Μια σκοτεινή πτυχή της συνεργασίας μεταξύ σερβικών και ρωσικών μυστικών υπηρεσιών έρχεται στο φως μέσα από απόρρητα κυβερνητικά έγγραφα που εξασφάλισε το Politico. Aποκαλύπτουν ότι το Βελιγράδι συνεργάστηκε με πράκτορες της διαβόητης FSB (πρώην KGB) για να διεξάγουν πειράματα με «κανόνια ήχου» σε σκύλους.

Ομως η υπόθεση αυτή δεν είναι αφορά απλώς κακοποίηση ζώων. Συνδέεται άμεσα με την καταστολή των μαζικών αντικυβερνητικών διαδηλώσεων που συγκλονίζουν τη χώρα από τα τέλη του 2024, εγείροντας σοβαρά ερωτήματα για τη χρήση παράνομων μέσων εναντίον των πολιτών που συνεχίζουν να διαμαρτύρονται.

Εδώ και περισσότερο από έναν χρόνο η Σερβία βρίσκεται στη δίνη μιας αλυσίδας από πορείες, αποκλεισμούς, καταλήψεις σε πανεπιστήμια και μαζικές διαδηλώσεις. Οι διαμαρτυρίες ξέσπασαν στον απόηχο της τραγωδίας στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, τον Νοέμβριο του 2024, όταν 16 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους μετά από την κατάρρευση ενός τσιμεντένιου στεγάστρου. Γρήγορα, όμως, το πένθος μετατράπηκε σε οργή κατά της κυβέρνησης του προέδρου Αλεξάνταρ Βούτσιτς – και αυτή η οργή κάθε άλλο παρά έχει κοπάσει.

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η υπόθεση που έφερε στο φως το Politico. Την περασμένη 15η Μαρτίου, κατά τη διάρκεια ενός συλλαλητηρίου ιστορικών διαστάσεων στο Βελιγράδι, χιλιάδες πολίτες που βρίσκονταν στην κεντρική λεωφόρο της πόλης έγιναν μάρτυρες ενός πρωτοφανούς φαινομένου: ένας απότομος, διαπεραστικός θόρυβος, που περιγράφηκε από τους παρευρισκόμενους ως «ήχος πολλών μοτοσικλετών» ή «τρένου που πλησιάζει», προκάλεσε πανικό στους συγκεντρωμένους. Ανθρωποι που κατέληξαν στα επείγοντα ανέφεραν πως υπέφεραν από ναυτία, ιλίγγους και πονοκεφάλους.

Ομως, παρά τις μαρτυρίες και τα βίντεο που έδειχναν το πλήθος να διαλύεται ξαφνικά πανικόβλητο, η σερβική κυβέρνηση αρνήθηκε κατηγορηματικά τη χρήση ηχητικών όπλων, με τον πρόεδρο  Βούτσιτς να κάνει λόγο για «άθλια κατασκευάσματα και ψεύδη» και να διατάσσει μάλιστα τη διεξαγωγή έρευνας για τον εντοπισμό των υποτιθέμενων συκοφαντών. Ο υπουργός Εσωτερικών αρνήθηκε επίσης οποιαδήποτε παράνομη πράξη, επιμένοντας ότι η Σερβία «δεν χρησιμοποίησε κανένα παράνομο μέσο, συμπεριλαμβανομένου του λεγόμενου ηχητικού κανονιού».

Ωστόσο τα έγγραφα που διέρρευσαν αφηγούνται μια διαφορετική ιστορία. Μόλις δύο εβδομάδες μετά το περιστατικό, η σερβική υπηρεσία πληροφοριών (BIA) προέβη σε μια σειρά από μυστικές δοκιμές σε ειδικό χώρο εκπαίδευσης, με την καθοδήγηση ειδικών της ρωσικής FSB.

Στόχος ήταν να διαπιστωθεί εάν τα συμπτώματα για τα οποία έκαναν λόγο οι διαδηλωτές ήταν συμβατά με τις επιπτώσεις της χρήσης ηχητικών κανονιών που η σερβική αστυνομία παραδέχθηκε, τελικά, ότι κατέχει. Ως πειραματόζωα χρησιμοποιήθηκαν σκύλοι, λόγω της εξαιρετικής ακουστικής ευαισθησίας τους.

Στην πραγματικότητα τα κανόνια ήχου είναι μεγάφωνα μεγάλης ισχύος, Ακουστικές Συσκευές Μεγάλης Εμβέλειας (Long-Range Acoustic Devices -LRAD) επισήμως, οι οποίες χρησιμοποιούνται για την επικοινωνία σε μεγάλες αποστάσεις. Ομως η χρήση τους σε μικρές αποστάσεις μπορεί να προκαλέσει βλάβες στην ακοή – εκτός από πονοκεφάλους, ιλίγγους και ναυτία.

Οι συσκευές που δοκιμάστηκαν στη Σερβία ήταν τα μοντέλα LRAD 100X και 450XL, κατασκευασμένα από την αμερικανική εταιρεία Genasys. Πρόκειται για συστήματα που μπορούν να εκπέμψουν ήχο έντασης έως 150 ντεσιμπέλ, ο οποίος ισοδυναμεί με τον θόρυβο που παράγει ένας κινητήρας τζετ κατά την απογείωση. Οι δοκιμές διεξήχθησαν από διάφορες αποστάσεις, από 25 έως 200 μέτρα.

Αλλά στην τελική τους έκθεση οι πράκτορες της FSB κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι τα ζώα «δεν ένιωσαν δυσφορία» και δεν παρατηρήθηκαν αλλαγές στη συμπεριφορά τους, ισχυρισμός που χρησιμοποιήθηκε από τη σερβική κυβέρνηση για να «αποδείξει» εμμέσως ότι δεν προέβη στη χρήση ηχητικών κανονιών.

Εναν μήνα μετά το συλλαλητήριο της 15ης Μαρτίου, η υπηρεσία πληροφοριών της Σερβίας (BIA) εξέδωσε μια δική έκθεση (με βάση τα ευρήματα των πειραμάτων με τους πράκτορες της FSB) στην οποία αναφερόταν ότι «κατά τη διάρκεια των διαμαρτυριών δεν χρησιμοποιήθηκαν» ηχητικές συσκευές υψηλής έντασης, καθώς και ότι δεν υπήρξε μαζικός ψυχολογικός ή σωματικός αντίκτυπος στους διαδηλωτές.

Η νομική διάσταση της υπόθεσης είναι εξίσου επιβαρυντική για την κυβέρνηση Βούτσιτς, καθώς τα έγγραφα υποδηλώνουν επίσης ότι οι δοκιμές ενδέχεται να πραγματοποιήθηκαν χωρίς τις απαιτούμενες εγκρίσεις. «Το υπουργείο (Γεωργίας, Δασών και Διαχείρισης Υδάτων) δεν έλαβε ποτέ αίτημα για έγκριση διεξαγωγής δοκιμών σε ζώα και, ως εκ τούτου, δεν έχει εκδοθεί καμία απόφαση που να εγκρίνει τη συγκεκριμένη δοκιμή, ούτε άλλες παρόμοιες δοκιμές», αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων.

Μιλώντας στο Politico, o Ντανίλο Τσούρτσιτς, ένας σέρβος δικηγόρος με ειδίκευση στα ανθρώπινα δικαιώματα, δήλωσε ότι με βάση τον Νόμο περί Ευημερίας των Ζώων της Σερβίας τα σκυλιά «υποβλήθηκαν είτε σε πειράματα είτε σε κακοποίηση». Σημείωσε επίσης ότι ο νόμος ορίζει πως τα πειράματα σε ζώα πρέπει να καταχωρίζονται πριν τη διεξαγωγή τους και να εγκρίνονται από τους αρμόδιους φορείς (περιλαμβανομένης και μιας επιτροπής δεοντολογίας), ενώ απαγορεύει ρητά τα πειράματα σε ζώα για «δοκιμές όπλων και στρατιωτικού εξοπλισμού».

Η αντιπολίτευση κάνει λόγο για μια συντονισμένη προσπάθεια συγκάλυψης της κρατικής βίας (με τη συνδρομή της Ρωσίας): «Χιλιάδες άνθρωποι ένιωσαν τις τεράστιες επιπτώσεις αυτού του ηχητικού όπλου πέρυσι», ανέφερε ο βουλευτής Ράντομιρ Λάζοβιτς, χαρακτηρίζοντας τις δοκιμές «μέρος της εκστρατείας του Αλεξάνταρ Βούτσιτς να αποκρύψει τη χρήση ηχητικών κανονιών κατά του λαού του στις διαδηλώσεις του Μαρτίου».

Οσον αφορά τη γεωπολιτική διάσταση της υπόθεσης, η αποκάλυψη αυτή αναδεικνύει το βάθος της συνεργασίας μεταξύ Βελιγραδίου και Μόσχας στον τομέα της ασφάλειας. Ενώ η Σερβία παραμένει επισήμως υποψήφια προς ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ενωση, η συνεργασία των υπηρεσιών ασφαλείας της με την FSB για την καταστολή εσωτερικών αντιδράσεων αποδεικνύει ότι η κυβέρνηση Βούτσιτς έχει αλλού στραμμένη της προσοχή της. Η χρήση ηχητικών κανονιών εναντίον πολιτών και η μετέπειτα κακοποίηση ζώων για την επικύρωση της κυβερνητικής εκδοχής σίγουρα δεν φέρνει το Βελιγράδι πιο κοντά στις Βρυξέλλες.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News