότι στη Γαλλία η άνοδος του Εμανουέλ Μακρόν λειτουργεί καταπραϋντικά. Οι ομοσπονδιακές εκλογές στη Γερμανία δεν εγείρουν εμπόδιο στην ανάληψη πρωτοβουλιών από το 2018 και μετά, όταν όλοι ελπίζουν ότι και οι διαπραγματεύσεις ΕΕ – Βρετανίας θα έχουν εξελιχθεί ομαλά.

Από την ΕΟΚ στην ΕΕ: Προκλήσεις & Λύσεις για το Μέλλον

Εξήντα χρόνια μετά τη συνθήκη της Ρώμης, η Ευρώπη, δεν βρίσκεται μπροστά μόνο σε ένα σταυροδρόμι, αλλά σε μία βεντάλια από σενάρια για το μέλλον της. Και τα ερωτήματα που τίθενται είναι πιο πιεστικά από ποτέ. Θα καταφέρει η Ενωση να διατηρήσει τη συνοχή και την ενότητά της ή το Brexit είναι μόνο η αρχή σε μία διαδικασία αποκόλλησης μελών; Πώς θα πορευτεί η Ευρωπαϊκή Ενωση μέσα από διαφορετικές ταχύτητες; Θα είναι η Ευρώπη των πολλών ταχυτήτων λειτουργικά βιώσιμη ή θα εντείνει τις ανισότητες μεταξύ των μελών της;

Και στο τέλος είναι πάντα η Ελλάδα. Μπορεί η χώρα μας να ακολουθήσει τις εξελίξεις και να παραμείνει στην πρώτη ταχύτητα της Ευρώπης; Ποιες είναι οι θεσμικές και πολιτικές πρωτοβουλίες που πρέπει να αναληφθούν προκειμένου η χώρα να μην υστερήσει μπροστά στις νέες ιστορικές προκλήσεις;

Ολα αυτά θα συζητηθούν στην εκδήλωση που διοργανώνει το Protagon, με την υποστήριξη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και έχει ως θέμα το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ενωσης, με αφορμή τη συμπλήρωση εξήντα χρόνων από τη Συνθήκη της Ρώμης. Η εκδήλωση πραγματοποιείται σήμερα, Δευτέρα, 20 Μαρτίου, στις 18.00, στο ξενοδοχείο Royal Olympic, Aθανασίου Διάκου 28, Αθήνα. Η είσοδος είναι ελεύθερη.

Τέσσερις ευρωβουλευτές θα συζητήσουν μεταξύ τους -και με το κοινό- για την Ευρώπη και την Ελλάδα μπροστά σε αυτήν την κρίσιμη συγκυρία. Συγκεκριμένα, στη συζήτηση, που θα συντονίσει ο εκδότης-διευθυντής του Protagon Χρήστος Μεμής, θα λάβουν μέρος οι ευρωβουλευτές: Δημήτρης Παπαδημούλης (ΣΥΡΙΖΑ), αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Μαρία Σπυράκη (ΝΔ), Νίκος Ανδρουλάκης (ΠΑΣΟΚ), Μίλτος Κύρκος (Το Ποτάμι).

Στη συζήτηση θα παρέμβει (βίντεο) ο Δημήτρης Αβραμόπουλος, Επίτροπος στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Χαιρετισμό θα απευθύνει ο Λεωνίδας Αντωνακόπουλος, Διευθυντής του Γραφείου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Αθήνα.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News