Καθώς περπατούσε στο Κίεβο ο Φεντερίκο Φουμπίνι, απεσταλμένος της Corriere della Sera, σκεφτόταν την ηρωική αντίσταση που εξακολουθούν να προβάλλουν οι Ουκρανοί κατά των ρωσικών δυνάμεων εισβολής αλλά και τον ενεργειακό πανικό που επικρατεί στην Ευρώπη και ξαφνικά θυμήθηκε τον Ευριπίδη και τη «Μήδειά» του, συγκεκριμένα τον στίχο 410: «Ανω ποταμών ιερών χωρούσι πηγαίς …», «Των ιερών ποταμών οι ροές ρέουν προς τα όρη» (μετάφραση Θ.Κ. Στεφανόπουλου).

Σημειώνοντας ότι με τον εν λόγω στίχο ο τραγικός ποιητής περιγράφει κάτι παράλογο, απίθανο, αντίθετο στη φύση των πραγμάτων, ο Φουμπίνι υποστηρίζει πως εάν ο Ευριπίδης ζούσε σήμερα πολύ πιθανώς θα πρόσθετε πως, όπως τα νερά των ποταμών ρέουν ανάποδα, προς τα όρη, έτσι «και οι χώρες της Βόρειας Ευρώπης ζητούν αλληλεγγύη από την Ιταλία».  

Οσον αφορά τις σχέσεις μεταξύ των κρατών – μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης και ειδικά την αλληλεγγύη, το σενάριο είναι γνωστό: χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, όπως η Ιταλία και η Ελλάδα, αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα, ενδεχομένως και εξαιτίας δικών τους λαθών, οπότε στρέφονται στις χώρες του ευρωπαϊκού Βορρά, απευθύνοντας έκκληση για αλληλεγγύη, ούτως ώστε να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τα όποια προβλήματά τους.

Σήμερα, όμως, φαίνεται πως η κατάσταση έχει αντιστραφεί, καθώς πλέον στην Ευρώπη παρακολουθούν όλοι έναν δείκτη με την ίδια αγωνία και προσήλωση που παρακολουθούσαν πριν από μερικά χρόνια μόνον τα περιβόητα spreads. Ο Φεντερίκο Φουμπίνι αναφέρεται, φυσικά, στα αποθέματα φυσικού αερίου ενόψει του ερχόμενου χειμώνα.

Οι «φειδωλοί» του Βορρά 

«Μεταξύ των κρατών που αντιμετωπίζουν δυσκολίες περιλαμβάνονται κάποιες από τις Βόρειες Χώρες, οι ίδιες που μέχρι πρόσφατα αυτοαποκαλούνταν “φειδωλές” για να επισημάνουν την περιφρονητική απροθυμία τους να συνδράμουν τους σπάταλους (πραγματικούς ή υποτιθέμενους) της Νότιας Ευρώπης», γράφει ο Φουμπίνι.  

Πλέον, όμως, όσον αφορά την ενέργεια η κατάσταση είναι εντελώς διαφορετική. Οι ιταλικές αποθήκες φυσικού αερίου είναι γεμάτες κατά 64% σήμερα ενώ εκτιμάται πως ο στόχος του 90% έως το φθινόπωρο παραμένει εφικτός, κυρίως χάρη στoν αγωγό Transmed που μεταφέρει φυσικό αέριο από την Αλγερία στην Ιταλία αλλά και στην επιτυχημένη στρατηγική που ακολουθεί εδώ και πολλά χρόνια η Eni, ο ενεργειακός κολοσσός της Ιταλίας, στην Αφρική.  

Αντιθέτως σε χώρες που χαρακτηρίζονται ως πρότυπες στους κόλπους της ΕΕ, η κατάσταση είναι πολύ πιο επισφαλής. Σύμφωνα με στοιχεία του ENTSOG (Ευρωπαϊκό Δίκτυο Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου) οι αποθήκες της Ολλανδίας είναι γεμάτες κατά 53,7% και της Αυστρίας κατά μόλις 45%. Οσον αφορά τη Γερμανία, ο πανικός είναι τόσο μεγάλος που η κυβέρνηση έφτασε στο σημείο να ζητήσει την προσωρινή αναστολή – ο Φουμπίνι κάνει λόγο για «εγκεκριμένη παραβίαση» – των κυρώσεων κατά της Μόσχας, προκειμένου να επιστραφεί στη Gazprom μια τουρμπίνα που επισκευάστηκε στον Καναδά, με την ελπίδα ότι το Κρεμλίνο δεν θα κλείσει οριστικά τη στρόφιγγα και θα αποκατασταθεί η παροχή φυσικού αερίου προς στη Γερμανία.   

«Δεν νομίζω ότι η έκταση της πολιτικής ταπείνωσης που συνεπάγεται μια τέτοια κίνηση είναι αρκετά σαφής στην Ευρώπη. Αποδείξαμε ότι εμείς οι Ευρωπαίοι είμαστε οι πρώτοι που δεν παίρνουμε στα σοβαρά τις δικές μας κυρώσεις, εάν δεν μας βολεύει να το κάνουμε. Από αύριο μια εταιρεία βιομηχανικών εξαρτημάτων θα μπορεί να αισθάνεται ότι δικαιούται να οργανώνει μυστικές επιχειρήσεις μέσω της Αρμενίας ή του Καζακστάν, εάν θεωρεί ότι την ωφελεί να πουλάει τα προϊόντα της στη Ρωσία», σχολιάζει ο ιταλός αρθρογράφος.  

Γύρισε ο τροχός…

Τι συμβαίνει, οπότε, τώρα, που οι ροές των ποταμών φυσικού αερίου της Ιταλίας ρέουν προς τα όρη και η χώρα διαθέτει μεγαλύτερα αποθέματα από τους βόρειους εταίρους της;  «Οι δεύτεροι ζητούν αλληλεγγύη», γράφει ο Φουμπίνι, αναφέροντας πως στις Βρυξέλλες συζητιέται ήδη πρόταση για την παροχή τριών δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων φυσικού αερίου, από τα πολλά που η Ιταλία έχει ήδη αποθηκεύσει, στην Title Transfer Facility (TTF), την αγορά φυσικού αερίου του Αμστερνταμ, όπου καθημερινά καθορίζονται οι διακυμάνσεις της τιμής προμήθειας φυσικού αερίου που στη συνέχεια εμφανίζονται στους λογαριασμούς.

Εάν αυξάνονταν τα διαθέσιμα αποθέματα του TTF, ενδεχομένως να μειώνονταν οι τιμές για όλους, υποστηρίζουν οι θιασώτες της πρότασης. Ωστόσο «η ενστικτώδης απάντηση της Ιταλίας σε αυτό το αίτημα αλληλεγγύης, εξ όσων γνωρίζω θυμίζει εκείνη της Ολλανδίας τον Μάρτιο του 2020, όταν ζητούσαμε εμείς βοήθεια για την πανδημία. Θυμάστε τότε που μιλούσαμε για το “γεράκι” Μαρκ Ρούτε που λέει πάντα “όχι”; Να που τώρα τα “γεράκια” είμαστε εμείς», εξηγεί ο Φουμπίνι.

Ομως ο ιταλός δημοσιογράφος δεν χαιρετίζει τη στάση της πατρίδας του, υπενθυμίζοντας πως η Ολλανδία, μαζί με την Αυστρία και τη Γερμανία, έπειτα από πολλά «όχι», είπαν, τελικά, «ναι» σε ένα Ταμείο Ανάκαμψης, χάρη στο οποίο η Ιταλία έχει εξασφαλίσει περισσότερα από 190 δισ. ευρώ (επιχορηγήσεις και δάνεια), μέσω της έκδοσης κοινού χρέους με εγγυήτριες τις πιο ισχυρές ευρωπαϊκές οικονομίες.  

Νωρίτερα ο «φειδωλός» Μαρκ Ρούτε είχε πει «ναι» και στο πρόγραμμα SURE, ύψους 100 δισεκατομμυρίων, για τη στήριξη της εργασίας και τη διατήρηση της απασχόλησης, ενώ όσον αφορά την αλληλεγγύη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας προς τις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου και ειδικά προς την Ιταλία ήταν, από το 2010, και εξακολουθεί να είναι μεγάλη.    

Οι Νότιοι τώρα θέτουν όρους

«Η ευρωπαϊκή “αλληλεγγύη” είναι μια περίπλοκη και ποτέ μονόπλευρη ιστορία», υπενθυμίζει ο Φουμπίνι, υποστηρίζοντας πως η Ιταλία θα μπορούσε στην προκειμένη περίπτωση να ακολουθήσει το παράδειγμα του Μαρκ Ρούτε: όπως έθετε όρους ο ολλανδός πρωθυπουργός και οι ηγέτες των λοιπών φειδωλών χωρών για τη σύσταση του Ταμείου Ανάκαμψης, έτσι και η Ιταλία θα μπορούσε να προσφέρει μέρος των αποθεμάτων φυσικού αερίου που διαθέτει υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, τις εξής τρεις:

1. Οτι θα τερματιστεί η à la carte εφαρμογή των κυρώσεων κατά της Μόσχας, «μόνον στις περιπτώσεις που μας βολεύει», δεδομένου ότι αποτελεί «ένδειξη αδυναμίας» με άκρως αρνητικές συνέπειες για την ΕΕ.
2. Οτι το Κόμμα των Πρασίνων στη Γερμανία θα αποδεχθεί να παραταθεί η χρήση των πυρηνικών σταθμών στη χώρα
3. Οτι η Ολλανδία θα συμφωνήσει να αυξήσει προσωρινά την παραγωγή από το κοίτασμα φυσικού αερίου του Γκρόνινγκεν (είναι το μεγαλύτερο της Ευρώπης) από τέσσερα σε 40 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως.

«Κυνηγώντας τις χίμαιρές του ο Βλαντίμιρ Πούτιν είναι διατεθειμένος να προκαλέσει εκατοντάδες χιλιάδες θανάτους, να καταστρέψει ολόκληρες πόλεις, να ρημάξει την ευρωπαϊκή οικονομία αλλά και την οικονομία της ίδιας της Ρωσίας. Στην Ευρώπη είναι καιρός να σταματήσουμε να σκεφτόμαστε σαν να ζούμε ακόμα στον μικρό μας αρχαίο κόσμο», επισημαίνει ο Φεντερίκο Φουμπίνι από το Κίεβο, όπου βρίσκεται σχεδόν από την αρχή του πολέμου.