Ο Μαδούρο έφυγε, αλλά το αυταρχικό καθεστώς του παραμένει στη θέση του και ουσιαστικά ανέπαφο. Καθώς η σκληρή αυτή πραγματικότητα γίνεται πλέον ολοφάνερη, πολλοί ακτιβιστές στη Βενεζουέλα συνειδητοποιούν ότι η απομάκρυνση του Μαδούρο δεν έφερε, όπως πολλοί ήλπιζαν, κάποια πολιτική μετάβαση. Ανθρωποι που αφιέρωσαν χρόνια από τη ζωή τους στον αγώνα για την επιστροφή της χώρας στη δημοκρατία είναι πλέον αβέβαιοι για το ποια θα πρέπει να είναι τα επόμενα βήματά τους.

Υπάρχει ευρεία συμφωνία μεταξύ των φιλοδημοκρατικών δυνάμεων ότι η χώρα θα έπρεπε σύντομα είτε να οδηγηθεί σε νέες εκλογές είτε να ορκίσει πρόεδρο τον απόστρατο διπλωμάτη Εδμούνδο Γκονσάλες, ο οποίος θεωρείται από την αντιπολίτευση ο πραγματικός νικητής των εκλογών του 2024. Ωστόσο, σημειώνει ο Guardian, καμία από τις δύο επιλογές δεν φαίνεται να αποτελεί προτεραιότητα για τον Λευκό Οίκο αυτή τη στιγμή.

Μετά τη σύλληψη του Μαδούρο και την απόκτηση του ελέγχου της πετρελαϊκής βιομηχανίας της Βενεζουέλας, ο Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε να έχει επιλέξει την εγκατάσταση του Γκονσάλες στην προεδρία, δεδομένου ότι η αντιπολίτευση έχει παρουσιάσει στοιχεία, όπως συγκεντρωτικά εκλογικά πρακτικά, που τεκμηριώνουν τη νίκη του. Αντ’ αυτού, η αμερικανική κυβέρνηση επέλεξε να διατηρήσει ολόκληρο το υπουργικό συμβούλιο του καθεστώτος Μαδούρο στην εξουσία, υποστηρίζοντας ότι πλέον λειτουργεί υπό την εποπτεία της Ουάσινγκτον.

Παρά τους αμερικανικούς ισχυρισμούς ότι η μεταβατική πρόεδρος, Ντέλσι Ροντρίγκες, συνεργάζεται με τις ΗΠΑ, η καταστολή στο εσωτερικό της χώρας συνεχίζεται ανελέητα. Ενοπλες πολιτοφυλακές εξακολουθούν να περιπολούν στους δρόμους και να ελέγχουν τα κινητά τηλέφωνα των πολιτών. Ομάδα εφήβων συνελήφθη επειδή φέρεται να πανηγύρισε τη σύλληψη του Μαδούρο και αφέθηκε ελεύθερη έπειτα από μία εβδομάδα. Παρά τις υποσχέσεις του καθεστώτος για μαζική απελευθέρωση πολιτικών κρατουμένων, σχεδόν 1.000 άτομα παραμένουν φυλακισμένα επειδή τόλμησαν να επικρίνουν το καθεστώς ή να διαμαρτυρηθούν.

Ο κοινωνιολόγος και ακτιβιστής Ραφαέλ Ουσκατέγκι, συνδιευθυντής της ΜΚΟ Laboratorio de Paz, περιγράφει στον Guardian τη σημερινή κατάσταση ως «ακόμη μια φάση ενός πολιτικού μοντέλου που ξεκίνησε επί Ούγκο Τσάβες». Με μια κυβέρνηση υπό την Ροντρίγκες, τον ισχυρό αδελφό της και πρόεδρο του Κογκρέσου, καθώς και πρόσωπα όπως ο διαβόητος υπουργός Εσωτερικών Ντιοσντάδο Καμπέγιο, η χώρα βιώνει αυτό που ο ίδιος αποκαλεί «Τσαβισμό 3.0».

«Μέχρι στιγμής, η κρατική τρομοκρατία παραμένει σε πλήρη ισχύ», τονίζει ο Ουσκατέγκι, προσθέτοντας ότι εξακολουθεί να αμφιβάλλει για το αν υπάρχει πραγματική πορεία προς μια δημοκρατική μετάβαση. Οπως πολλοί άλλοι ακτιβιστές, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη Βενεζουέλα για να αποφύγει τη σύλληψη ή ακόμη και τον θάνατο. Σύμφωνα με τη Human Rights Watch, μόνο μεταξύ 2016 και 2019, πάνω από 19.000 άνθρωποι σκοτώθηκαν από τις δυνάμεις ασφαλείας, υπό τον Νικολάς Μαδούρο.

Η δράση της κοινωνίας των πολιτών έχει αποδυναμωθεί περαιτέρω μετά την ψήφιση του λεγόμενου «αντι-ΜΚΟ νόμου», ο οποίος απαιτεί κυβερνητική έγκριση για τη λειτουργία μη κυβερνητικών οργανώσεων. Ελάχιστες συνεχίζουν να δραστηριοποιούνται στο εσωτερικό της Βενεζουέλας, κυρίως σε ανθρωπιστικό επίπεδο, βοηθώντας οικογένειες πολιτικών κρατουμένων.

Οι αναλυτές υποστηρίζουν ότι, βάσει του συντάγματος, θα πρέπει να προκηρυχθούν νέες εκλογές εντός τριών έως έξι μηνών. Φοβούνται όμως ότι η Ροντρίγκες και ο αδελφός της σκοπεύουν να παραμείνουν στην εξουσία έως το 2030, ελπίζοντας ότι μια μερική οικονομική ανάκαμψη λόγω της επαναπροσέγγισης με τις ΗΠΑ θα τους δώσει πιθανότητες εκλογικής νίκης.

Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι πρώτα πρέπει να «αναδομηθεί» η Βενεζουέλα και ότι οι πολίτες της «δεν θα ήξεραν καν πώς να κάνουν εκλογές». Οι ακτιβιστές, ωστόσο, υπενθυμίζουν ότι η αντιπολίτευση κατάφερε να διεξαγάγει μια οργανωμένη και επιτυχημένη εκστρατεία το 2024, παρότι το αποτέλεσμα αλλοιώθηκε από το καθεστώς.

Για πολλούς, οι εκλογές δεν πρέπει να είναι το τέλος, αλλά η αρχή της μετάβασης. Παρά τις διαφωνίες για τη στρατηγική, η βασική αυτή πεποίθηση παραμένει ζωντανή. Οπως το θέτει στον Guardian η Γκριζέλντα Κολίνα, η δημοκρατία στη Βενεζουέλα έχει αποδομηθεί εδώ και περισσότερα από 20 χρόνια, άρα η αποκατάστασή της δεν θα είναι ούτε γρήγορη, ούτε εύκολη. «Αν κάτι έχουμε μάθει», λέει, «είναι ότι ξέρουμε πώς να διαχειριζόμαστε την ελπίδα. Και αυτή δεν έχει χαθεί».

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News