Η οργή στο Ιράν ξεχειλίζει, καθώς χιλιάδες διαδηλωτές συμμετέχουν στις διαμαρτυρίες στην Τεχεράνη και σε άλλες πόλεις, καλώντας σε ανατροπή του καθεστώτος Χαμενεΐ, ο οποίος όμως παραμένει αμετανόητος και δηλώνει ότι δεν πρόκειται να υποχωρήσει.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Guardian, τις τελευταίες ημέρες διαδηλώσεις μαίνονται σε πόλεις και κωμοπόλεις σε ολόκληρη τη χώρα, θέτοντας σε δοκιμασία την εξουσία του καθεστώτος, η οποία έχει αποδυναμωθεί σημαντικά μετά το τελευταίο μεγάλο κύμα διαμαρτυριών το 2022. Ενας νέος γύρος κινητοποιήσεων είχε προγραμματιστεί για το βράδυ της Παρασκευής.

Στην πρώτη του ομιλία από την έναρξη των διαδηλώσεων στις 28 Δεκεμβρίου, ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ χαρακτήρισε τους διαδηλωτές «βάνδαλους» και «σαμποτέρ», κατηγορώντας τους ότι δρουν για λογαριασμό ξένων συμφερόντων.

Οι διαδηλωτές «καταστρέφουν τους ίδιους τους δρόμους τους για να ευχαριστήσουν τον πρόεδρο μιας άλλης χώρας… επειδή είπε ότι θα τους βοηθήσει», δήλωσε ο Χαμενεΐ αναφερόμενος στον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει απειλήσει με αμερικανική παρέμβαση στο Ιράν εάν οι Αρχές σκοτώσουν διαδηλωτές.

Οι κινητοποιήσεις ξεκίνησαν έπειτα από απότομη υποτίμηση του εθνικού νομίσματος, ωστόσο γρήγορα διατυπώθηκαν αιτήματα για πολιτικές μεταρρυθμίσεις και για τερματισμό της κυριαρχίας του καθεστώτος. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, σε συνέντευξή του στο Fox News την Πέμπτη, υπαινίχθηκε ότι ο Χαμενεΐ ετοιμάζεται να εγκαταλείψει το Ιράν. «Ψάχνει να φύγει κάπου. Η κατάσταση γίνεται πολύ άσχημη», είπε ο Τραμπ.

Οι διαδηλώσεις της Πέμπτης ήταν οι μεγαλύτερες από τις κινητοποιήσεις του 2022-23 που προκλήθηκαν από τον θάνατο υπό κράτηση της Μάχσα Αμινί. Αυτή τη φορά οι αρχές εμφανίζονται πιο ευάλωτες, λόγω της δεινής οικονομικής κατάστασης και των συνεπειών του περσινού πολέμου με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ.

Ο επικεφαλής της ιρανικής Δικαιοσύνης, Γκολαμχοσεΐν Μοχσενί Ετζεΐ, δήλωσε ότι οι συνέπειες για τους διαδηλωτές θα είναι «αποφασιστικές, μέγιστες και χωρίς καμία νομική επιείκεια».

Το μπλακάουτ στο διαδίκτυο που επιβλήθηκε την Πέμπτη μείωσε δραστικά τη ροή πληροφοριών από τη χώρα. Η ιρανική οργάνωση δικαιωμάτων Hengaw ανέφερε ότι πορεία διαμαρτυρίας μετά την προσευχή της Παρασκευής στη Ζαχεντάν, όπου κυριαρχεί η μειονότητα των Μπαλούχ, αντιμετωπίστηκε με πυρά που τραυμάτισαν αρκετά άτομα.

Βίντεο έδειχναν χιλιάδες ανθρώπους να πορεύονται στους δρόμους της Τεχεράνης την Πέμπτη, να βάζουν φωτιά σε κτίριο της κρατικής ιρανικής ραδιοτηλεόρασης και να υψώνουν σημαία με το έμβλημα του λιονταριού και του ήλιου — τη σημαία του Ιράν πριν από την επανάσταση του 1979 που έφερε στην εξουσία το σημερινό καθεστώς.

Ο Ρεζά Παχλαβί, εξόριστος γιος του εκλιπόντος σάχη, ο οποίος είχε καλέσει στις διαδηλώσεις το βράδυ της Πέμπτης, απηύθυνε νέο κάλεσμα για κινητοποιήσεις. Ζήτησε επίσης από τον Τραμπ να βοηθήσει τους διαδηλωτές, λέγοντας ότι ο Χαμενεΐ «θέλει να χρησιμοποιήσει αυτό το μπλακάουτ για να δολοφονήσει αυτούς τους νεαρούς ήρωες».

Πλάνα  έδειχναν διαδηλωτές να φωνάζουν συνθήματα υπέρ του Παχλαβί, μεταξύ άλλων και στη Μασχάντ, την ιδιαίτερη πατρίδα του Χαμενεΐ. Διαδηλωτές που βγήκαν στους δρόμους το βράδυ της Πέμπτης δήλωσαν ότι αντιμετώπισαν βία — μέρος αυτού που οργανώσεις δικαιωμάτων χαρακτηρίζουν ήδη ως μια σκληρή καταστολή.

Τουλάχιστον 50 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στη βία γύρω από τις διαδηλώσεις, ενώ περισσότεροι από 2.270 έχουν συλληφθεί, σύμφωνα με το αμερικανικό πρακτορείο ειδήσεων Human Rights Activists.

Τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης αναγνώρισαν για πρώτη φορά τις διαδηλώσεις την Παρασκευή, παρουσιάζοντας την αναταραχή ως βίαιες ταραχές που υποκινούνται από «τρομοκρατικούς πράκτορες» των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Τα κρατικά τηλεοπτικά κανάλια πρόβαλαν εικόνα κανονικότητας, μεταδίδοντας πλάνα φιλοκυβερνητικών συγκεντρώσεων και επιμένοντας ότι η ζωή συνεχίζεται κανονικά για τους περισσότερους Ιρανούς.

Τα κρατικά μέσα ισχυρίστηκαν ότι το Ιράν συνέλαβε πράκτορες της ισραηλινής Μοσάντ που είχαν διεισδύσει στα κινήματα διαμαρτυρίας. Το ιρανικής ιδιοκτησίας Press TV ανέφερε ότι ισραηλινό δίκτυο κατασκοπείας σχεδίαζε «επιχείρηση ψευδούς σημαίας με στόχο να αποδοθούν στο κράτος οι θάνατοι αμάχων».

Μιλώντας στη Βηρυτό την Παρασκευή, ο ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί επανέλαβε τους ισχυρισμούς περί ξένης παρέμβασης. «Οι διαδηλώσεις που λαμβάνουν χώρα στο Ιράν είναι βεβαίως διαφορετικές από τις διαδηλώσεις σε άλλες χώρες λόγω της παρέμβασης των ΗΠΑ και του Ισραήλ», είπε. «Αρκεί να δείτε όλες τις δηλώσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ για να καταλάβετε πώς παρεμβαίνουν».

Οι αρχές διέκοψαν την πρόσβαση στο διαδίκτυο στο Ιράν περίπου στις 8 μ.μ. τοπική ώρα την Πέμπτη, σχεδόν ταυτόχρονα με το κάλεσμα του Παχλαβί για διαδηλώσεις. Η κατανόηση του τι ακριβώς συνέβαινε στο Ιράν και του πραγματικού μεγέθους των κινητοποιήσεων ήταν δύσκολη, καθώς δεδομένα και τηλεφωνικές γραμμές είχαν πέσει. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων δήλωσαν ότι η τεκμηρίωση παραβιάσεων παρεμποδιζόταν επίσης από το μπλακάουτ.

Φοιτητές σε πανεπιστήμιο της Τεχεράνης είπαν ότι προσπαθούσαν να βρουν τρόπους να παρακάμψουν τον αποκλεισμό του διαδικτύου, βασιζόμενοι σε μεθόδους που είχαν αναπτύξει κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ισραήλ το καλοκαίρι, όταν οι αρχές είχαν επίσης διακόψει το διαδίκτυο.

Οι διαδηλωτές φάνηκαν να ανταποκρίνονται στο κάλεσμα του Παχλαβί την Πέμπτη, με αντικυβερνητικά συνθήματα να ακούγονται, καθώς και εκκλήσεις για την επιστροφή του εξόριστου διαδόχου του θρόνου. Το κίνημα διαμαρτυρίας, που μέχρι τώρα ήταν σε μεγάλο βαθμό χωρίς ηγεσία, φαίνεται να συσπειρώνεται γύρω από το πρόσωπό του, αν και δεν ήταν σαφές αν τα συνθήματα στήριζαν κυρίως τον διάδοχο του θρόνου ή το προ-1979 καθεστώς. «Είμαι περήφανος για τον καθένα και την καθεμία από εσάς που κατακτήσατε τους δρόμους σε όλο το Ιράν το βράδυ της Πέμπτης», έγραψε ο Παχλαβί σε ανάρτησή του στο X. «Ξέρω ότι παρά το μπλακάουτ και τα προβλήματα επικοινωνίας, δεν θα εγκαταλείψετε τους δρόμους. Φροντίστε η νίκη να είναι δική σας!».

Το νέο κάλεσμα του Παχλαβί για διαδηλώσεις την Παρασκευή θα αποτελούσε ακόμη μία δοκιμασία για τη δημοτικότητά του και για την αντοχή των κινητοποιήσεων απέναντι στην καταστολή των αρχών.

Η οργάνωσή του ισχυρίστηκε ότι «δεκάδες χιλιάδες» στελέχη των δυνάμεων ασφαλείας έχουν σηματοδοτήσει την πρόθεσή τους να αυτομολήσουν μέσω πλατφόρμας που έχει δημιουργήσει, και ότι η οργάνωση έχει «κατακλυστεί» από αιτήματα αξιωματικών.

Η Human Rights Watch (HRW) και η Διεθνής Αμνηστία καταδίκασαν την Παρασκευή αυτό που χαρακτήρισαν χρήση βίας και μαζικές αυθαίρετες συλλήψεις από τις αρχές. Η HRW έχει καταγράψει τον θάνατο 28 διαδηλωτών που πυροβολήθηκαν από τις δυνάμεις ασφαλείας μεταξύ 31 Δεκεμβρίου και 3 Ιανουαρίου, με περιπτώσεις χρήσης τυφεκίων και καραμπινών με μεταλλικά σκάγια.

«Εχουμε ήδη τεκμηριώσει πολλά από τα ανατριχιαστικά πρότυπα παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων που οι αρχές έχουν επανειλημμένα διαπράξει σε προηγούμενα κύματα καταστολής διαδηλώσεων, συμπεριλαμβανομένων του Νοεμβρίου 2019 και των διαδηλώσεων “Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία” του 2022», δήλωσε η Μπαχάρ Σάμπα, ανώτερη ερευνήτρια της HRW για το Ιράν και το Κουβέιτ.

Η καταστολή φάνηκε μόνο να σκληραίνει την αποφασιστικότητα των διαδηλωτών, πολλοί από τους οποίους περιέγραψαν σκηνές ανοιχτής πρόκλησης, με πέτρες να εκτοξεύονται προς τους αστυνομικούς, αναγκάζοντάς τους να υποχωρήσουν.

Καταδικάζουν «τη δολοφονία διαδηλωτών»

Σε μια κοινή παρέμβαση, ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ο βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ και ο γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς καταδίκασαν «απερίφραστα» τη βία που ασκούν οι δυνάμεις ασφαλείας στο Ιράν, κάνοντας λόγο για «δολοφονίες διαδηλωτών», απευθύνοντας έκκληση στις ιρανικές Αρχές να επιδείξουν αυτοσυγκράτηση.

Στην κοινή δήλωσή τους, οι τρεις ευρωπαίοι ηγέτες τονίζουν ότι «ανησυχούν βαθύτατα» από τις πληροφορίες που κάνουν λόγο για εκτεταμένη χρήση βίας κατά πολιτών. «Καταδικάζουμε απερίφραστα τη δολοφονία διαδηλωτών», αναφέρουν, καλώντας την Τεχεράνη «να απόσχει από τη βία και να σεβαστεί τα θεμελιώδη δικαιώματα των ιρανών πολιτών».

Οι Μακρόν, Στάρμερ και Μερτς υπογραμμίζουν ότι οι ιρανικές Αρχές φέρουν την κύρια ευθύνη για την προστασία του πληθυσμού και οφείλουν να εγγυηθούν την ελευθερία της έκφρασης και το δικαίωμα στην ειρηνική συνάθροιση, «χωρίς φόβο αντιποίνων».

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News