Από τη στιγμή που ο Ντόναλντ Τραμπ διέβη τον Ρουβίκωνα και διέταξε, τα ξημερώματα της Κυριακής (ώρα Ελλάδος), επίθεση των αμερικανικών βομβαρδιστικών κατά των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν και με δεδομένη την προειδοποίηση που διατύπωσε αμέσως μετά προς την Τεχεράνη –ειρήνη τώρα, ή τραγωδία–, το μείζον ερώτημα είναι πλέον ένα: πώς θα αντιδράσουν οι Ιρανοί, ο γηραιός αχιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και το καθεστώς του.

Η πρώτη αντίδραση της Τεχεράνης στα αμερικανικά πλήγματα σε Ισφαχάν, Νατάνζ και Φόρντοου –επιθέσεις που προφανώς ήταν σε συνεννόηση με το Ισραήλ και χαιρετιστήκαν άλλωστε από τον Μπενιαμίν Νετανιάχου για την τόλμη τους– ήταν να εξαπολύσει μια ακόμα μεγαλύτερη επίθεση κατά ισραηλινών πόλεων, να ορκιστεί εκδίκηση στις ΗΠΑ και να σπεύσει στη σύμμαχο Ρωσία του Βλαντίμιρ Πούτιν, με τη μετάβαση στη Μόσχα του ιρανού υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί ως ένα πρώτο βήμα. Όμως αυτή η αντίδραση ήταν η αναμενόμενη.

Το ζήτημα είναι τι θα συμβεί από εδώ και πέρα, διότι από τις πρώτες πρωινές ώρες της 22ας Ιουνίου κάτι το εξαιρετικά κρίσιμο έχει συμβεί: δύο διαφορετικές χρονικές γραμμές, η μία που ξεκίνησε την 7η Οκτωβρίου 2023, με την επίθεση των τρομοκρατών της Χαμάς κατά Ισραηλινών και την υπέρμετρη αντίδραση του Ισραήλ στη Γάζα, και η δεύτερη που ξεκίνησε στις 5 Νοεμβρίου 2024, με την επικράτηση του Ντόναλντ Τραμπ στις αμερικανικές προεδρικές εκλογές, συναντήθηκαν. Και η επίλυση του Ιρανικού, που για τους Ισραηλινούς αποτελεί διαχρονικό όρο επιβίωσης και για τη Δύση αποτελούσε έως τώρα ένα πεδίο διπλωματίας, μετατράπηκε σε ένα σκηνικό γενικευμένου πολέμου και καταστροφής.

Όπως το έθεσε το New Yorker, «ο Τραμπ βομβάρδισε το Ιράν, τώρα η Αμερική περιμένει».

Ο Αλί Χαμενεΐ ήταν ξεκάθαρος τις προηγούμενες ημέρες: «Οι Αμερικανοί θα πρέπει να γνωρίζουν ότι οποιαδήποτε στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ αναμφίβολα θα συνοδεύεται από ανεπανόρθωτη ζημιά». Ως εκ τούτου, μετά τους βομβαρδισμούς των B-2 στις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις, το αμερικανικό στρατιωτικό προσωπικό, οι αμερικανικές επιχειρήσεις και οι αμερικανοί πολίτες στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής αποτελούν πλέον πιθανούς στόχους.

Όπως επεσήμαναν αναλυτές, το Ιράν μπορεί να αντεπιτεθεί με πολλαπλούς τρόπους, εφόσον το επιλέξει, επιτιθέμενο σε αμερικανικά πολεμικά πλοία ή βάσεις στον Κόλπο και ενδεχομένως διαταράσσοντας τη ροή πετρελαίου από τον Κόλπο και τα Στενά του Ορμούζ, απ’ όπου γίνεται περίπου το 1/3 του παγκόσμιου εμπορίου του μαύρου χρυσού.

Σημειωτέον ότι την Κυριακή το μεσημέρι, η ιρανική Βουλή έδωσε μια πρώτη έγκριση για το κλείσιμο του Ορμούζ, με τις τελικές αποφάσεις να εναπόκεινται στο κορυφαίο όργανο ασφαλείας του Ιράν.

Η Ουάσινγκτον, βέβαια, δήλωσε ότι, προς το παρόν, η στρατιωτική δράση κατά του Ιράν έχει τελειώσει και δεν έχει καμία βλέψη να ρίξει το καθεστώς των αγιατολάδων στην Τεχεράνη, δίνοντας έτσι το περιθώριο στον Αλί Χαμενεΐ να περιορίσει την αντίδρασή του.

Ομως το ερώτημα παραμένει: Πώς θα αντιδράσει το Ιράν. Και το δίλημμα είναι κυρίως για τον Ανώτατο Ηγέτη, έναν 86χρονο που διοίκησε επί τρεις δεκαετίες με σιδηρά πυγμή τη χώρα αυτή των 90 εκατομμυρίων ψυχών.

Ο Καρίμ Σαντζάντπουρ, ιρανοαμερικανός πολιτικός αναλυτής στο Carnegie Endowment for International Peace (CEIP) της Ουάσινγκτον, το εξήγησε απλά αλλά εξαιρετικά, μιλώντας στο New Yorker: «Αν ο Αγιατολάχ απαντήσει αδύναμα, θα χάσει την αξιοπιστία του, αν απαντήσει πολύ δυνατά, ίσως να χάσει το κεφάλι του».

Μια «λύση» ώστε το Ιράν να δείξει ότι αντιδρά χωρίς όμως να κλιμακώνει πέρα από ένα σημείο είναι μια επίθεση κατά αμερικανικών στόχων με τρόπο που δεν θα προκαλέσουν μεγάλες απώλειες ή χρησιμοποιώντας συμμαχικές οργανώσεις –πχ τους Χούθι, από τη στιγμή που η Χεζμπολάχ έχει ουσιαστικά εξουδετερωθεί από τη Μοσάντ– στην περιοχή για να κάνουν τέτοιου είδους ενέργειες.

Οπως ανέφερε το BBC, τρεις φαίνονται να είναι οι επιλογές αντίδρασης για το ισλαμικό καθεστώς της Τεχεράνης.

H πρώτη είναι να μην κάνει τίποτα. Αυτό θα μπορούσε να το γλιτώσει από περαιτέρω αμερικανικές επιθέσεις. Θα μπορούσε επίσης να επιλέξει τη διπλωματική οδό και να επανέλθει στις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ για το πυρηνικό πρόγραμμα. Οι Αμερικανοί υποστηρίζουν ότι μετά τους βομβαρδισμούς δεν έχουν απομείνει και πολλά από το Φόρντοου, οι Ιρανοί λένε ότι είχαν προλάβει να μεταφέρουν κρίσιμες ποσότητες ουρανίου αλλού.

Σε κάθε περίπτωση, πάντως, αυτή η επιλογή ενέχει τον κίνδυνο για το ιρανικό καθεστώς να φανεί εξαιρετικά αδύναμο στο εσωτερικό, ειδικά μετά από τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις του για τρομερές επιπτώσεις σε περίπτωση που οι ΗΠΑ επιτεθούν. Μια τέτοια απόφαση θα μπορούσε να προκριθεί, εφόσον η Τεχεράνη εκτιμήσει ότι ο κίνδυνος εξασθένισης της επιρροής του καθεστώτος στους ιρανούς πολίτες είναι μικρότερος του κόστους των περαιτέρω αμερικανικών επιθέσεων.

Μια δεύτερη επιλογή θα ήταν να απαντήσει γρήγορα με σκληρά αντίποινα. Το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει ένα σημαντικό οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων, καθώς επί χρόνια κατασκευάζει και αποθηκεύει σε μυστικές τοποθεσίες τέτοια όπλα. Εκτός από ισραηλινές εγκαταστάσεις, θα μπορούσε να στοχεύσει και τις περίπου 20 αμερικανικές βάσεις που βρίσκονται στην ευρύτερη Μέση Ανατολή, καθώς και να εξαπολύσει «επιθέσεις σμήνους» σε πολεμικά πλοία των ΗΠΑ στην περιοχή χρησιμοποιώντας μη επανδρωμένα αεροσκάφη και γρήγορες τορπιλάκατους.

Μια τρίτη επιλογή για τους Ιρανούς είναι να προβούν σε αντίποινα αργότερα, σε χρόνο που θα επιλέξει η ίδια η Τεχεράνη. Αυτό θα σήμαινε ότι θα περιμένει μέχρι να υποχωρήσει η τρέχουσα ένταση, ώστε να εξαπολύσει κάποια αιφνιδιαστική επίθεση όταν οι αμερικανικές βάσεις δεν θα βρίσκονται πλέον σε μέγιστη ετοιμότητα. Ο Χαμενεΐ έχει αποδείξει ότι είναι ένας πολύ σκληρός άνθρωπος που μπορεί να περιμένει.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News