Το 2013 σηματοδότησε το πέρασμα 150 χρόνων από την κατάργηση της δουλείας στο Σουρινάμ και τις Ολλανδικές Αντίλλες. Στο Άμστερνταμ, όπου φιλοξενείται μέχρι σήμερα μια μεγάλη κοινότητα ατόμων με καταγωγή από πρώην ολλανδικές αποικίες όπως το Σουρινάμ και το Κουρασάο, η επέτειος αυτή τιμήθηκε με ένα εκτενές εορταστικό πρόγραμμα και πλήθος σχετικών εκδηλώσεων. Κεντρική θέση κατείχε το φεστιβάλ Keti Koti, μια ετήσια γιορτή προς ανάμνηση της κατάργησης της δουλείας (στη γλώσσα του Σουρινάμ keti koti σημαίνει «οι αλυσίδες έχουν κοπεί»). Παράλληλα, πολλά μουσεία φιλοξένησαν εκθέσεις σχετικά με το δουλεία, την ζωή των σκλάβων στις ολλανδικές αποικίες και την ιστορική σχέση της Ολλανδίας με το δουλεμπόριο.

Το ολλανδικό δουλεμπόριο ξεκινάει συστηματικά στις αρχές του 17ου αιώνα με την ίδρυση της Ολλανδικής Εταιρείας Δυτικών Ινδιών (West-Indische Compagnie ή WIC). Ήδη στα μέσα του αιώνα οι Ολλανδοί είχαν εξέχουσα θέση ανάμεσα στις χώρες της Ευρώπης που δραστηριοποιούνταν στο δουλεμπόριο. Μέχρι το 1730 η WIC κατείχε το μονοπώλιο στο εμπόριο σκλάβων. Μετά την κατάργηση του μονοπωλίου, η Εμπορική Εταιρεία Μίντελμπουρχ (Middelburgsche Commercie Compagnie ή MCC) έγινε η κύρια ολλανδική εταιρεία δουλεμπορίου. Στο δεύτερο μισό του 18ου αιώνα το ολλανδικό δουλεμπόριο έφθασε στο αποκορύφωμά του, με τη μεταφορά έξι περίπου χιλιάδων σκλάβων κάθε χρόνο.

Παρ' όλο που η δουλεία ήταν παράνομη στο εσωτερικό της χώρας, ως δραστηριότητα άκμασε στα πλαίσια της αποικιακής πολιτικής της ολλανδικής αυτοκρατορίας και βοήθησε σημαντικά τη στήριξη της οικονομίας. Συνολικά, υπολογίζεται πως οι Ολλανδοί έστειλαν περίπου 550.000 Αφρικανούς σκλάβους να διασχίσουν τον Ατλαντικό, 75.000 από τους οποίους έχασαν τη ζωή τους εν πλω, χωρίς να φτάσουν ποτέ στον προορισμό τους. Οι περισσότεροι από αυτούς πουλήθηκαν από Ολλανδούς έμπορους στο Σουρινάμ (πρώην Ολλανδική Γουιάνα) και τα ολλανδικά νησιά της Καραϊβικής. Επιπλέον, δεκάδες χιλιάδες σκλάβοι κυρίως από την Ινδία αλλά και από την Αφρική, μεταφέρθηκαν στις Ολλανδικές Ανατολικές Ινδίες (που αργότερα διαμόρφωσαν την Ινδονησία).

Οι Αφρικανοί σκλάβοι και οι απόγονοί τους ήταν αναγκασμένοι να εργάζονται κάτω από σκληρές συνθήκες σε διάφορες φυτείες (κυρίως ζάχαρης, καφέ, κακάο, καπνού και βαμβακιού) ή στις λίμνες άλατος του Κουρασάο, και να υπηρετούν τους κυρίους τους χωρίς να έχουν κανέναν απολύτως λόγο ως προς το πού, με ποιον και το πώς ζούσαν. Ορισμένοι σκλάβοι αρνήθηκαν να αποδεχθούν τη σκληρή αυτή μοίρα. Ιδιαίτερα στο Σουρινάμ, πολλοί επιχείρησαν να δραπετεύσουν φεύγοντας για τη ζούγκλα, όπου και εγκαταστάθηκαν δημιουργώντας τις δικές τους κοινότητες δίπλα σε εκείνες των ιθαγενών.

Παράλληλα, μικρότερες ή μεγαλύτερες εξεγέρσεις λάμβαναν συνεχώς χώρα τόσο στις φυτείες όσο και στις πόλεις. Η μεγαλύτερη εξέγερση σκλάβων πραγματοποιήθηκε το 1795 στο Κουρασάο υπό την ηγεσία του Tula, ενός σκλάβου που απαίτησε ελευθερία εμπνευσμένος από τα ιδανικά της Γαλλικής Επανάστασης και την επιτυχία της εξέγερσης των σκλάβων στο Saint-Domingue (Αϊτή). Τη μνήμη του τιμούν μέχρι σήμερα στο Κουρασάο, αναγνωρίζοντας στο πρόσωπό του έναν σύγχρονο Σπάρτακο που αγωνίστηκε για τα ανθρώπινα δικαιώματα πληρώνοντας με τη ζωή του τη μάχη αυτή (εκτελέστηκε το 1795).

Προς το τέλος του 18ου αιώνα η διεθνής κατακραυγή κατά του δουλεμπορίου ήταν έντονη και το 1834 οι Βρετανοί αποφάσισαν τελικά την κατάργηση του απάνθρωπου θεσμού, ενώ ακολούθησαν οι Γάλλοι το 1848. Στις Κάτω Χώρες, όμως, τα συμφέροντα των δουλεμπόρων συνέχιζαν να έχουν μεγάλη επιρροή με αποτέλεσμα η κατάργηση της καταναγκαστικής εργασίας και της δουλείας να έρθει με αρκετή καθυστέρηση, την 1η Ιουλίου του 1863 (να σημειωθεί εδώ πως οι δούλοι στο Σουρινάμ δεν θα αποκτούσαν πλήρης ελευθερία μέχρι το 1873, ύστερα δηλαδή από μια υποχρεωτική δεκαετή μεταβατική περίοδο κατά την οποία είχαν κληθεί να εργαστούν στις φυτείες με ελάχιστη αμοιβή).

Kαι αν η συζήτηση για τη σχέση των αποικιοκρατικών δυνάμεων με το δουλεμπόριο φαίνεται να ανήκει στο παρελθόν, το φαινόμενο της δουλείας στις αρχές του 21ου αιώνα παραμένει δυστυχώς τραγικά επίκαιρο. Όπως άλλωστε έγινε πρόσφατα γνωστό μέσω έκθεσης επιτροπής του Ευρωπαϊκού κοινοβουλίου, περισσότεροι από 880.000 άνθρωποι στην Ευρώπη εργάζονται σε συνθήκες σκλαβιάς. Φαίνεται πως μένει ακόμα αρκετός καιρός μέχρι να καταργηθεί οριστικά και αμετάκλητα η βάρβαρη εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο με κύριο στόχο το οικονομικό όφελος.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News