Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τη στροφή των νέων ανθρώπων στην Τεχνητή Νοημοσύνη όταν αντιμετωπίζουν ψυχολογικά προβλήματα – από το στίγμα της ψυχανάλυσης στον οικογενειακό τους περίγυρο, ως το κόστος των συνεδριών που, ειδικά στην Ασία, είναι συχνά δυσβάσταχτο. Επίσης, η νέα γενιά είναι τόσο εξοικειωμένη με την τεχνολογία, που η συνομιλία με ένα chatbot είναι το πιο φυσικό πράγμα στον κόσμο.

Πρόσφατο δημοσίευμα του Guardian επισημαίνει ότι ένας αυξανόμενος αριθμός Ασιατών προτιμά τα μοντέλα της ΤΝ από τους επαγγελματίες ψυχαναλυτές για συμβουλές ψυχικής υγείας. Ειδικοί του κλάδου σημειώνουν ότι ενώ υπάρχει τεράστιος χώρος για ανάπτυξη στον συγκεκριμένο τομέα, η στροφή στην τεχνολογία και η «απομόνωση» των επαγγελματιών ψυχικής υγείας εγκυμονεί και κινδύνους.

Τα επίσημα στατιστικά στοιχεία είναι ελλιπή, αλλά οι επαγγελματίες της ψυχικής υγείας στην Ταϊβάν και την Κίνα αναφέρουν αυξανόμενα ποσοστά ασθενών που συμβουλεύονται την ΤΝ πριν τους επισκεφθούν – ή δεν τους επισκέπονται καν. Πολλές έρευνες, ανάμεσά τους και μία που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο περιοδικό Harvard Business Review, δείχνουν ότι οι ενήλικες χρησιμοποιούν πλέον την τεχνολογία κυρίως για ψυχολογική βοήθεια.

Αυτό συμβαίνει εν μέσω αύξησης του ποσοστού των ψυχικών διαταραχών στην Ταϊβάν και την Κίνα, ιδίως στη νέα γενιά. Η πρόσβαση των πολιτών στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας είναι προβληματική, καθώς τα ραντεβού κλείνονται δύσκολα, ενώ και το κόστος είναι για πολλούες απαγορευτικό. Οι χρήστες της τεχνολογίας βρίσκουν την ΤΝ πιο οικονομική – τόσο για τον χρόνο όσο και για την τσέπη τους. Παράλληλα είναι πιο διακριτική, σε μια κοινωνία που στιγματίζει τις ψυχικές νόσους.

Στην Ταϊβάν, το πιο δημοφιλές chatbot είναι το ChatGPT. Στην Κίνα, όπου οι δυτικές εφαρμογές είναι απαγορευμένες, οι χρήστες στρέφονται σε εγχώρια προγράμματα, όπως το Ernie Bot της Baidu, ή το DeepSeek που παρουσιάστηκε πρόσφατα. Ολες αυτές οι εφαρμογές αναπτύσσονται με ραγδαία ταχύτητα και ενσωματώνουν ζητήματα ευεξίας και ψυχανάλυσης στη θεματολογία τους, όσο η ζήτηση από τους χρήστες αυξάνεται.

Οι εμπειρίες των χρηστών ποικίλλουν. Πολλοί αναφέρουν στον Guardian ότι το ChatGPT δίνει ικανοποιητικές απαντήσεις, αλλά κάποιες φορές γίνεται προβλέψιμο ή ακόμα και αδιάκριτο. Αλλοι επισημαίνουν ότι οι άμεσες συμβουλές του ισοδυναμούν με εκείνες που δίνουν ψυχαναλυτές μετά την ολοκλήρωση τριών συνεδριών. Ωστόσο οι περισσότεροι δηλώνουν πολύ ικανοποιημένοι, κρίνοντας ότι το πρόγραμμα τους κατανοεί καλύτερα από τους ίδιους τους κολλητούς τους.

Οι ειδικοί ισχυρίζονται ότι τα chatbots βοηθούν άτομα που αντιμετωπίζουν σύγχυση σε κάποια στιγμή της ζωής τους, αλλά ίσως δεν χρειάζονται ακόμη επαγγελματική βοήθεια. Για κάποιους νεαρούς στην Κίνα και την Ταϊβάν, η εξοικείωση με την ψυχανάλυση μέσω ΤΝ τούς βοηθά να ξεπεράσουν τους φόβους τους για την πρακτική.

Ωστόσο, οι ειδικοί εκφράζουν παράλληλα και τις ανησυχίες τους για άτομα που δεν αντιλαμβάνονται τη σοβαρότητα των προβλημάτων τους και καθώς παραδίδονται στην ευκολία της τεχνολογίας, δεν λαμβάνουν τη βοήθεια που χρειάζονται. Τα τελευταία χρόνια έχουν καταγραφεί τραγικά περιστατικά νέων ανθρώπων σε κίνδυνο, που αναζήτησαν τη βοήθεια των chatbots, αντί για εκείνη των επαγγελματιών της ψυχικής υγείας, και αργότερα αυτοκτόνησαν.

Ψυχαναλυτές επισημαίνουν στον Guardian ότι η ΤΝ, που επικεντρώνεται κυρίως στον γραπτό και προφορικό λόγο, δεν είναι σε θέση να αντιληφθεί τα αποκαλούμενα «μη λεκτικά ερεθίσματα». Οι άνθρωποι ενεργούν διαφορετικά στις πρόσωπο με πρόσωπο επαφές τους με έναν ψυχαναλυτή – και εκείνος μπορεί να διακρίνει αυτά τα συμπεριφοριστικά ερεθίσματα.

Εκπρόσωπος του Συλλόγου Συμβουλευτικής Ψυχολογίας της Ταϊβάν εξηγεί στον Guardian ότι η τεχνολογία μπορεί να γίνει «βοηθητικό εργαλείο», αλλά δεν μπορεί να αντικαταστήσει την επαγγελματική βοήθεια – «πόσο μάλλον την παρέμβαση και τη θεραπεία ψυχολόγων σε καταστάσεις κρίσης». Επισημαίνει ότι η πολυπλοκότητα και το διαπροσωπικό βάθος μιας ψυχαναλυτικής συνεδρίας απαιτεί έναν «πραγματικά παρόντα επαγγελματία ψυχαναλυτή».

Ο σύλλογος αναφέρει ότι τα chatbots της ΤΝ έχουν την τάση να προσφέρουν «υπερβολικά θετικές» απαντήσεις, ενώ τους διαφεύγουν οι ενδείξεις πιο σοβαρών περιστατικών και, κατά συνέπεια,  καθυστερούν την απαραίτητη ιατρική περίθαλψη του χρήστη. Παράλληλα τονίζει ότι τα προγράμματα ΤΝ λειτουργούν εκτός των κωδίκων συναδελφικής αξιολόγησης και δεοντολογίας του επαγγέλματος.

Από την άλλη, αρκετοί επαγγελματίες ψυχικής υγείας επισημαίνουν στον Guardian ότι η τεχνολογία είναι σε θέση να εκσυγχρονίσει και να βελτιώσει τον κλάδο, με πιθανές χρήσεις της στην εκπαίδευση επαγγελματιών και στον εντοπισμό ατόμων στο διαδίκτυο που ίσως χρειάζονται βοήθεια. Αλλά συνιστούν προσοχή στη χρήση της από ανθρώπους που την εμπιστεύονται τυφλά για συμβουλές.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News