Έχει ήδη περάσει ένας χρόνος από την Αραβική Άνοιξη, ένας επικίνδυνος χρόνος. Τέτοια εποχή πέρυσι ακόμη ακούγαμε τα συνθήματα στην πλατεία Ταχρίρ. Καθεστώτα, κατέρρεαν το ένα μετά το άλλο. Τύραννοι έβλεπαν για πρώτη φορά να αμφισβητείται η κυριαρχία τους. Επαναστάτες με όπλα το Twitter, το Facebook, το Al Jazeera, το Al Arabiya κραύγαζαν για ελευθερία, για δημοκρατία. Λέξεις τροφή στα στόματα των πεινασμένων για δικαιοσύνη ακτιβιστών, ανταρτών, αλλά και απλών πολιτών. Οι «μεγάλες δυνάμεις» ήταν και αυτές ανέλπιστα σύμφωνες με αυτό που επρόκειτο να συμβεί. Αυτός φάνταζε να είναι ο μοναδικός δρόμος για τους Άραβες. Και όλοι πίστευαν ότι δεν υπήρχε γυρισμός. Είχε ήδη επέλθει άλλωστε το τέλος του Σαντάμ Χουσεΐν, η Συρία είχε πάψει να τρομοκρατεί τον Λίβανο, και ο Μουμπάρακ, ο επί χρόνια «επιχορηγούμενος» από την κυβέρνηση των ΗΠΑ, πρόεδρος της Αιγύπτου, βρισκόταν στο εδώλιο του κατηγορημένου. Η φωτιά είχε ανάψει. Ποιος δεν θυμάται τον πλανόδιο οπωροπώλη Μοχάμεντ Μπουαζίζι να αυτοπυρπολείται; Αυτή ήταν μόνο η αρχή. Αν και δεν υπήρχε εγχειρίδιο για το πώς να επαναστατήσει κάνεις, μετά την Τυνησία, και την Αίγυπτο, την ναυαρχίδα των αλλαγών, ακολούθησαν χώρες που κανείς δεν πίστευε ποτέ ότι θα κατάφερναν να απαλλαγούν από τους μονάρχες τους ή έστω να τους τρομοκρατήσουν. Υεμένη, Μπαχρέιν, Λιβύη, και τώρα Συρία. Σε μια συνέντευξη του ο πρόεδρος Μπασάρ Αλ-Ασάντ προέβλεψε πως κάτι τέτοιο δεν θα μπορούσε ποτέ να συμβεί στη Συρία. Έπεσε έξω. Η επανάσταση ξεκίνησε στην Ντάρα, και επεκτάθηκε στην Χαμά, στην Χομς, στην Ράσταν, και σε πολλές άλλες βόρειες επαρχίες με μεγάλο πληθυσμό από Σουνίτες. Η συγκέντρωση της δύναμης στα χέρια των λίγων Αλαβιτών ήταν γεγονός που ο κόσμος δεν μπορούσε πλέον να ανεχθεί. Στη Λιβύη με την βοήθεια ξένων δυνάμεων οι επαναστάτες κέρδισαν την μάχη, δίνοντας στον Καντάφι και τους γιους του ένα τέλος που σύμφωνα με πολλούς άξιζαν. Στην Υεμένη, ένα κατεστραμμένο κράτος, οι κυβερνώντες δεν είναι τρομοκράτες, αν τον συγκρίνουμε για παράδειγμα με τον Μπασάρ Αλ-Ασάντ, αλλά δεν είναι και άγγελοι. Σε ένα κράτος που στερεύει από νερό, και φιλοξενεί αρκετούς από τους δραπέτες Τζιχαντιστές από το Αφγανιστάν, οι νεαροί επαναστάτες ονειρεύονται ένα κράτος που να σέβεται τους πολίτες τους, θέλουν λιγότερη διαφθορά και δουλειές, Στην Τυνησία, το ισλαμικό κόμμα Αλ Νάντα (Αναγέννηση) πήρε τα ηνία με έναν συνετό αρχηγό ο οποίος πέρασε χρόνια στην εξορία. Η Συρία βρίσκεται σε ένα χάος. Οι αφίσες στον δρόμο αναγράφουν ακόμη, «Δεν υπάρχει άλλος Θεός από τον Μπασάρ». Αίμα χύνεται στους δρόμους.

Η Αίγυπτος, η ναυαρχίδα, πήρε μια νέα κατεύθυνση. Η Μουσουλμανική αδελφότητα και ένα άλλο κόμμα Σαλαφιστών κέρδισαν την πλειοψηφία στις εκλογές σημαίνοντας ιστορικές μέρες για τη χώρα. Κάποιοι ωστόσο αναρωτιούνται μήπως αυτός ο δρόμος δεν είναι ο σωστός; Θυμάμαι μερικούς μήνες πριν ήμασταν στις πυραμίδες για ένα γύρισμα. Δεν υπήρχε ψυχή, μόνον πλανόδιοι πωλητές. Σε ένα τζαμί που επισκεφθήκαμε νεαροί πιστοί μας απείλησαν. «Τι θέλετε από εμάς. Είναι δική μας υπόθεση αυτή, να φύγετε». Τι σημαίνει για μια Αίγυπτο η απώλεια του τουρισμού, η αποξένωση των επισκεπτών, των επενδυτών, οι διωγμοί των αλλόθρησκών;

Ακούω ακόμη τα λόγια μιας νεαρής κοπέλας ακτιβίστριας που είχα γνωρίσει στο Κάιρο «Δεν έχουμε πρότυπα δεν έχουμε ήρωες», και συλλογίζομαι πως αυτή δεν είναι η πρώτη «Αραβική Άνοιξη» που βίωσε ο Αραβικός κόσμος. Η πρώτη Αναγέννηση ήταν στα τέλη του 1800, την ξεκίνησαν δικηγόροι και χριστιανοί διανοούμενοι, με στόχο να αλλάξουν το πολιτικό σύστημα, να διασπάσουν το κράτος από τη θρησκεία, να χειραφετήσουν τις γυναίκες. Η δεύτερη Αναγέννηση ήρθε τη δεκατεία του 1950, με πρωτεργάτες τον Γκαμάλ Άμπντελ Νασέρ στην Αίγυπτο και τον Χαμπίμπ Μπουργκίμπα στην Τυνησία. Η αρχή ήταν συγκλονιστική με μεγάλες δημοκρατικές αλλαγές, αλλά έπειτα ο υπερπληθυσμός και η δικτατορική διάθεση των ηγετών κατέστρεψε ότι είχαν δημιουργήσει. Και η τρίτη, και ίσως σημαντικότερη αναγέννηση, ξεκίνησε πέρυσι, και ήταν το αποτέλεσμα μιας βαθείας δυσαρέσκειας του κόσμου για τους πολιτικούς ηγέτες, ήταν το συμπέρασμα μια μεγάλης απόγνωσης.

Σήμερα τα συνθήματα ηχούν ακόμη στα στενά δρομάκια του Κάιρου. Δημοκρατία, ελευθερία. Απέναντι από την πραγματική αλλαγή βρίσκεται ένα βεβαρημένο παρελθόν, και μια θρησκεία που ετοιμάζεται να αναλάβει αυτό που απέτυχε να πραγματοποιήσει το κράτος. Τι έπεται; Ίσως μέσα στα σπίτια της Δαμασκού, όπου ακόμη δεν έχει φτάσει η επανάσταση, σήμερα να οργανώνεται μια διαμαρτυρία. Και ίσως μια άλλη επανάσταση να πεθαίνει στην πλατεία Ταχρίρ. Κάποτε ένας Παλαιστίνιος ποιητής εξόριστος από την Αίγυπτο, μου είχε πει πως το Κάιρο δεν είναι η Αίγυπτος, και πως η Αίγυπτος δεν είναι ο Αραβικός κόσμος. Και όλοι οι δρόμοι σίγουρα δεν οδηγούν στη Ρώμη.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News