Πληθαίνουν οι φωνές εκείνων που ζητούν να υπάρξει ένας μόνιμος-δηλαδή συνταγματικά κατοχυρωμένος- μηχανισμός που να εμποδίζει τις δημοσιονομικές παρεκτροπές και την δημιουργία χρεών που έχουν φέρει την χώρα στο σημείο που είναι σήμερα. Έτσι πρόσφατα ο Υπουργός Οικονομικών Γ. Παπακωνσταντίνου έκανε αναφορά σε «μόνιμους μηχανισμούς διασφάλισης της δημοσιονομικής ισορροπίας στο εθνικό μας δίκαιο». Στο ίδιο πνεύμα η πρόεδρος της Δημοκρατικής Συμμαχίας Ντόρα Μπακογιάννη με επιστολή της προς τον πρωθυπουργό και τα άλλα πολιτικά κόμματα ζήτησε την εφαρμογή ενός «δημοσιονομικού κανόνα» που θα υποχρεώνει τις κυβερνήσεις να καταθέτουν πραγματικά ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς έτσι ώστε να αποφεύγεται το όργιο των ελλειμμάτων και των χρεών.

Η ιστορία της χρησιμοποίησης του συντάγματος ως όπλου για την επιβολή δημοσιονομικής πειθαρχίας έχει μια μακρά και σεβαστή πανεπιστημιακή ιστορία. Κεντρικό ρόλο στην ανάπτυξη αυτών των ιδεών έχει παίξει η λεγόμενη «Σχολή των συνταγματικών οικονομικών» ή «Δημόσιας επιλογής» που στις τάξεις της μετράει εξαιρετικούς οικονομολόγους μεταξύ των οποίων και τον νομπελίστα Τζέιμς Μπιουκάναν. Οι πολιτικοί, πιστεύουν οι θεωρητικοί της σχολής αυτής, σήμερα έχουν κάθε κίνητρο να δημιουργούν ελλείμματα προκειμένου να «εξαγοράζουν» τους ψηφοφόρους τους. Άλλωστε δεν πρόκειται ποτέ να κληθούν οι ίδιοι να ξεπληρώσουν τα δάνεια που δημιουργούν-αυτό θα είναι το καθήκον των επόμενων κυβερνήσεων. Οι περιπτώσεις των Ανδρέα Παπανδρέου και Κώστα Καραμανλή αποτελούν δυο εξαιρετικά πρόσφατα δείγματα επιβεβαίωσης των θεωριών της σχολής αυτής.

Γι’ αυτό χρειάζεται ένας σταθερός θεσμός που να δεσμεύει και να περιορίζει τις δημοσιονομικές επιλογές των πολιτικών. Αυτός ο θεσμός θα μπορούσε να είναι ένας συνταγματικός κανόνας που θα επέβαλε σε κάθε κυβέρνηση να καταθέτει πραγματικά ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς. Με άλλα λόγια το αφήγημα της σχολής των «συνταγματικών οικονομικών» θυμίζει την Οδύσσεια: όπως ο Οδυσσέας δέθηκε στο κατάρτι προκειμένου να μην ενδώσει στα κελεύσματα των Σειρήνων έτσι και οι πολιτικοί θα δέσουν τους εαυτούς τους με τον «δημοσιονομικό κανόνα» έτσι ώστε να μην ενδώσουν στο κελεύσματα των ψηφοφόρων και των διαφόρων συντεχνιών που λυμαίνονται το δημόσιο χρήμα.

Αν στόχος είναι το «νοικοκύρεμα» του κράτους, τότε πράγματι ο δημοσιονομικός κανόνας αποτελεί ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο. Όμως αν στόχος είναι ένα μικρότερο κράτος ο ισοσκελισμένος προϋπολογισμός είναι ένα σωστό βήμα αλλά δεν καλύπτει όλη την απόσταση. Διότι ο ισοσκελισμένος προϋπολογισμός δεν σου επιβάλλει να μειώσεις τις κρατικές δαπάνες-μπορείς να τις διατηρείς σε όποιο επίπεδο θέλεις αρκεί να τις καλύπτεις με φόρους. Άλλωστε καθεστώτα όπως της Βορείου Κορέας σήμερα και της Σοβιετικής Ένωσης παλαιότερα είχαν ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς-χωρίς αυτό να εμποδίζει την τεράστια παρουσία του κράτους στις κοινωνίες τους.

Ο δημοσιονομικός κανόνας θα πρέπει να συνοδεύεται από προτάσεις που θα καθηλώνουν τις δημόσιες δαπάνες σε ένα αυστηρά οριοθετημένο επίπεδο ή θα εμποδίζουν εκ προοιμίου το δημόσιο να αναλαμβάνει οποιαδήποτε δραστηριότητα μπορεί να φέρει σε πέρας ο ιδιωτικός τομέας. Αν ο δημοσιονομικός κανόνας δεν συνοδευθεί από τέτοια μέτρα, τότε πιστεύω ότι στην Ελλάδα τουλάχιστον θα σηματοδοτήσει μια άγρια φορομπηχτική πολιτική με ακόμη περισσότερες έκτακτες εισφορές, περαιώσεις, αυξήσεις φορολογικών συντελεστών και όλα τα ανάλογα χαριτωμένα που μας κληροδότησε η σοσιαλιστική βαρβαρότητα.

Ο κ. Σαμαράς, από την πλευρά της λαϊκής Δεξιάς, απέρριψε την πρόταση και το ίδιο μπορεί να αναμένει κανείς και από των χώρο της μηδενιστικής Αριστεράς. Ο κάθε ένας φυσικά για διαφορετικούς λόγους. Η ΝΔ την απορρίπτει διότι το όραμα της ηγετικής ομάδας είναι μια Ελλάδα «Ισραήλ των Βαλκανίων» που θα χρειάζεται πρόσβαση σε άπλετο δανεισμό προκειμένου να βρίσκεται η χώρα σε μια μόνιμη ένοπλη εγρήγορση. Από την πλευρά της πάλι η μηδενιστική Αριστερά δεν έχει απολύτως καμιά διάθεση να εμποδίσει την προσφυγή στον συνεχή δανεισμό διότι ο δανεισμός-και όχι η ταξική πάλη-αποδεικνύεται σήμερα ο καλύτερος τρόπος ανατροπής του καπιταλιστικού συστήματος.

 

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News