Η βιομηχανική υπεροχή της Κίνας έχει μετατραπεί σε βασικό εργαλείο γεωπολιτικής ισχύος. Με εξαγωγές-ρεκόρ, τεχνολογικές φιλοδοξίες και σκληρό εμπορικό ανταγωνισμό, το Πεκίνο επιδιώκει να εδραιώσει την κυριαρχία του στη μεταποίηση. Η Δύση, αν και ανησυχεί, εξαρτάται ακόμη από τα κινεζικά προϊόντα και τις κινεζικές επενδύσεις, περιορίζοντας τις αντιδράσεις της.

Η βιομηχανική ισχύς της Κίνας δύσκολα αποτυπώνεται με αριθμούς. Η χώρα παράγει πάνω από το 30% της παγκόσμιας μεταποίησης, δηλαδή περισσότερο από τις ΗΠΑ, τη Γερμανία, την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα μαζί. Και όμως, αυτός ο αριθμός δεν αρκεί για να περιγράψει τον αυξανόμενο τρόμο που προκαλούν τα κινεζικά προϊόντα σε ξένους ανταγωνιστές και κυβερνήσεις.

Τα κινεζικά προϊόντα είναι φθηνά και γίνονται ολοένα φθηνότερα, επειδή οι κινεζικές εταιρείες είναι εξαιρετικά αποδοτικές και ταυτόχρονα παγιδευμένες σε έναν σκληρό εσωτερικό πόλεμο τιμών, εξηγεί ο Economist. Μετά από σχεδόν τρία χρόνια συνεχούς πτώσης στις τιμές των παραγωγών, πολλές επιχειρήσεις αιμορραγούν οικονομικά και προσπαθούν απεγνωσμένα να πουλήσουν στο εξωτερικό, όπου τα περιθώρια κέρδους είναι μεγαλύτερα.

Η αύξηση των κινεζικών εξαγωγών είναι εντυπωσιακή σε αξία, αλλά αν τη μετρήσει κανείς σε όγκο, φτάνει σε επίπεδα σχεδόν απίστευτα. Πριν από την πανδημία, το ένα τρίτο όλων των κοντέινερ που μετέφεραν προϊόντα εξαγωγών παγκοσμίως περιείχαν αντικείμενα που συναρμολογήθηκαν ή παρήχθησαν στην Κίνα. Σήμερα το ποσοστό έχει ξεπεράσει το 36%, παρότι η χώρα αντιπροσωπεύει περίπου το 20% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Οπως λέει στον Economist ένας ξένος επιχειρηματίας που δραστηριοποιείται στην Κίνα, «θα έρθει κάποια στιγμή που ούτε η Κίνα ούτε ο υπόλοιπος κόσμος θα μπορούν να απορροφήσουν περισσότερα κινεζικά προϊόντα. Και νομίζω ότι αυτή η στιγμή πλησιάζει».

Ταυτόχρονα, οι πιο πολύτιμες αγορές εντός Κίνας κλείνουν. Νέοι κανονισμοί περιορίζουν τις εισαγωγές σε ημιαγωγούς, ιατρικό εξοπλισμό και άλλα είδη, καθώς το Κομμουνιστικό Κόμμα θέτει την οικονομική και εθνική ασφάλεια πάνω από τη βραχυπρόθεσμη ανάπτυξη. Αν και οι εξαγωγές προς τις ΗΠΑ έχουν μειωθεί δραστικά λόγω των συνεχών δασμών του Ντόναλντ Τραμπ, το συνολικό εμπορικό πλεόνασμα της Κίνας κοντεύει να ξεπεράσει το 1 τρισ. δολάρια φέτος, με ρεκόρ εξαγωγών προς την Αφρική, την Ασία, την Ευρώπη και τη Λατινική Αμερική.

Από την Μπραζίλια μέχρι το Βερολίνο και την Μπανγκόκ, οι πολιτικοί δέχονται πιέσεις να προστατεύσουν τις εγχώριες βιομηχανίες από τον κινεζικό ανταγωνισμό. Και όμως, οι ίδιοι πολιτικοί θέλουν κινεζικές επενδύσεις για να δημιουργήσουν τις «βιομηχανίες του μέλλοντος», όπως εργοστάσια μπαταριών, περιορίζοντας έτσι τη διάθεσή τους να συγκρουστούν με την Κίνα.

Η κινεζική ηγεσία, σημειώνει ο Economist, γνωρίζει ότι υπάρχουν πάρα πολλά ζημιογόνα εργοστάσια στη χώρα. Ο Σι Τζινπίνγκ δεν κρύβει ότι ανησυχεί για τον «αταξινόμητο» ανταγωνισμό, καθώς οι κατασκευαστές ρίχνουν τις τιμές για να επιβιώσουν. Οι τοπικές κυβερνήσεις έχουν λάβει εντολές να πάψουν να στηρίζουν καταδικασμένες επιχειρήσεις. Εχουν ξεκινήσει προγράμματα για την τόνωση της εσωτερικής ζήτησης, και η κατανάλωση πράγματι αυξήθηκε.

Ομως η βιομηχανική παραγωγή αυξήθηκε ακόμη περισσότερο, αφήνοντας στις εξαγωγές τον δύσκολο ρόλο να ισορροπήσουν την οικονομία. Ο ίδιος ο Σι, δε, συνεχίζει να υμνεί τη μεταποίηση ως πηγή τόσο οικονομικής όσο και γεωπολιτικής ισχύος. Οπως σχολίασε ένας κινέζος οικονομολόγος, η ηγεσία αλλά και η κοινωνία πιστεύουν ότι το κινεζικό μερίδιο στη διεθνή μεταποίηση είναι «φυσιολογικό» και ίσως πρέπει να αυξηθεί περισσότερο.

Στο παρασκήνιο, τα στελέχη του κόμματος και οι τεχνοκράτες καταρτίζουν ήδη το επόμενο πενταετές πλάνο (2026-2030). Οι πρώτες ενδείξεις δείχνουν ότι θα εστιάζει στη μετατροπή της Κίνας σε «επιστημονική και τεχνολογική υπερδύναμη» και στην ανάπτυξη «ανατρεπτικών» καινοτομιών made in China, ώστε να αντιμετωπιστεί η «ανάσχεση και καταπίεση από τη Δύση υπό τις ΗΠΑ».

Οταν ευρωπαίοι και άλλοι ξένοι ηγέτες πηγαίνουν στο Πεκίνο ζητώντας δίκαιη μεταχείριση των εταιρειών τους, συναντούν ένα τείχος, σημειώνει ο Economist. Σύμφωνα με Δυτικό διπλωμάτη, οι κινέζοι οικοδεσπότες συνδυάζουν λόγια συμπάθειας για τον «τραμπικό εκφοβισμό» με απειλές αντιποίνων αν οι ξένες κυβερνήσεις περιορίσουν τις ροές κινεζικών προϊόντων. Στο αίτημα να σταματήσουν να προμηθεύουν εξαρτήματα drones που χρησιμοποιεί η Ρωσία στην Ουκρανία, απαντούν απλώς με διαψεύσεις. «Η κινεζική ηγεσία είναι εξαιρετικά αποθρασυμένη», λέει ο διπλωμάτης. Θεωρούν ότι κερδίζουν σημαντικές μάχες απέναντι στον Τραμπ, αν όχι ολόκληρο τον εμπορικό πόλεμο.

Η Σάρα Μπέραν, μέχρι τον Αύγουστο ανώτερη διπλωμάτης των ΗΠΑ με ειδίκευση στην Κίνα, ανησυχεί ότι και οι δύο πλευρές είναι υπερβολικά σίγουρες για τον εαυτό τους. Η Κίνα έχει λόγους να χαίρεται. Σε αντίθεση με την πρώτη θητεία Τραμπ, η δεύτερη δεν ζητά δομικές αλλαγές στο κινεζικό οικονομικό μοντέλο. «Δεν υπάρχει η ίδια οργανωμένη προσπάθεια να αντιμετωπιστεί η υπερπαραγωγική ικανότητα ή να εξισωθούν οι όροι για τις αμερικανικές εταιρείες», λέει στον Economist.

Αυτή τη φορά, οι αμερικανοί διαπραγματευτές επικεντρώνονται σε ζητήματα «σημαντικά για τον πρόεδρο»: πωλήσεις σόγιας και αεροσκαφών Boeing και δημιουργία μιας αμιγώς αμερικανικής εκδοχής του TikTok, πιθανόν μέσω αδειοδότησης της τεχνολογίας του σε αμερικανούς επενδυτές.

Η Μπέραν θεωρεί ότι η Κίνα εξεπλάγη από την επιτυχία της κίνησής της να περιορίσει τις εξαγωγές σπάνιων γαιών και μόνιμων μαγνητών. Η ενέργεια αυτή πανικόβαλε τους βιομηχάνους παγκοσμίως και αποδείχθηκε «εξαιρετικά επιτυχημένη». Ωστόσο, τονίζει ότι η Κίνα θα έπρεπε να ανησυχεί μήπως οι χώρες επιδιώξουν να αναζητήσουν αλλού πηγές αυτών των κρίσιμων υλικών.

Στον ορίζοντα διαφαίνονται κινεζικά εργοστάσια παραγωγής ρομπότ με Τεχνητή Νοημοσύνη. Η Κίνα εμφανίζεται σίγουρη για τη διαπραγματευτική ισχύ της έναντι των ΗΠΑ. Αυτή η αλαζονεία δυσκολεύει τους εμπορικούς εταίρους, αλλά η αδιαλλαξία της έχει βαθύτερες ρίζες: η κινεζική ηγεσία παραμένει προσηλωμένη στο σχέδιο κυριαρχίας της στην παγκόσμια μεταποίηση και δεν προτίθεται να το αλλάξει.

Αρκετοί κινέζοι μεταρρυθμιστές συμμερίζονται τους φόβους των ξένων ότι αυτή η στρατηγική δεν είναι βιώσιμη. Ομως οι ηγέτες του κόμματος θεωρούν ότι οι πολιτικές Τραμπ, που θυμίζουν κινεζικό κρατικό παρεμβατισμό, δικαιώνουν το δικό τους μοντέλο. Νιώθουν επίσης δικαιωμένοι στην εμμονή τους με την αυτάρκεια. Η δυσπιστία τους προς τις ΗΠΑ έχει φτάσει στο ζενίθ έπειτα από τις προσπάθειες του Τραμπ να περιορίσει την πρόσβαση της Κίνας σε αμερικανικές τεχνολογίες, ενώ ταυτόχρονα προσπαθούσε να της πουλήσει περισσότερα προϊόντα. «Η Αμερική έκανε τεράστιο λάθος», λέει ο κινέζος οικονομολόγος. «Ξύπνησε την Κίνα».

Ο Τραμπ ανέβηκε στην εξουσία υποσχόμενος μια χρυσή εποχή αμερικανικής μεταποίησης. Φαίνεται ότι μπορεί να το πετύχει· αλλά αυτή η χρυσή εποχή θα ανήκει στην Κίνα.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News