Ξεκινώντας το δεύτερο μέρος του ταξιδιού, Γιάννενα-Αθήνα, σκέφτομαι οδηγώντας όσα μας απασχόλησαν τελευταία και στήνω στο μυαλό μου ένα μικρό Λεξικό, με τις Λέξεις των ημερών και τα σημεία των καιρών.

Τζαμπατζής: λέξη προσβλητική, είτε είσαι φτωχός μεροκαματιάρης, είτε κάπως άνετος μικροαστός, του δημοτικού ή με ντοκτορά. Αν πάντως είσαι δημοσιογράφος, συγγραφέας, ή άνθρωπος των Γραμμάτων και των Τεχνών, συχνά και λόγω της επωνυμίας θεωρείς δεδομένο -και καθόλου προσβλητικό- το «δωρεάν». Είτε πρόκειται για άρτο, είτε για θεάματα. Πρόκειται για τους λεγόμενους «τζαμπατζήδες της κουλτούρας»…

Πνευματικός άνθρωπος: H πνευματικότητα είναι μια ισόβια πορεία αναζήτησης. Εκτός από τις νοητικές ικανότητες περιλαμβάνει και την ενσυναίσθηση προς τα άλλα πλάσματα, την αρμονία με τη Φύση και την προσέγγιση στα άλυτα μυστήρια της ζωής. Εν ολίγοις, «πνευματικός» αυτοαποκαλείται μόνον εκείνος που εξομολογεί – οι υπόλοιποι είναι σε μια πορεία πνευματικότητας, την οποία και δεν βαθμολογούν ποτέ οι ίδιοι.

Των γραμμάτων και των τεχνών: οι πνευματικοί άνθρωποι δεν είναι κατ΄ ανάγκη άνθρωποι των Γραμμάτων και των Τεχνών, ενώ οι δεύτεροι όλοι περιμένουμε ότι θα διαθέτουν μια κάποια αυξημένη πνευματικότητα. Αλλοτε ισχύει, άλλοτε όχι. Όταν δεν ισχύει, παρακολουθούμε έναν διαγωνισμό έπαρσης, κατινιάς και αμετροέπειας, στα πάσης φύσεως δημόσια αλώνια. Αλλά και αν καταλάβουν ένα λάθος τους, πράγμα ανθρώπινο, η λέξη «συγνώμη» δεν υπάρχει στο λεξιλόγιό τους, αντιθέτως νιώθουν ότι είναι στόχος του «όχλου» (sic).

Διανοούμενος: Απαραίτητη προϋπόθεση η πνευματικότητα, καθώς και η σχέση με τα Γράμματα και τις Τέχνες, αφού για να θεωρηθεί κάποιος διανοούμενος δεν αρκεί να έχει παρουσιάσει κάποιο έργο (βιβλία, ταινίες, πίνακες κ.λπ.) αλλά να έχει προχωρήσει τη σκέψη τουλάχιστον ένα βήμα παραπέρα. Να είναι δηλαδή κατά κάποιο τρόπο πρωτοπόρος ή να έχει προσθέσει έστω μια μικρή ψηφίδα σ΄ αυτό το παζλ που φτιάχνεται ιστορικά στον πολιτισμό, στη φιλοσοφία, στην Τέχνη.

Συγγραφέας: Τα βιβλία του μπορεί να είναι best seller ή για λίγους, να βραβεύεται ή να τον ανακαλύπτουν μετά θάνατον, να είναι αριστοτέχνης του λόγου ή να γράφει «με τα πόδια» κ.λπ. Ο συγγραφέας κάνει μια πνευματική δουλειά, τον κατατάσσουν στους ανθρώπους των Γραμμάτων και των Τεχνών και μπορεί να είναι και διανοούμενος. Μπορεί όμως κάλλιστα να μην είναι τίποτα από όλα αυτά, αλλά ένα εγωπαθές, ψωνισμένο άτομο, με μια ευκολία στο γράψιμο (όπως άλλοι σκαρώνουν μαντινάδες – για τους Κρητικούς λέω, όχι για τον Σμαραγδή. Εδώ έχουμε άλλη κατηγορία «σκηνοθέτης που υμνεί τον πρωθυπουργό», οπότε η όποια πνευματικότητα έχει πάει ήδη περίπατο…)

Δημοσιογράφος γράφει δημόσια, ενημερώνει, αποκαλύπτει, διατυπώνει άποψη, παπαγαλίζει, συγκαλύπτει, διαπλέκεται, κ.α. Δεν θεωρούμαστε και πολύ πνευματικοί άνθρωποι και σε γενικές γραμμές είναι αλήθεια: δεν διαβάζουμε, δεν μορφωνόμαστε πέρα από ένα πτυχίο, κ.λπ. Μπορεί να στήνουμε φωνακλάδικα πάνελ, αλλά για να είμαστε δίκαιοι υπάρχουν ακόμη άρθρα στον Τύπο που αξίζει να διαβαστούν. Στη νέα δημοσιογραφία, των πολιτών όπως έχει ονομαστεί, διαβάζουμε bloggers που ξέρουν τη δύναμη των λέξεων, όταν επαγγελματίες της γραφής, όπως οι συγγραφείς και οι δημοσιογράφοι, δίνουν ρεσιτάλ «αστοχίας υλικού».

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News