Τα drones αποτελούν πλέον αναπόσπαστο μέρος του σύγχρονου πολέμου, όπως φαίνεται καθημερινά στην Ουκρανία και στη Ρωσία, αλλά δεν περιορίζονται στο πεδίο της μάχης.

Σε όλη τη Δυτική Ευρώπη, μακριά από την Ουκρανία, έχουν επίσης εντοπιστεί μη οπλισμένα drones να πετούν γύρω από αεροδρόμια, στρατιωτικές βάσεις και σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, όλα μέρος ενός ύποπτου προγράμματος «υβριδικού πολέμου» που διεξάγει η Ρωσία, με ορισμένους να εικάζουν ότι έχουν στόχο να δοκιμάσουν την ανθεκτικότητα ορισμένων χωρών του ΝΑΤΟ που βοηθούν την Ουκρανία.

Οι πρόσφατες θεάσεις drones στην Πολωνία, και γύρω από κρίσιμες υποδομές σε όλη την Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένων του Βελγίου και της Δανίας, έχουν προκαλέσει φόβο σε ορισμένες χώρες του ΝΑΤΟ.

Τώρα, γίνεται λόγος για τον σχεδιασμό ενός αμφιλεγόμενου «τείχους drones» για την προστασία τμημάτων της Ευρώπης –αλλά πόσο απαραίτητο είναι αυτό, πραγματικά; Και κυρίως, πόσο ρεαλιστικό, ανέφερε το BBC.

Καμπανάκι για την Ευρώπη

Στις 9 Σεπτεμβρίου, περίπου 20 ρωσικά drones πέταξαν πάνω από την Ουκρανία και εισέβαλαν στην Πολωνία, αναγκάζοντας το κλείσιμο τεσσάρων αεροδρομίων.

Απογειώθηκαν μαχητικά αεροσκάφη του ΝΑΤΟ και αρκετά από τα drones καταρρίφθηκαν –τα υπόλοιπα συνετρίβησαν σε όλη την Πολωνία, σκορπίζοντας συντρίμμια σε πολλές περιοχές.

Αυτό ήταν ένα καμπανάκι για την Ευρώπη, σηματοδοτώντας μία από τις μεγαλύτερες και σοβαρότερες παραβιάσεις του εναέριου χώρου του ΝΑΤΟ από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία.

Γι’ αυτό και η συζήτηση για ένα πιθανό τείχος κατά των drones φαίνεται όλο και πιο επείγουσα.

«Αυτή η δυναμική οφείλεται πραγματικά στις πρόσφατες εισβολές», εξηγεί η Κάτια Μπέγκο, ανώτερη ερευνήτρια στο πρόγραμμα διεθνούς ασφαλείας της δεξαμενής σκέψης Chatham House.

Οπως επισήμανε σε ανάλυσή του, το BBC, τα drones -ή μη επανδρωμένα αεροσκάφη (UAS ή UAV)- έχουν ήδη μεταμορφώσει τις μάχες.

Στα πεδία μάχης της ανατολικής Ουκρανίας, τείνουν να είναι μικρά, μικρής εμβέλειας, με μέγεθος συνήθως περίπου 25 εκατοστά, και μεταφέρουν εκρηκτικούς μηχανισμούς.

Αλλά αυτά δεν αποτελούν επί του παρόντος απειλή για την υπόλοιπη Ευρώπη. Είναι τα μεγαλύτερα drones –μερικά από τα οποία μπορούν να πετάξουν σε απόσταση μεγαλύτερη των 1.000 χλμ– που ανησυχούν τους Ευρωπαίους και προκαλούν την συζήτηση για ένα ευρωπαϊκό τείχος κατά των drones.

Προηγουμένως, η Ρωσία εισήγαγε έναν τύπο drone γνωστό ως Shahed 136 από το Ιράν, αλλά τώρα παράγει τη δική της έκδοση: το Geran 2. Μερικά Geran ήταν μεταξύ των drones που πέταξαν στην Πολωνία τον Σεπτέμβριο.

Ετσι, κάποιοι αναρωτιούνται τώρα, τι θα συμβεί αν μια μέρα η Ρωσία στείλει πάνω από 200 drones; Ή, ας πούμε, 2.000; Πώς θα αντιδρούσε το ΝΑΤΟ –και, στην πραγματικότητα, θα μπορούσε να αντιδράσει;

Σε τελική ανάλυση, η ανάπτυξη μαχητικών αεροσκαφών κάθε φορά θα ήταν δαπανηρή. Ο Αντρέ Ρογκατσέβκσι, διευθύνων σύμβουλος της Netcompany, μιας δανέζικης εταιρείας υπηρεσιών πληροφορικής που κατασκευάζει ψηφιακά συστήματα για ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, είπε στο BBC: «Δεν είναι ούτε αποτελεσματική ούτε λογική χρήση των χρημάτων των φορολογουμένων».

Τα μυστηριώδη drones

Η Ουκρανία έχει εντείνει τις δικές της επιθέσεις με drones μεγάλης εμβέλειας σε ρωσικά αεροδρόμια και κρίσιμες υποδομές, όπως πετροχημικά εργοστάσια, φέρνοντας τον πόλεμο κοντά στους ρώσους πολίτες.

Υπάρχουν επίσης τα θαλάσσια drones: μη επανδρωμένα σκάφη που μπορούν να ταξιδεύουν είτε στην επιφάνεια της θάλασσας είτε κάτω από αυτήν, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν με καταστροφικά αποτελέσματα από την Ουκρανία εναντίον του ρωσικού στόλου της Μαύρης Θάλασσας.

Υπάρχει όμως κάτι που είναι κατά κάποιον τρόπο πιο απειλητικό από τα σαφώς αναγνωρίσιμα drones, τα οποία χρησιμοποιούν εμπόλεμες χώρες.

Πρόκειται για τα μυστηριώδη drones που έχουν εμφανιστεί – και συνεχίζουν να εμφανίζονται – σε πολλά ευρωπαϊκά κράτη.

Μερικές φορές εμφανίζονται στη μέση της νύχτας, γύρω από αεροδρόμια της Ευρώπης, όπως νωρίτερα αυτό τον μήνα στο κύριο αεροδρόμιο του Βελγίου, κοντά στις Βρυξέλλες. Παρόμοιες παρατηρήσεις έχουν γίνει και σε Δανία, Νορβηγία, Σουηδία, Γερμανία και Λιθουανία.

Σε αντίθεση με τα αναγνωρίσιμα ρωσικά drones επίθεσης στην Ουκρανία, αυτά τα «πολιτικά drones» στη Δυτική Ευρώπη δεν είναι – μέχρι στιγμής – οπλισμένα με εκρηκτικά. Ωστόσο, είναι δύσκολο να αποδειχθεί από πού προέρχονται ή ποιος τα ενεργοποίησε ή αν εκτοξεύονται από διερχόμενα πλοία.

Οι υποψίες στρέφονται προς τη Ρωσία, με αξιωματούχους των δυτικών μυστικών υπηρεσιών να πιστεύουν ότι η Μόσχα χρησιμοποιεί μεσάζοντες για να εκτοξεύει αυτά τα drones μικρής εμβέλειας σε τοπικό επίπεδο, με σκοπό να προκαλέσει χάος και αναστάτωση. Το Κρεμλίνο αρνείται κάθε ευθύνη.

Το Βέλγιο είναι ένας σημαντικός στόχος, καθώς φιλοξενεί την έδρα του ΝΑΤΟ, την Ευρωπαϊκή Ενωση και την Euroclear (το χρηματοοικονομικό κέντρο εκκαθάρισης που διαχειρίζεται τρισεκατομμύρια δολάρια διεθνών συναλλαγών).

Υπάρχει μια συνεχιζόμενη συζήτηση σχετικά με το αν η Ευρώπη πρέπει να αποδεσμεύσει περίπου 200 δισεκατομμύρια ευρώ από παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία, που βρίσκονται στο Βέλγιο, για να βοηθήσει την Ουκρανία. Είναι λοιπόν σύμπτωση το γεγονός ότι μυστηριώδη drones έχουν εμφανιστεί γύρω από τα αεροδρόμια των Βρυξελλών και της Λιέγης, καθώς και σε μια στρατιωτική βάση;

Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει στείλει μια ομάδα ειδικών στην καταπολέμηση των drones από το Σύνταγμα της RAF, που έχει αναπτυχθεί στο βόρειο Γιορκσάιρ, για να βοηθήσει στην ενίσχυση της άμυνας του Βελγίου ενάντια στα drones.

Ωστόσο, τα μυστηριώδη drones προκαλούν ανησυχία: τόσο λόγω του κινδύνου που ενέχουν για τα αεροσκάφη κατά την απογείωση και την προσγείωση, όσο και λόγω του κινδύνου παρακολούθησης, ειδικά γύρω από στρατιωτικές βάσεις και κρίσιμες υποδομές, όπως σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Είναι το τείχος κατά των drones η καλύτερη λύση;

Το σχέδιο για ένα τείχος κατά των drones είναι η απάντηση της Ευρώπης στην απειλή των διασυνοριακών εισβολών από τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, που εκτοξεύονται ειδικά από τη Ρωσία.

Το τείχος έχει περιγραφεί ως ένα ολοκληρωμένο, συντονισμένο, πολυεπίπεδο αμυντικό σύστημα, που αρχικά εκτείνεται από τις χώρες της Βαλτικής έως τη Μαύρη Θάλασσα.

Πιθανότατα θα περιλαμβάνει ένα συνδυασμό ραντάρ, αισθητήρων, συστημάτων παρεμβολής και όπλων για την ανίχνευση εισερχομένων drones και, στη συνέχεια, την παρακολούθηση και την καταστροφή τους.

Η επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, Κάγια Κάλας, δήλωσε ότι ένα νέο σύστημα κατά των drones θα πρέπει να είναι πλήρως λειτουργικό έως το τέλος του 2027.

Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι οι χώρες που επιθυμούν περισσότερο την ταχεία εφαρμογή του συστήματος, συμπεριλαμβανομένης της Πολωνίας και της Φινλανδίας, είναι αυτές που βρίσκονται γεωγραφικά πιο κοντά στη Ρωσία.

Η Κάτια Μπέγκο πιστεύει ότι είναι απαραίτητο -και ότι θα έπρεπε να είχε γίνει εδώ και καιρό.

Η ίδια πρόσθεσε όμως: «Δεν πρόκειται μόνο για τα drones. Δεν υπάρχουν επαρκείς υποδομές όσον αφορά την πιο παραδοσιακή αντιπυραυλική άμυνα και την αεροπορική άμυνα κατά μήκος των ανατολικών συνόρων».

Ωστόσο, ένα τείχος κατά των drones δεν αποτελεί πανάκεια για την αεροπορική άμυνα. Και άλλοι δεν είναι πεπεισμένοι ότι είναι απολύτως ρεαλιστικό.

Ο Ρόμπερτ Τόλαστ, ερευνητής στη δεξαμενή σκέψης The Royal United Services Institute (RUSI), είπε στο BBC ότι η ιδέα ενός «είδους αδιαπέραστου τείχους» είναι «αδύνατη».

Ωστόσο, κατανοεί τους λόγους για τους οποίους κάποιες χώρες θέλουν να το επιχειρήσουν.

«Για τις χώρες που βρίσκονται κοντά στα ρωσικά σύνορα –τις χώρες της Βαλτικής, την Πολωνία, αλλά και τη Γερμανία, επειδή φυσικά βρίσκονται εντός της εμβέλειας αυτών των drones– είναι απολύτως απαραίτητο να προσπαθήσουν να κατασκευάσουν κάτι τέτοιο», τόνισε.

«Η ιδέα εδώ δεν είναι τόσο να κατασκευαστεί ένα πλήρες τείχος ή κάτι που να είναι εντελώς αδιαπέραστο», σημείωσε η Μπέγκο.

«Δεν είναι πραγματικά εφικτό –τόσο από άποψη μήκους όσο και από άποψη διαθέσιμων τεχνολογιών, οι οποίες δεν είναι 100% αξιόπιστες. Αλλά μάλλον ψάχνετε για ένα συνδυασμό πραγμάτων που ελπίζετε ότι θα μπορούν να συλλάβουν διαφορετικούς τύπους drones και να τα σταματήσουν», πρόσθεσε.

Σταματώντας τα drones: Πλήγμα εναντίον παρεμβολών

Ο Φάμπιαν Χιντς, ερευνητής στο Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών στο Λονδίνο, αναφέρεται σε σειρά επιλογών για την ανίχνευση drones.

«Μπορείτε να έχετε ακουστική ανίχνευση, αερομεταφερόμενα ραντάρ που μπορούν να ανιχνεύσουν πολύ καλά στόχους που πετούν σε χαμηλό ύψος, ραντάρ εδάφους που έχουν πολύ μικρή εμβέλεια έναντι στόχων που πετούν σε χαμηλό ύψος, αλλά εξακολουθούν να λειτουργούν πολύ καλά έναντι στόχων που πετούν σε μεγάλο ύψος.

Μπορείτε να έχετε οπτικά συστήματα, συστήματα υπερύθρων -και μόλις γίνει η ανίχνευση, μπορείτε να τα καταρρίψετε είτε μέσω παρεμβολών είτε με πυρά», είπε στο BBC.

Η Ρωσία και η Ουκρανία κατάφεραν να γλιτώσουν τα drones από τις παρεμβολές στο πεδίο της μάχης, εξοπλίζοντάς τα με καλώδια οπτικών ινών μήκους δεκάδων χιλιομέτρων, τα οποία ξετυλίγονται καθώς πετούν και ξεγελούν τα ηλεκτρονικά μέσα.

Αυτό όμως, δεν είναι εφικτό για κάτι που ταξιδεύει εκατοντάδες χιλιόμετρα πέρα από τα σύνορα.

Οσον αφορά την κατάρριψη με πυρά, ο Χιντς περιγράφει πολλούς τρόπους για την επίτευξή τους: από πυραύλους εδάφους-αέρος έως μαχητικά αεροσκάφη και ελικόπτερα.

«Μπορείτε να έχετε λέιζερ που θα μπορούσαν επίσης να είναι χρήσιμα», προσθέτει, «αλλά [αυτά] δεν είναι ακριβώς το θαυματουργό όπλο, όπως το παρουσιάζουν».

Ο Αντρέ Ρογκατσέβσκι πιστεύει ότι η παρεμβολή μπορεί να είναι αποτελεσματική ως εναλλακτική λύση. Τελικά, όμως, για να είναι αποτελεσματικό ένα τείχος αντι-drone, πρέπει να είναι σε θέση να αντιμετωπίσει μια μεγάλη ποικιλία αεροπορικών απειλών, που ενδεχομένως να εμφανίζονται όλες ταυτόχρονα.

Απαγορευτικό κόστος

Καθώς οι εντάσεις μεταξύ της Ευρώπης και της Ρωσίας έχουν αυξηθεί μετά την εισβολή της Μόσχας στην Ουκρανία, το ίδιο έχει συμβεί και με άλλα περιστατικά του λεγόμενου «υβριδικού» πολέμου που αποδίδονται στη Ρωσία, η οποία στις περισσότερες περιπτώσεις τα αρνείται.

Αυτά περιλαμβάνουν κυβερνοεπιθέσεις, εκστρατείες παραπληροφόρησης, εμπρηστικές συσκευές που τοποθετούνται σε αποθήκες φορτίων, παρακολούθηση και, μερικές φορές, σαμποτάζ σε υποβρύχια καλώδια.

Ωστόσο, σε ένα φόρουμ για την ασφάλεια που πραγματοποιήθηκε στο Μπαχρέιν νωρίτερα αυτό το μήνα, ο ναύαρχος Τζουσέπε Κάβο Ντραγκόνε, ιταλός πρόεδρος της Στρατιωτικής Επιτροπής του ΝΑΤΟ, είπε ότι από όλες τις αμυντικές ανάγκες του ΝΑΤΟ αυτή τη στιγμή, η αεροπορική άμυνα είναι η κορυφαία προτεραιότητα.

Τα πρώτα στάδια του τείχους κατά των drones αναμένεται να ενεργοποιηθούν εντός των επόμενων μηνών, αν και δεν έχουν οριστικοποιηθεί όλες οι λεπτομέρειες.

Εν τω μεταξύ, η Συμμαχική Διοίκηση Μετασχηματισμού (ACT) του ΝΑΤΟ με έδρα το Νόρφολκ στη Βιρτζίνια εργάζεται για την εξεύρεση μακροπρόθεσμων λύσεων. Δεν πρόκειται για εύκολη πρόκληση.

Ο Τόλαστ είπε στο BBC ότι η κύρια πρόκληση του τείχους κατά των drones είναι η τεράστια έκταση της περιοχής που πρέπει να προστατευθεί. «Χρειάζεστε μια τεράστια γκάμα τακτικών ραντάρ για drones που πετούν σε χαμηλό ύψος και μεγαλύτερα ραντάρ για στόχους σε μεγαλύτερο υψόμετρο, σε απόσταση χιλιάδων χιλιομέτρων.

«Και χρειάζεστε οικονομικά αποδοτικά αναχαιτιστικά συστήματα και δυνάμεις που να είναι έτοιμες όλο το 24ωρο. Ποτέ δεν θα είναι απόλυτα ασφαλές, και ακόμη και αν μειωθεί το κόστος ορισμένων ραντάρ και αναχαιτιστικών, είναι πολύ απίθανο να είναι φθηνό», σημείωσε.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News