Στις 19 Νοεμβρίου 2025, ο υπουργός Στρατού των ΗΠΑ Νταν Ντρίσκολ παρουσίασε ένα σχέδιο ειρήνης 28 σημείων –το πιο λεπτομερές μέχρι στιγμής– για τον τερματισμό του πολέμου μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Αν και η προέλευση και η συγγραφή του παραμένουν ασαφείς, φαίνεται ότι το κείμενο προέκυψε από συνομιλίες μεταξύ του ρώσου απεσταλμένου Κιρίλ Ντμίτριεφ, του ειδικού απεσταλμένου των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ και του γαμπρού του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, του Τζάρεντ Κούσνερ. Οι δύο τελευταίοι είχαν αναλάβει ανάλογο πρωταγωνιστικό ρόλο στις συνομιλίες για το σχέδιο της εκεχειρίας στη Λωρίδα της Γάζας.

Αντιφάσεις και φιλορωσικό περιεχόμενο

Σύμφωνα με σειρά αναλυτών, το κείμενο περιείχε πολλές αντιφατικές προβλέψεις, ασαφείς διατυπώσεις και λάθη που προδίδουν έλλειψη νομικής ή διπλωματικής εμπειρογνωμοσύνης. Ορισμένα τμήματα, δε, υποδηλώνουν, σύμφωνα με έμπειρους ευρωπαίους διπλωμάτες, άμεση μετάφραση από τη ρωσική γλώσσα. Ακόμη και ο χαρακτήρας του –ως «μνημόνιο» που θα είναι ταυτόχρονα «νομικά δεσμευτικό»– ήταν ασαφής.

Οι αρχικοί όροι ευνοούσαν σε πολύ μεγάλο βαθμό τη Μόσχα. Η Ρωσία θα κέρδιζε ουκρανικό έδαφος (ίσως και τον πληθυσμό που κατοικεί σε αυτό το έδαφος, αν και δεν υπήρχαν ρητές προβλέψεις περί αυτής της πτυχής) πέραν αυτού που ήδη κατείχε, με σκοπό να κατοχυρώσει de facto έλεγχο σε όλη την περιοχή του Ντονμπάς, θα ανακτούσε πλήρη πρόσβαση στην παγκόσμια οικονομία και θα απολάμβανε αμνηστία για εγκλήματα πολέμου.

Τα ευρωπαϊκά κράτη, τα οποία δεν είχαν καν ενημερωθεί για την ύπαρξη του σχεδίου, δεν θα μπορούσαν να αναπτύξουν στρατιωτικές δυνάμεις στην Ουκρανία (π.χ. για την παροχή εγγυήσεων ασφαλείας), θα ήταν υποχρεωμένα να άρουν τις κυρώσεις και θα αναγκάζονταν να συνδιαχειριστούν με τις Ηνωμένες Πολιτείες τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία που κρατούνταν στα ευρωπαϊκά χρηματοπιστωτικά συστήματα (κυρίως στο Βέλγιο).

Επιπλέον, θα ετίθετο πλαφόν στο ύψος των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων, μια κίνηση ξεκάθαρης παραβίασης της εθνικής κυριαρχίας, ενώ και το κείμενο περί εγγυήσεων ασφαλείας που προωθούσε η αμερικανική πλευρά δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί αξιόπιστο. Αλλωστε η όποια προοπτική ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ απορριπτόταν κατηγορηματικά.

Αμφιλεγόμενα ζητήματα

Μετά από το αρχικό σοκ, συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ουκρανίας πραγματοποιήθηκαν στη Γενεύη στις 23 Νοεμβρίου 2025. Αν και αρχικά τεταμένες, κατέληξαν σε ένα αναθεωρημένο σχέδιο 19 σημείων που άφησε το μεγαλύτερο μέρος του αρχικού σχεδίου ανέπαφο. Δύο ζητήματα παραμένουν, σύμφωνα με πληροφορίες, ανεπίλυτα και οι αποφάσεις θα πρέπει να ληφθούν στο υψηλότερο πολιτικό επίπεδο: το εδαφικό και οι εγγυήσεις ασφάλειας.

Κυνικά μιλώντας, το Κίεβο θα μπορούσε ενδεχομένως να συμφωνήσει σε μια de facto απώλεια εδαφών με αντάλλαγμα σταθερές εγγυήσεις προστασίας από μελλοντικές επιθέσεις. Ωστόσο η Ρωσία δεν επιδιώκει απλώς ένα μικρό εδαφικό κέρδος –η περιοχή που διεκδικεί θα προσθέσει λιγότερο από 1% στα εδάφη που ήδη κατέχει– αλλά την πλήρη υποταγή της Ουκρανίας ως πολιτικής οντότητας. Η Μόσχα δεν θα συμφωνούσε άλλωστε σε εγγυήσεις ασφάλειας για το Κίεβο (π.χ. μιας μορφής που να μοιάζει με το Αρθρο 5 του ΝΑΤΟ) που θα έθεταν σε κίνδυνο αυτόν τον στόχο.

Η αντίφαση μεταξύ αυτών των δύο θέσεων έχει υπονομεύσει όλες τις ειρηνευτικές συνομιλίες από το 2022, αλλά δεν είναι λίγοι όσοι πιστεύουν ότι ο πόλεμος θα τερματιστεί μόνο αν η αδυναμία αναγκάσει έναν από τους δύο ή και τους δύο αντιμαχόμενους να αλλάξουν τη θέση τους. Η διπλωματική κινητικότητα θα συνεχιστεί με την αναμενόμενη επίσκεψη του Γουίτκοφ στη Μόσχα, ενώ δεν αποκλείεται ο Ζελένσκι να βρεθεί στον Λευκό Οίκο, εφόσον βρεθεί κοινό έδαφος στις συζητήσεις που θα έχουν προηγουμένως οι αμερικανοί και οι ουκρανοί διαπραγματευτές.

Διχασμένοι οι Ευρωπαίοι

Με τις ΗΠΑ να εξακολουθούν να θέτουν τον τόνο στη «διπλωματία του πολέμου», ακόμη και με χαοτικό τρόπο, η αδυναμία της Ευρώπης έχει αποκαλυφθεί με οδυνηρό τρόπο. Μοιάζει σαφές ότι οι Ευρωπαίοι διστάζουν να αντιταχθούν στον Τραμπ και αυτό του δίνει δύναμη. Η στάση αυτή δεν προδίδει αίσθηση στρατηγικής αυτονομίας, αλλά μάλλον φοβική εξάρτηση. Αν και αποτελεί την κύρια πηγή οικονομικής και στρατιωτικής υποστήριξης της Ουκρανίας, η ΕΕ ακολουθεί ασθμαίνοντας, περισσότερο προτείνοντας τροποποιήσεις στο αμερικανικό σχέδιο ειρήνης, ενώ έχει εγκλωβιστεί στην αποτυχία της να συμφωνήσει σε ένα σχέδιο για την αξιοποίηση των παγωμένων ρωσικών χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων για τη στήριξη της Ουκρανίας.

Εμπειροι παρατηρητές των γεωπολιτικών εξελίξεων στις Βρυξέλλες εκτιμούν ότι οι Ευρωπαίοι έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η καλύτερη στρατηγική με τον Ντόναλντ Τραμπ είναι να μπορούν αυτοί να είναι οι τελευταίοι που θα του μιλήσουν. Η αίσθηση που υπήρχε τις τελευταίες εβδομάδες ήταν ότι ο Τραμπ θα επανερχόταν στην προσπάθειά του για επίλυση του Ουκρανικού. Η Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο (οι επονομαζόμενοι Ε3) φέρονταν να εργάζονται επί ενός δικού τους σχεδίου, με έμφαση και στις εγγυήσεις ασφαλείας, ενώ σχέδιο προετοίμαζε και η Φινλανδία. Ωστόσο, όταν έπεσε στο τραπέζι το σχέδιο των 28 σημείων δεν υπήρξε κάποια ουσιαστική ευρωπαϊκή αντιπρόταση, διότι οι Ευρωπαίοι δεν συμφώνησαν μεταξύ τους ούτε ως προς το περιεχόμενο ούτε ως προς τη μορφή.

Επιπλέον, η απόπειρα των E3 να ηγηθούν προκάλεσε τη δυσαρέσκεια ορισμένων κρατών-μελών, με επικεφαλής την Ιταλία. Οι διαφορές μεταξύ των Ευρωπαίων, αν και δεν ήταν εμφανείς στην επιφάνεια, σιγόβραζαν σε κάθε στάδιο των διαπραγματεύσεων. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι Ε3 να αποσύρουν την πρότασή τους και το αμερικανικό σχέδιο (πιθανώς γραμμένο σε αγαστή συνεργασία με τη Μόσχα) να χρησιμεύσει ως «βάση εργασίας» για να αποφευχθεί, όπως φαίνεται, και η αντιπαράθεση με τον Τραμπ.

Η νέα ειρηνευτική πρωτοβουλία του Τραμπ, όσο κι αν ενοχλεί, σηματοδοτεί την επιστροφή της πολιτικής των μεγάλων δυνάμεων, με τους Ρώσους και τους Αμερικανούς να αποφασίζουν τι πρέπει να κάνουν οι Ουκρανοί, οι Ευρωπαίοι, η ΕΕ και το ΝΑΤΟ. Θα μπορούσε επίσης να πει κανείς ότι προαναγγέλλει την «αποαμερικανοποίηση» της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, με τις ΗΠΑ να μετατρέπονται από σύμμαχος σε… μεσάζοντα, στην τρέχουσα περίπτωση της Ρωσίας.

Το πρόβλημα είναι ότι οι Ευρωπαίοι δεν έχουν άλλη επιλογή από το να προσπαθήσουν να διατηρήσουν την εμπλοκή των Αμερικανών, δεδομένης της εξάρτησής τους σε θέματα ασφάλειας. Θα ήθελαν να μπορούν να διαμορφώσουν αυτόνομα την πορεία των γεγονότων στην Ουκρανία και στην Ευρώπη γενικότερα, αλλά δεν διαθέτουν τη στρατιωτική ισχύ για να κάνουν τη διαφορά. Σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά την πλήρη εισβολή της Ρωσίας, η Ευρώπη εξακολουθεί να μην μπορεί να εξοπλίσει μόνη της την Ουκρανία και δεν μπορεί να εγγυηθεί αξιόπιστα την ασφάλεια τόσο του Κιέβου όσο και της ίδιας της Ευρώπης χωρίς τη βοήθεια των ΗΠΑ.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News