Η Αγκαθα Κρίστι έχει κατηγορηθεί για ρατσισμό και ξενοφοβία σε πολλά από τα θρυλικά της μυθιστορήματα, όπως το «Εγκλημα στον Νείλο» ή το «Και δεν Εμεινε Κανένας», αρχικός τίτλος του οποίου ήταν «Οι Δέκα Μικροί Νέγροι».

Τα τελευταία χρόνια, ο αγγλόφωνος οίκος που εκδίδει τα βιβλία της έχει αναθέσει σε άτομα που έχει προσλάβει για αυτόν τον σκοπό να ξαναγράψουν ορισμένα σημεία, διαγράφοντας ρατσιστικές αναφορές. Το ίδιο συμβαίνει και με τα σενάρια ταινιών που βασίζονται σε έργα της, όπως το πιο πρόσφατο «Εγκλημα στον Νείλο» του Κένεθ Μπράνα.

Οσοι, βέβαια, ρίχνουν στην πυρά τα έργα της ξακουστής Βρετανίδας τείνουν να παραβλέπουν το κλίμα της εποχής κατά την οποία τα έγραψε και σκέφτονται με βάση τα σημερινά δεδομένα. Οχι, όμως, και η γαλλίδα υπουργός Πολιτισμού Ρασιντά Ντατί, η οποία, μιλώντας στη Γαλλική Εθνοσυνέλευση, τόνισε ότι τυχόν αλλαγές στα βιβλία της Αγκαθα Κρίστι και άλλων διάσημων συγγραφέων ισοδυναμούν με λογοκρισία και δεν πρόκειται να τις επιτρέψει.

Ο πρόσφατος διορισμός, από τον Εμανουέλ Μακρόν, της 58χρονης Ντατί στο ιδιαίτερα σημαντικό για τη Γαλλία υπουργείο θεωρήθηκε έκπληξη. Η Ντατί θεωρείται από τις λαμπερές σταρ της γαλλικής πολιτικής σκηνής και της συντηρητικής παράταξης – πριν από 15 χρόνια ήταν υπουργός Δικαιοσύνης στην κυβέρνηση του Νικολά Σαρκοζί. Υπήρξε επίσης για πολλά χρόνια (μέχρι το 2019) ευρωβουλευτής.

Η υπουργός κατήγγειλε την «ανθυγιεινή τάση» που εισάγεται από τον αγγλόφωνο κόσμο, στην πρώτη της κιόλας ομιλία ενώπιον της Εθνοσυνέλευσης. Η επαναδιατύπωση κειμένων με ξεπερασμένες αναφορές στη φυλή, στο φύλο και στην εθνικότητα προκάλεσαν αντιδράσεις στη Γαλλία πέρυσι, όταν οι γάλλοι εκδότες των βιβλίων της Κρίστι ευθυγραμμίστηκαν με τις αγγλόφωνες εκδόσεις.

«Ξέρουμε πού οδηγεί η λογοκρισία. Πρέπει να σεβαστούμε την ελευθερία της δημιουργίας. Σοκαρίστηκα από την επαναδιατύπωση των βιβλίων της Αγκαθα Κρίστι. Είμαι σοκαρισμένη» δήλωσε χαρακτηριστικά η Ντατί στην επιτροπή Πολιτισμού του Κοινοβουλίου, απαντώντας σε ερωτήσεις βουλευτών.

Η τάση της woke κουλτούρας απειλεί όλα τα μεγάλα λογοτεχνικά έργα, πρόσθεσε. «Λένε ότι θα τα μικρύνουμε, τον Μολιέρο, τον Βίκτωρα Ουγκό, σχεδόν θα τα συνοψίσουμε, επειδή ένα μέρος του κοινού δεν τα καταλαβαίνει». Η Γαλλία πρέπει να παραμείνει πιστή στο πρωτότυπο και να το κατανοεί στο πλαίσιό του, τόνισε.

Οπως σημειώνουν οι Times, πολλοί στη Γαλλία θεωρούν ότι η χώρα δεν πρέπει να συμβαδίσει με τη «μόδα» των παρεμβάσεων σε πρωτότυπα κείμενα, που εμφανίστηκε στις ΗΠΑ και στη Βρετανία.

Ο Éditions Gallimard, ο παρισινός οίκος που εκδίδει τα έργα του Ρόαλντ Νταλ, αρνήθηκε πέρυσι να ακολουθήσει τις αγγλόφωνες αναθεωρήσεις των βιβλίων «Ο Τσάρλι και το Εργοστάσιο Σοκολάτας» και «Ο Τζέιμς και το Γιγάντιο Ροδάκινο», οι οποίες εξαφάνισαν λέξεις που σήμερα θεωρούνται προσβλητικές, όπως «χοντρός» και «άσχημος».

Η Γαλλία –η μεγαλύτερη αγορά παγκοσμίως για τον Ηρακλή Πουαρό και τη Μις Μαρπλ, εκτός του αγγλόφωνου κόσμου– δέχτηκε το 2020 την αφαίρεση της λέξης «νέγροι» από τις μεταφράσεις του έργου της Κρίστι: οι «Δέκα Μικροί Νέγροι» μετονομάστηκαν σε «Ηταν Δέκα».

Οι αλλαγές αυτές, που έγιναν 40 χρόνια μετά από παρόμοιες επεξεργασίες στο αγγλικό πρωτότυπο, καταγγέλθηκαν από τον δεξιό πρώην πρόεδρο Νικολά Σαρκοζί ως «πολιτικά ορθή δικτατορία από τις ελίτ που κρατούν τη μύτη τους, σαν εκείνες τις σοφές μαϊμούδες που δεν ακούν κανέναν».

Οι αντιδράσεις ξεκίνησαν όταν η Les Éditions du Masque, που ανήκει στον εκδοτικό κολοσσό Hachette, αναδιατύπωσε πολλά από τα μυστήρια της Κρίστι, λέγοντας ότι τηρεί τις επιθυμίες του ιδρύματός της, όπως τις τηρεί η HarperCollins, ο αγγλόφωνος εκδοτικός οίκος.

«Αυτό δείχνει την ανησυχητική εισβολή του αγγλοσαξονικού κόσμου στη Γαλλία» είπε χαρακτηριστικά ο συγγραφέας Σαμί Μπιασονί, προσθέτοντας ότι «άνοιξε το κουτί της Πανδώρας» για τις γαλλικές εκδόσεις.

Καθώς οι γάλλοι εκδότες αποκάλυψαν ότι προσλαμβάνουν και αυτοί «αναγνώστες ευαισθησίας», όπως οι αγγλοσάξονες συνάδελφοί τους, οι επικριτές τους αναφέρθηκαν στο εμβληματικό «1984» του Τζορτζ Οργουελ και στις προειδοποιήσεις του για τη χειραγώγηση του παρελθόντος.

«Τα ολοκληρωτικά καθεστώτα του 20ού αιώνα έχουν εξαφανιστεί. Ενα άλλο έχει αναδυθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες, λιγότερο βίαιο αλλά πιο ύπουλο» ανέφερε χαρακτηριστικά η Figaro. «Η άποψη της Γαλλίας ότι η λογοτεχνία είναι ιερή σώζει προς το παρόν τους μεγάλους συγγραφείς, όμως το σκουλήκι μπαίνει αργά αλλά σταθερά στον καρπό» τόνισε η εφημερίδα.

Η Γαλλία λατρεύει την Αγκαθα Κρίστι επειδή η χώρα και ο πολιτισμός της χρωματίζουν πολλά από τα 66 μυθιστορήματα και τα 154 διηγήματά της. Η Κρίστι, που πέρασε δυο εφηβικά χρόνια στο Παρίσι και έκανε διακοπές στα Πυρηναία οικογενειακώς, «βάφτισε» μεν τον Πουαρό Βέλγο, αλλά η γαλλικότητά του εμποτίζει τα μυθιστορήματά της.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News