Ενας βραζιλιάνος ερευνητής που βάλθηκε να εκτρέφει κουνούπια, μια κινέζα γεωεπιστήμονας που καταδύθηκε εννιά χιλιάδες μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας αλλά και ένα μωρό από την Αμερική που υποβλήθηκε με επιτυχία στην πρώτη εξατομικευμένη γονιδιακή θεραπεία είναι μερικοί από τους πρωταγωνιστές της φετινής Nature’s 10, της λίστας που συντάσσουν κάθεΔεκέμβριο οι συντάκτες της κορυφαίας βρετανικής επιστημονικής επιθεώρησης, αναγνωρίζοντας σημαντικές επιστημονικές τάσεις και ανακαλύψεις της χρονιάς που ολοκληρώνεται.

Οπως εξήγησε ο Μπρένταν Μάχερ, μέλος της συντακτικής ομάδας του Nature, η φετινή λίστα τιμά «τη διάνοιξη νέων οριζόντων, την υπόσχεση πρωτοποριακών ιατρικών εξελίξεων, τη δέσμευση για την υπεράσπιση της επιστημονικής ακεραιότητας και παγκόσμιες πολιτικές που σώζουν ζωές».

Το ανοσοποιητικό σύστημα αποκαλύπτει ένα νέο μυστικό

Μια εντελώς νέα πτυχή του ανθρώπινου ανοσοποιητικού συστήματος ανακάλυψε η Γιφάτ Μερμπλ, συστημική βιολόγος στο Ινστιτούτο Επιστημών Weizmann του Ισραήλ. Μελετώντας τα πρωτεοσώματα (ή πρωτεασώματα), τα «κέντρα ανακύκλωσης» των κυττάρων όπου τεμαχίζονται οι πρωτεΐνες, διαπίστωσε πως υπό συγκεκριμένες συνθήκες, αυτά τα πρωτεοσώματα παράγουν αντιμικροβιακά πεπτίδια τα οποία μπορούν να συμβάλουν στην καταπολέμηση λοιμώξεων.

Κουνούπια κατά του δάγκειου πυρετού

Εχοντας στόχο του την καταπολέμηση ασθενειών που μεταδίδονται από τα κουνούπια, ο Λουτσιάνο Μορέιρα, ερευνητής στο Ιδρυμα Oswaldo Cruz της Βραζιλίας, άνοιξε το πρώτο εκτροφείο κουνουπιών μολυσμένων με το βακτήριο Βολμπάχια. Απελευθερώνοντας εκατομμύρια από αυτά τα έντομα, τα οποία έχουν μειωμένη ικανότητα να μεταδίδουν επιβλαβή παθογόνα, ο Μορέιρα ελπίζει να καταπολεμήσει την εξάπλωση του δάγκειου πυρετού ο οποίος προκαλεί σοβαρή λοίμωξη, ακόμη και θάνατο.

Ετοιμότητα για την αντιμετώπιση πανδημιών: μια ιστορική συμφωνία

Η Πρέσιους Ματσόσο, μέλος της επιτροπής δημόσιας υγείας στο Πανεπιστήμιο Wits της Νότιας Αφρικής, επιλέχθηκε από το Nature για τον καίριο ρόλο που διαδραμάτισε ως συμπρόεδρος της ομάδας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) η οποία διηύθυνε τις διαπραγματεύσεις για να υπογραφεί η πρώτη συνθήκη ετοιμότητας για πανδημίες από τα περίπου 190 μέλη του ΠΟΥ, έπειτα από χρόνια σκληρών διαπραγματεύσεων.

Νέες μορφές ζωής βαθιά στον ωκεανό

Η Μένγκραν Ντου, γεωεπιστήμονας στο Ινστιτούτο Επιστήμης και Μηχανικής Βαθέων Θαλασσών της Κινεζικής Ακαδημίας Επιστημών, ηγήθηκε μιας ερευνητικής αποστολής εννιά χιλιόμετρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, στην Τάφρο Κουριλών – Καμτσάτκας, βορειοδυτικά της Ιαπωνίας, στο πλαίσιο της οποίας ανακαλύφθηκε ένα νέο οικοσύστημα με άγνωστα έως σήμερα πλάσματα, με τη σημαντική αυτή ανακάλυψη να υπενθυμίζει πως ο πλανήτης μας ενδέχεται να έχει ακόμα πολλά μυστικά να αποκαλύψει.

Υπερασπίζοντας τη δημόσια υγεία

Η Σούζαν Μονάρεζ, μικροβιολόγος και ανοσολόγος, πρώην επικεφαλής των Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ, απολύθηκε με συνοπτικές διαδικασίες, μόλις έναν μήνα μετά τον διορισμό της, όταν αρνήθηκε να απολύσει έγκριτους επιστήμονες και να προωθήσει πολιτικές εμβολιασμού που δεν υποστηρίζονται επιστημονικά, ύστερα από σχετική εντολή του υπουργού Υγείας των ΗΠΑ Ρόμπερτ Κένεντι Τζούνιορ.

Κοιτάζοντας βαθύτερα στο Σύμπαν

Το ολοκαίνουργιο Αστεροσκοπείο Vera Rubin στη Χιλή υπόσχεται να μας χαρίσει τις πιο λεπτομερείς, έως σήμερα, εικόνες μακρινών γαλαξιών. Ο Τόνι Τάισον, φυσικός στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Ντέιβις, του οποίου το έργο στην τεχνολογία ψηφιακών φωτογραφικών μηχανών ήταν βασικό κομμάτι της ανάπτυξης του τηλεσκοπίου αξίας 810 εκατ. δολαρίων, το οραματίστηκε πρώτη φορά πριν από περισσότερα από 30 χρόνια.

Στο όνομα της επιστημονικής ακεραιότητας

Ο Ατσάλ Αγκραβάλ, επιστήμονας δεδομένων από το Ράιπουρ της Ινδίας, έχει αφιερώσει χρόνια στην αποκάλυψη ζητημάτων ακεραιότητας όσον αφορά την επιστημονική έρευνα στην πατρίδα του. Η δουλειά του συνέβαλε σε μια ιστορική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο αξιολογούνται και κατατάσσονται τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ινδία, με άμεσο αντίκτυπο στην ποιότητα της έρευνας.

Τεχνητή Νοημοσύνη για όλους 

Το 2025 ήταν επίσης μια χρονιά σημαντικών εξελίξεων και στον κόσμο της τεχνολογίας. Τον περασμένο Ιανουάριο ο κινέζος επενδυτής και επιχειρηματίας Λιανγκ Γουενφένγκ τάραξε τα νερά της ΤΝ, λανσάροντας το DeepSeek R1, ένα προηγμένο γλωσσικό μοντέλο συγκρίσιμο με τα καλύτερα αμερικανικά, το οποίο, όμως, αναπτύχθηκε με πολύ μικρότερο κόστος. Το μοντέλο κυκλοφόρησε ως open weight, το οποίο σημαίνει ότι μπορεί κάποιος να το κατεβάσει και να το τροποποιήσει με βάση τις όποιες δικές του ανάγκες, ακόμη και να το εξελίξει, γεγονός το οποίο μετέτρεψε το DeepSeek R1 σε ένα πολύτιμο εργαλείο.

Καινοτόμες θεραπείες για σπάνιες ασθένειες

Το 2025 η βιοϊατρική έρευνα προσέφερε ελπίδα σε όσους πάσχουν από σπάνιες διαταραχές. Η Σάρα Ταμπρίζι, νευρολόγος στο Πανεπιστημιακό Κολέγιο του Λονδίνου (UCL), είναι μέλος μιας ομάδας που ανέπτυξε μια θεραπεία που επιβραδύνει την εξέλιξη της Νόσου του Χάντινγκτον, μιας σπάνιας θανατηφόρας γενετικής νευροεκφυλιστικής ασθένειας για την οποία αναζητείται θεραπεία εδώ και δεκαετίες.

Η πρώτη επιτυχημένη γονιδιακή θεραπεία

Λίγο μετά τη γέννηση του Κέι Τζέι Μαλντούν τον Αύγουστο του 2024, οι γιατροί διέγνωσαν ότι έπασχε από μια εξαιρετικά σπάνια και εν δυνάμει θανατηφόρα γενετική πάθηση, γνωστή ως ανεπάρκεια φωσφορικής συνθετάσης καρβαμοϋλίου 1 (CPS1), η οποία εμποδίζει τον οργανισμό να αποβάλει την αμμωνία από το αίμα, προκαλώντας σοβαρές βλάβες.

Η πάθηση μπορεί να αντιμετωπιστεί με μεταμόσχευση ήπατος, αλλά περίπου τα μισά από τα μωρά με ανεπάρκεια CPS1 πεθαίνουν στην πρώιμη βρεφική ηλικία. Ο Κέι Τζέι έγινε το πρώτο άτομο στον κόσμο που υποβλήθηκε με επιτυχία σε μια νέα εξατομικευμένη θεραπεία επεξεργασίας γονιδιώματος. Ερευνητές από το Παιδιατρικό Νοσοκομείο της Φιλαδέλφειας και την Ιατρική Σχολή Perelman του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια ανέπτυξαν την εξατομικευμένη θεραπεία, χρησιμοποιώντας την πλατφόρμα γονιδιακής τροποποίησης CRISPR. Αφού πέρασε περί τους δέκα μήνες στο νοσοκομείο, τον περασμένο Ιούνιο ο μικρός Κέι Τζέι επέστρεψε στο σπίτι του ενώ λίγες ημέρες πριν από τα Χριστούγεννα έκανε και τα πρώτα του βήματα.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News