Αν υπήρχε τρόπος να μετρηθεί το ισοζύγιο ανάμεσα στις εικόνες που είδαμε και στα κείμενα που διαβάσαμε το 2013, κατά πάσα πιθανότητα το αποτέλεσμα θα ήταν συντριπτικό υπέρ των εικόνων. Αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό ούτε καλό. Είναι όμως ενδεικτικό του τρόπου με τον οποίο ξετυλίγεται τα τελευταία χρόνια το νήμα της ζωής μας. Μια ζωή που προβάρει τις στιγμές της περισσότερο πάνω σε φωτογραφικά στιγμιότυπα παρά σε επιλεγμένες αράδες με γράμματα. Φέτος μάλιστα έγινε πολύ της μόδας και στην Ελλάδα η αυτοφωτογράφηση, το selfie. Στο Άργος οι μαθητές ανταλλάσσουν συνεχώς ψηφιακές αυτοπροσωπογραφίες και τις σχολιάζουν με μια δόση στωικότητας – μπορεί και από συνήθεια.

Πόση αξία έχει για τον καθένα η προβολή και η διάχυση μέσα στον κυβερνοχώρο της προσωπικής του εικόνας; Γιατί όλοι – από τον πιο ανυποψίαστο χρήστη του διαδικτύου ως τον Ομπάμα στην κηδεία του Μαντέλα – αιχμαλωτίζουν την αυτο-εικόνα τους και τη διαφημίζουν σε γνωστούς και φίλους; Ποιες προθέσεις ψηφιακής επικοινωνίας μπορεί να αποκρύπτει η αποστολή ενός selfie και ποια κενά ουσιαστικής επικοινωνίας προσπαθεί να καλύψει; Και γιατί τέλος πάντων έχει τόση μεγάλη σημασία η γνωστοποίηση της εικόνας μας στο ανώνυμο ρευστό κοινό του διαδικτύου, σε έναν άγνωστο για πάντα κόσμο;

Αυτές και άλλες παρόμοιες απορίες δεν μπορούν οπωσδήποτε να απαντηθούν από φιλόλογο σε ένα κείμενο μιας δακτυλογραφημένης σελίδας. Αναμφίβολα, όμως, μπορούν να τεθούν. Η καθημερινότητά μας όλο και περισσότερο εξελίσσεται μέσα από την αλληλεπίδραση μικρών ή μεγάλων οθονών. Η διαφήμιση και το κλίμα των ημερών πολλαπλασιάζουν την επιθυμία για εικονική επικοινωνία και έμμεση κολακεία των ενστίκτων και συναισθημάτων μας. Γιατί το selfie αυτό κυρίως επιτελεί: την περιστροφή γύρω από το «εγώ» μας. Η ενασχόληση με τον εαυτό είναι ίσως η πιο πρωτόγονη εκδοχή εφησυχασμού. Και γι’ αυτό η πιο πειστική στην ψυχή του σύγχρονου ανθρώπου που τόσο μαστίζεται από την αβεβαιότητα και το δυσαναπλήρωτο κενό της απουσίας του άλλου. Με τη βοήθειά της έτσι κι αλλιώς συναρπαστικής τεχνολογίας εκατομμύρια συσκευές τίθενται στην υπηρεσία της εξυπηρέτησης του ενστίκτου.

Προβάλλω τη φτιασιδωμένη ή μη φατσούλα μου σε μια οθόνη που μοιράζομαι με αμέτρητους άλλους. Αυτο-φωτογραφίζομαι, άρα υπάρχω. Υφίσταμαι ακέραιος, έτσι όπως με βλέπετε, σε μια καταπληκτική χοάνη από αναρίθμητες προσωπογραφίες, σε ένα ασύλληπτο σύμπαν επικοινωνίας εξ αποστάσεως που υποτίθεται ότι είναι σε θέση να μας φέρει πιο κοντά. Τα λόγια περιττεύουν, οι εξηγήσεις απλώς πιάνουν χώρο, φορτώνουν το μήνυμα με άχρηστα kilobytes. Η διάθεση για (συν)ομιλία παγώνει, η σκέψη ακινητοποιείται. Αρκεί μόνο που εργάζεται νυχθημερόν το βλέμμα. Το βλέμμα που σαρώνει με αδηφαγία κάθε εικόνα που φτάνει στον εξυπηρετητή μας και η οποία αποζητά θεατές με μια φιλαρέσκεια που θα ζήλευε ως και η Σαλώμη.

Πόση σοφία μπορεί να σηκώσει ο λόγος που θα εκφωνηθεί μετά από την παρέλαση χιλιάδων εικόνων; Και τι είδους σκέψη μπορεί να ενεργοποιηθεί όταν για αρκετή από τη ζωή μας υπολειτουργούμε διανοητικά και εργαζόμαστε υπερεντατικά με βάση το τι βλέπουμε; Ειλικρινά τώρα, θα προτιμούσατε ένα selfie μου αντί για κείμενο; Αν ήταν έτσι, το protagon από χώρος διαλόγου θα μετατρεπόταν σε ένα βουβό λούνα παρκ, γεμάτο ξεφτισμένες αφίσες.

Σιγά-σιγά ένας νέος κόσμος ξημερώνει. Δε θα ζήσω να τον προλάβω, αλλά πιστεύω κατά βάθος ότι το να τον δω, έχει μικρότερη σημασία από το να τον καταλάβω. Και ειλικρινά, δεν ξέρω αν πρέπει να τρομάξω, να ζηλέψω ή απλώς να κλείσω τα μάτια και να φανταστώ: τι θέλει άραγε να ψελλίσει ο διπλανός μου που δε μιλά και στέλνει το selfie του; Κρίμα που η αποθέωση της ψηφιακής περιαυτολογίας συντελείται σε εποχές που όλοι κατά τα άλλα εκθειάζουν το πνεύμα μιας αμφίβολης κοινωνικής αλληλεγγύης…

Συγγνώμη, που αντί με φαντασμαγορικές εικόνες ή με ένα εμπνευσμένο selfie, σας αποχαιρετώ για φέτος με άχαρες ίσως σκέψεις και δυσοίωνα λόγια.

Υ.Γ.: Η φωτογραφία είναι από selfie κεντρικού νυχτερινού δρόμου του Άργους κι όπως όλα τα selfie, είναι χωρίς λόγια.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News