Ταξιδεύοντας στα σύνορα Συρίας – Τουρκίας, οι αποκαμωμένοι από το ταξίδι τους Αυστριακοί, Αλεξάντρα Μενζ και Μπέρνχαρντ Εντλιχερ, αποφάσισαν να υψώσουν τους αντίχειρες τους και να δοκιμάσουν να κάνουν ωτοστόπ. Στο σήμα τους ανταποκρίθηκε ένα νεόνυμφο ζευγάρι, ντυμένοι με σμόκιν και νυφικό.

Κάπως έτσι ξεκίνησε η περιπλανώμενη ζωή του ζευγαριού από την Αυστρία, που έχει καταγράψει τις 4.000 βόλτες του μέσα σε οχήματα αγνώστων, σε περισσότερες από 65 χώρες και έχει μοιραστεί ένα μέρος αυτής της εμπειρίας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Με κίνητρο το… χαμηλό αποτύπωμα άνθρακα και με ενθουσιασμό για την αυθεντική ανθρώπινη αλληλεπίσραση, οι Μενζ και Εντλιχερ επέλεξαν το ωτοστόπ ως τον ιδανικό τρόπο ταξιδιού.

Το ζεύγος των 25χρονων Αυστριακών αναγνωρίζει ότι δεν συμμερίζονται όλοι τη νέα τους συνήθεια. Το ωτοστόπ, όπως επισημαίνει δημοσίευμα του BBC, ήταν διαδεδομένη συνήθεια στις δεκαετίες του 1970 και 1980 – κάτι που επιβεβαίωσε και το δημοφιλέστατο δεύτερο μυθιστόρημα του αείμνηστου Τιμ Ρόμπινς, «Ακόμα και οι Καουμπόισες Μελαγχολούν», με πρωταγωνίστρια την Σίσι Χάνκσοου, τους τεράστιους αντίχειρες και τα ασταμάτητα ωτοστόπ της.

Αργότερα στιγματίστηκε ως μη ασφαλές στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη. Αλλά για νέους ταξιδιώτες όπως η Μενζ, ο Εντλιχερ, και μια νέα γενιά εραστών της περιπέτειας που έχουν χρόνο, συστήματα ασφάλειας, και διαβατήρια που ξεκλειδώνουν τα σύνορα, το ωτοστόπ προσφέρει έναν οικονομικό, οικολογικό τρόπο μετακίνησης και νέων γνωριμιών.

Οι ρίζες του ωτοστόπ στις ΗΠΑ χρονολογούνται από τις αρχές του 20ού αιώνα, αναφέρει το BBC. Μέχρι τη δεκαετία του 1930, δεν ήταν απλά καθιερωμένο, αλλά και απαραίτητο, καθώς η υψηλή ανεργία της Μεγάλης Υφεσης ανάγκασε πολλούς Αμερικανούς να κάνουν ωτοστόπ και να διανύουν μεγάλες αποστάσεις με αυτοκίνητα ή εμπορευματικά τρένα, αναζητώντας τις ελάχιστες διαθέσιμες θέσεις εργασίας.

Με το ξέσπασμα του B’ Παγκοσμίου Πολέμου, το ωτοστόπ έγινε πατριωτικό καθήκον για την εξοικονόμηση πόρων υπέρ της πολεμικής βιομηχανίας των ΗΠΑ, όπως φαίνεται και σε μια παλιά αμερικανική αφίσα που έγραφε: «Αν οδηγείς μόνος, οδηγείς με τον Χίτλερ». Αλλά στη δεκαετία του 1950, άρχισε να υποχωρεί, λόγω φόβου.

Το FBI χαρακτήρισε το ωτοστόπ ως «απειλή», με τον διευθυντή του, Τζέι Εντγκαρ Χούβερ, να το παρουσιάζει ως πηγή κινδύνου για την οδική, αλλά και για την εθνική ασφάλεια, καθώς πίστευε ότι μυστικοί πράκτορες άλλων χωρών θα μπορούσαν να το χρησιμοποιήσουν για να γλιστρήσουν στη χώρα απαρατήρητοι.

Σύμφωνα με ιστορικούς και συγγραφείς, ο Χούβερ ενστάλαξε μια εκστρατεία φόβου στη συνείδηση των ΗΠΑ, η οποία σε μεγάλο βαθμό εξακολουθεί να υφίσταται. Ο φόβος εδραιώθηκε λίγες δεκαετίες αργότερα, με τον αμερικανό κατά συρροή δολοφόνο, Εντμουντ Κέμπερ, και τον αυστραλό «δολοφόνο των σακιδίων πλάτης», Ιβάν Μιλάτ – οι οποίοι επέλεγαν τα θύματά τους προσφέροντας μεταφορές σε όσους έκαναν ωτοστόπ.

Στην άλλη πλευρά του Σιδηρού Παραπετάσματος, όμως, η κουλτούρα άντεξε. Η κομμουνιστική Πολωνία και η ΕΣΣΔ προσέφεραν στους οδηγούς κουπόνια για να παίρνουν ταξιδιώτες που έκαναν ωτοστόπ, ενώ στην Κούβα, το «hacer botella» (η ισπανική εκδοχή του ωτοστόπ) έγινε αναγκαιότητα κατά τη διάρκεια της έλλειψης καυσίμων τη δεκαετία του 1990. Στη δυτική Ευρώπη, το «σπορ» έγινε δημοφιλές στην εξερεύνηση της ιρλανδικής υπαίθρου.

Στη δεκαετία του 2000, η αύξηση των ιδιωτικών αυτοκινήτων σε συνδυασμό με τα ανεπτυγμένα συστήματα αυτοκινητοδρόμων φάνηκαν να ωθούν το ωτοστόπ στο περιθώριο. Αλλά αν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν κάποια ένδειξη, οι σχεδόν μισό εκατομμύριο αναρτήσεις στο Instagram με την ετικέτα #hitchhiking υποδηλώνουν ότι η μέθοδος του ρετρό ταξιδιού κάνει δυναμική επιστροφή.

Η δημιουργός ψηφιακών υπηρεσιών, Κόρτνεϊ Αλαν, γνωστή ως @hitchhikercourtney στους περισσότερους από 75.000 ακολούθους της, είναι μια 26χρονη από το Τορόντο που πραγματοποιεί πολύμηνες περιπετειώδεις διαδρομές σε πολλές ηπείρους – και αυτή την εποχή βρίσκεται στη μέση ενός ταξιδιού με ωτοστόπ από την Γκουανγκζού της Κίνας μέχρι το Κέιπ Τάουν της Νότιας Αφρικής.

Αν και οι περισσότεροι ειδικοί συμφωνούν ότι το ωτοστόπ μειώθηκε μετά τη δεκαετία του 1980, σήμερα εξακολουθεί να ανθεί σε μέρη της νότιας Αφρικής (όπου δεν είναι πάντα δωρεάν), στην Παταγονία, καθώς και στην αγροτική Ευρώπη. Σε περιοχές της Γερμανίας, της Αυστρίας, της Ελβετίας και του Βελγίου με περιορισμένες δημόσιες συγκοινωνίες, για παράδειγμα, έχουν εμφανιστεί «πάγκοι» οχημάτων κοινής χρήσης την τελευταία δεκαετία.

Στις ΗΠΑ, σύμφωνα με το BBC, πέντε πολιτείες απαγορεύουν πλέον ρητά το ωτοστόπ, αν και παραδόξως παραμένει πολύ συνηθισμένο στο νησί Σεντ Τζον των Αμερικανικών Παρθένων Νήσων. Αλλά και στη Βρετανία, το ωτοστόπ εξακολουθεί να ακμάζει σε γωνιές της Σκωτίας και της Ουαλίας.

Μπορεί να μην είναι ιδιαιτέρως αποτελεσματικές, αλλά για τους λάτρεις του ωτοστόπ, οι παρακάμψεις είναι μέρος της διασκέδασης. Στην Παταγονία, μια ταξιδιώτισσα που μίλησε στο BBC ξεκίνησε για το ορεινό χωριό Ελ Τσαλτέν της Αργεντινής από ένα βενζινάδικο, κάνοντας μια βόλτα κατά μήκος της μακράς λεωφόρου 40 τη λατινοαμερικανικής χώρας, πριν βρεθεί στη μέση του πουθενά. Μη έχοντας άλλη επιλογή, σήκωσε τον αντίχειρά της.

Σύντομα βρέθηκε σε ένα απομακρυσμένο σπίτι ιθαγενών Μαπούτσε της Αργεντινής, χιλιόμετρα μακριά από το Ελ Τσαλτέν, όπου την υποδέχθηκαν σε μια τελετή μνήμης για έναν εκλιπόντα πρεσβύτερο. Απόλαυσε την τελετή, γνώρισε την κουλτούρα των αυτοχθόνων της περιοχής και ακολούθως συνέχισε το ταξίδι της με ωτοστόπ.

Το ωτοστόπ είναι παράνομο στις αμερικανικές πολιτείες της Νέας Υόρκης, της Νεβάδα, του Νιου Τζέρσεϊ, της Πενσυλβάνια και της Γιούτα, καθώς και στη Σιγκαπούρη και στις αυστραλιανές πολιτείες Κουίνσλαντ και Βικτόρια. Στη Νέα Ζηλανδία αποθαρρύνεται έντονα, ενώ στην Ιταλία, τη Γαλλία και τον Καναδά επιβάλλονται περιορισμοί στην πρακτική του – ιδίως στους καναδικούς αυτοκινητόδρομους της Βρετανικής Κολομβίας και του Οντάριο.

Το ωτοστόπ οφείλει μεγάλος μέρος της αναβίωσής του στο διαδίκτυο, καθώς εφαρμογές κοινής χρήσης οχημάτων όπως Uber, Lyft και Liftshare, κάνουν την είσοδο σε ένα άγνωστο αυτοκίνητο λιγότερο τρομακτική εμπειρία για τη νέα γενιά. Σε τελική ανάλυση, ουσιαστικά πρόκειται για εμπορευματοποιημένες εκδοχές του ωτοστόπ.

Στις ΗΠΑ υπάρχουν περιφερειακά εξειδικευμένες βερσιόν του ωτοστόπ, όπως το «slugging» – ένα σύστημα κοινής χρήσης αυτοκινήτων για τους μετακινούμενους στην περιοχή της Ουάσινγκτον, που γνώρισε άνθηση μετά το τέλος της πανδημίας. Από τα μέσα της δεκαετίας του 2010, πάγκοι κοινής χρήσης οχημάτων έχουν εμφανιστεί σε περιοχές με περιορισμένη πρόσβαση στα μέσα μαζικής μεταφοράς σε όλη τη Γερμανία, την Αυστρία, την Ελβετία και το Βέλγιο.

Στόχος τους είναι να προσφέρουν στους πολίτες μια φιλική προς το περιβάλλον κινητικότητα. Με τη δημοτικότητα που λαμβάνουν την τελευταία δεκαετία, ωθούν την πρακτική του ωτοστόπ σε αργή ανάκαμψη και στην Ευρώπη – ειδικά σε συνδυασμό με το νέο κύμα των αντίστοιχων hashtag, που εξαπλώνονται σε όλα τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News