Η Ελβετία γυρίζει την πλάτη στην Ευρώπη, θωρακίζει τα σύνορα της περιορίζοντας την ελεύθερη είσοδο πολιτών της ΕΕ και καθιερώνοντας συγκεκριμένη ποσόστωση ευρωπαίων πολιτών που θα γίνονται δεκτοί. Γίνεται -ξανά- χώρα εσωστρεφής, σκληρή, απρόσιτη. Θέλει να πάει εμπρός, γυρίζοντας πίσω. Πίσω στα χρόνια που δεν άκουγες παρά τραχιά ελβετικά στο τραμ, που δεν απαντούσαν δεκάδες υποψήφιοι σε κάθε αγγελία ενοικίασης, που η οικονομία βασιζόταν στο εγχώριο εργατικό δυναμικό. Η ακροδεξιά επιχειρηματολογία αναφέρεται στην καθημερινότητα που άλλαξε: τα μέσα μεταφοράς, η αγορά κατοικίας, η γλώσσα. Η αλλοίωση του αλπικού τοπίου νίκησε την οικονομική ανάπυξη. Στο δημοψήφισμα έχασαν η αγορά εργασίας, η παραγωγή, η τεχνολογία. Περίπου όλα για όσα την ίδια στιγμή πασχίζει, μερικές χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, η Ελλάδα.

Πέμπτη απόγευμα σε Besichtigung. Δηλαδή επίσκεψη σε διαμέρισμα προς ενοικίαση. Ένα νέο ζευγάρι περιεργάζεται τους χώρους: δεν υπάρχουν ντουλάπες. Ας είναι, συζητούν στη γλώσσα τους. Αρκεί να τους δώσουν το διαμέρισμα. Ρωτούν με αγωνία πόσοι έχουν ήδη κάνει αίτηση, υποβάλλοντας τον πλήρη φάκελό τους (συμβόλαιο εργασίας και εισοδήματα, βεβαίωση οφειλών, άδεια παραμονής, συστάσεις).

Η νεαρή παραδίπλα φαίνεται ενθουσιωδώς ομιλητική με τους τωρινούς ενοικιαστές. Κολακεύει σε σπαστά γερμανικά την επιλογή επίπλων. Είναι γνωστό ότι οι τρέχοντες ενοικιαστές μπορούν να προτείνουν ποιος θα τους διαδεχτεί, με καλή πιθανότητα αυτός να γίνει δεκτός από το μεσιτικό γραφείο. Θα περιμένουν την ετυμηγορία του μεσιτικού γραφείου, για τον καταλληλότερο από τους δεκάδες υποψήφιους. Ένα αποκαρδιωμένο περιφερόμενο πλήθος υποψηφίων ενοικιαστών ανανεώνει την ατζέντα του με επισκέψεις σε σπίτια, κάθε που σχολά το απόγευμα. Όλοι μας βρήκαμε πολυ ευκολότερα δουλειά, παρά σπίτι. Στην απόλυτη σημειολογία της απόρριψης όπου η αγορά εργασίας μας κάλεσε, αλλά η κοινωνία όχι. Στη δεύτερη, η απόρριψη εισπράτεται από τα μεσιτικά γραφεία δια τηλεφώνου, προφέρεται κοφτά κι εκφέρεται αδιαπραγμάτευτα.

Κυριακή πρωί στο τραμ. Οι μονές θέσεις όλες κατειλημμένες. Οι Ελβετοί προτιμούν να κάθονται μόνοι. Στο τραμ επικρατεί η τυπική ησυχία. Όσοι δεν περιεργάζονται τα κινητά τους, διαβάζουν τις δωρεάν εφημερίδες που βρίσκουν αφημένες στα καθίσματα. Κάπου-κάπου την ησυχία διακόπτει αναγγελία του οδηγού, σε βαριά ελβετικογερμανικά. Αυτά που ούτε οι Γερμανοί δεν καταλαβαίνουν. Η Ελβετή κυρία στο μπροστινό κάθισμα χαμογελά στην καλημέρα δια μικροφώνου.

Τη σιωπή διακόπτει η παρέα Ισπανών που επιβιβάστηκε στο σταθμό Enge. Τα δυο αγόρια συνομιλούν ζωηρά με την ευδιάθετη κοπέλα της παρέας που γελά δυνατά. Η Ελβετή κυρία διπλώνει την εφημερίδα της, μουρμουρίζοντας, σηκώνεται βαριά και διαλέγει ένα κάθισμα στο βάθος μακρυά. Μετακινούμενη, καρφώνει με το πιο βλοσυρό βλέμμα της τη νεαρή κοπέλα. Εχει μόλις ψηφίσει.  

Δευτέρα πρωί, σε ελβετικών συμφερόντων εταιρία. Δευτέρα, μετά το δημοψήφισμα. Γύρω από την καφετιέρα η Γαλλίδα project manager, o Γερμανός διευθυντής του IT, ο Αυστριακός σύμβουλος. Η δυσαρέσκια μοιράζεται στον τόνο και στις εκφράσεις. Οι λέξεις είναι όλες προσεκτικές. Δεν είχα συνειδητοποιήσει ποτέ πόσοι ανάμεσά μας είναι Ελβετοί, πόσοι Ευρωπαίοι. Σε ένα Σαββατοκύριακο μοιραστήκαμε στα δύο, κι οι παραπάνω γίναμε οι ξένοι του γραφείου. Εμείς, οι μέχρι χθες κατέχοντες την κολακευτική ευρωπαϊκή ταυτότητα, που άνοιξε τις ελβετικές πόρτες. Στη δική μας Ευρώπη η Ελβετία γύρισε την πλάτη. Κι είναι αυτή η ίδια Ευρώπη που με τις αποτυχίες της δε μας αφήνει να γυρίσουμε σε αυτή.

Σ' εμάς το δημοψήφισμα συνόψισε με το «ναι» στο παλαιό σύστημα όλη την απόρριψη που ήδη είχαμε ακούσει. Οι Ελβετοί θέλουν πίσω την Ελβετία που θυμούνται. Ξενοφοβικό, παρωχημένο, κοντόφθαλμο, όσο και σεβαστό. Εμείς, πού και ποια Ευρώπη να ψάξουμε;

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News