Αναζήτηση:

Διαφήμιση

Διαφήμιση

Φωτογραφία »

Σαντορίνη: διαχρονική αισθητική

Βασίλης Μακρής

04/06/2012

Σαντορίνη: διαχρονική αισθητική. Φωτογραφίες: Βασίλης Μακρής - Κείμενο: Νίκος Δελένδας

Σαντορίνη: διαχρονική αισθητική. Φωτογραφίες: Βασίλης Μακρής - Κείμενο: Νίκος Δελένδας

Πλησιάζοντας από την θάλασσα. Γεωλογικοί σχηματισμοί οι «τράφοι».

Πλησιάζοντας από την θάλασσα. Γεωλογικοί σχηματισμοί οι «τράφοι».

Ρυτίδες του ανέμου και της αρμύρας στο σώμα της ηφαιστειακής τάφου.

Ρυτίδες του ανέμου και της αρμύρας στο σώμα της ηφαιστειακής τάφου.

Και στο τέλος της ακτογραμμής, σαν βέλος αναπαύεται η «κατοικημένη γη».

Και στο τέλος της ακτογραμμής, σαν βέλος αναπαύεται η «κατοικημένη γη».

Πώς οι μορφές του χτίστη θα σμίξουν - και θα γεννηθούν - σε αρμονία με τους τρόπους της φύσης.

Πώς οι μορφές του χτίστη θα σμίξουν - και θα γεννηθούν - σε αρμονία με τους τρόπους της φύσης.

Κορυφή και στολίδι ξεχωρίζει η κατοικία του πρώτου οικιστή - του πρωτομάστορα.

Κορυφή και στολίδι ξεχωρίζει η κατοικία του πρώτου οικιστή - του πρωτομάστορα.

Η οργάνωση της πρώτης αυλής, μπροστά από την θάλασσα. Σε πρώτο πλάνο το κτίριο των μηχανημάτων.

Η οργάνωση της πρώτης αυλής, μπροστά από την θάλασσα. Σε πρώτο πλάνο το κτίριο των μηχανημάτων.

Όψη από την πίσω αυλή. Το εντυπωσιακό φουγάρο εδράζεται μέσα στο έδαφος σε βάθος ανάλογο με το ύψος του.

Όψη από την πίσω αυλή. Το εντυπωσιακό φουγάρο εδράζεται μέσα στο έδαφος σε βάθος ανάλογο με το ύψος του.

Να εδώ μια “κακοτεχνία” στην επιλογή της πέτρας. Άλλο νταμάρι, άλλο χρώμα.

Να εδώ μια “κακοτεχνία” στην επιλογή της πέτρας. Άλλο νταμάρι, άλλο χρώμα.

Κυματισμοί γης και πέτρας. Και τα πλεκτά κοφίνια όπου μαζεύονταν τα τοματάκια.

Κυματισμοί γης και πέτρας. Και τα πλεκτά κοφίνια όπου μαζεύονταν τα τοματάκια.

Οι αποθήκες.

Οι αποθήκες.

Πίνακας τροφοδοσίας και ασφάλειες του 1950.

Πίνακας τροφοδοσίας και ασφάλειες του 1950.

Τα εργαλεία της δουλειάς και το καντηλάκι του Άι Νικόλα.

Τα εργαλεία της δουλειάς και το καντηλάκι του Άι Νικόλα.

Κεντρική αίθουσα των μηχανημάτων με τους ιμάντες μεταφοράς και την μεγάλη «μπόλα» συμπύκνωσης δεξιά στο πατάρι.

Κεντρική αίθουσα των μηχανημάτων με τους ιμάντες μεταφοράς και την μεγάλη «μπόλα» συμπύκνωσης δεξιά στο πατάρι.

Τροχαλίες και έμβολα κίνησης.

Τροχαλίες και έμβολα κίνησης.

Τροχαλίες κίνησης και το «κλειστικό» μηχάνημα για τις κονσέρβες.

Τροχαλίες κίνησης και το «κλειστικό» μηχάνημα για τις κονσέρβες.

Ανακαινισμένοι και ξαναχτισμένοι τοίχοι στην μπροστινή αυλή.

Ανακαινισμένοι και ξαναχτισμένοι τοίχοι στην μπροστινή αυλή.

Η νέα όψη των ξενώνων. Το ασημί χρώμα της ελιάς στα ξύλινα κουφώματα συνδυάζεται με την χρωματική παλέτα της πέτρας.

Η νέα όψη των ξενώνων. Το ασημί χρώμα της ελιάς στα ξύλινα κουφώματα συνδυάζεται με την χρωματική παλέτα της πέτρας.

Άποψη εσωτερικού χώρου. Τσιμεντοκονίες και ελληνικά χειροποίητα τσιμεντοπλακάκια. Και οι παλέτες του εργοστασίου σε νέους ρόλους.

Άποψη εσωτερικού χώρου. Τσιμεντοκονίες και ελληνικά χειροποίητα τσιμεντοπλακάκια. Και οι παλέτες του εργοστασίου σε νέους ρόλους.

Το μεράκι των ιδιοκτητών και απογόνων. Επιστρέφουν σαν προσφορά τα παιδικά - και όχι μόνο - βιώματα.

Το μεράκι των ιδιοκτητών και απογόνων. Επιστρέφουν σαν προσφορά τα παιδικά - και όχι μόνο - βιώματα.

Η τάξη της ποικιλίας. Κατά μέγεθος, σχήμα και είδος.

Η τάξη της ποικιλίας. Κατά μέγεθος, σχήμα και είδος.

Homage - Φόρος τιμής στην εργασία.

Homage - Φόρος τιμής στην εργασία.

Άποψη εσωτερικών: τσιμεντοκονία, χειροποίητα τσιμεντοπλακίδια και φυσική άσβεστος στην βαφή των τοίχων.

Άποψη εσωτερικών: τσιμεντοκονία, χειροποίητα τσιμεντοπλακίδια και φυσική άσβεστος στην βαφή των τοίχων.

Άποψη της μεγάλης σάλας: εδώ το σχέδιο τοποθέτησης των πλακιδίων αφήνει ξεπίτηδες κενά, για να δημιουργείται το εύλογο ερώτημα: τα πλακίδια προϋπήρχαν;

Άποψη της μεγάλης σάλας: εδώ το σχέδιο τοποθέτησης των πλακιδίων αφήνει ξεπίτηδες κενά, για να δημιουργείται το εύλογο ερώτημα: τα πλακίδια προϋπήρχαν;

Παιχνίδι μνήμης με υλική παρουσία. Και οι Άγιοι προστάτες.

Παιχνίδι μνήμης με υλική παρουσία. Και οι Άγιοι προστάτες.

Πλαστικότητα των περασμάτων. Υφές, παλέτες και η ελευθερία της απλότητας.

Πλαστικότητα των περασμάτων. Υφές, παλέτες και η ελευθερία της απλότητας.

Περάσματα οδηγημένα από το φως και τον αέρα.

Περάσματα οδηγημένα από το φως και τον αέρα.

Λαβύρινθος επικοινωνίας και η τελική έξοδος στο φως: απόκρυφη.

Λαβύρινθος επικοινωνίας και η τελική έξοδος στο φως: απόκρυφη.

Το παλιό σπίτι. Τα παλιά μωσαϊκά πλακίδια μαρτυρούν τον χρόνο και τον τόπο.

Το παλιό σπίτι. Τα παλιά μωσαϊκά πλακίδια μαρτυρούν τον χρόνο και τον τόπο.

Οδηγούμεθα στην θάλασσα, στο αιθέριο και απελευθερωτικό φως της παραλίας.

Οδηγούμεθα στην θάλασσα, στο αιθέριο και απελευθερωτικό φως της παραλίας.

Σαντορίνη: διαχρονική αισθητική. Φωτογραφίες: Βασίλης Μακρής - Κείμενο: Νίκος Δελένδας

Σαντορίνη: διαχρονική αισθητική. Φωτογραφίες: Βασίλης Μακρής - Κείμενο: Νίκος Δελένδας

------------------------------------------------------

Σαντορίνη: διαχρονική αισθητική 

 
Φωτογραφίες: Βασίλης Μακρής
Κείμενο: Νίκος Δελένδας
Επιμέλεια φωτογράφισης: Μέμος Φιλιππίδης
Βοηθός φωτογράφου: Μαρίλη Ζάρκου 
 
------------------------------------------------------
 
Του Νίκου Δελένδα, αρχιτέκτονα
 
«ΑΠΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΣΗ ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΠΑΛΙΟΥ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟΥ ΤΟΜΑΤΑΣ στην παραλία της Βλυχάδας στη Σαντορίνη»
 
Το εργοστάσιο και η κατοικία κατασκευάστηκαν το 1946 από τον Δημήτριο Νομικό.
Η λειτουργία του ξεκίνησε τον ίδιο χρόνο.
Συμπληρώθηκε με αποθήκες το 1953.
Το εργοστάσιο λειτούργησε με αντικείμενο την διαλογή, επεξεργασία και συσκευασία της σαντορινιάς τομάτας έως το 1981.
 
Όταν ανέλαβα (2009) την διαμόρφωση των μακρόστενων στοών, των σηράγγων και των σταυροθολίων του παλιού εργοστασίου (τις Αποθήκες, την Αποστείρωση και το Καζάνι), δεν φαντάστηκα ότι το τελειωμένο αποτέλεσμα θα ήταν σαν να ήταν από πάντα εκεί.  Ή μάλλον δεν μπορούσα να το εξασφαλίσω εκ των προτέρων. Υποθέτω όμως ότι αυτό ήρθε ως ανταμοιβή σωστών επιλογών, που βασίζονται στον σεβασμό και στην συνεργασία. Επίσης βασίζονται στη μεθυστική ελευθερία στην οποία καλεί η δύναμη του τόπου. Και η ανάγκη να αναμετρηθείς με την διαχρονία και την ιστορία.
 
Πιο πεζά (συγκεκριμένα) τώρα: τι έχει ενδιαφέρον σε αυτό το κτίριο; Πρώτον, ότι στο μεγαλύτερο μέρος του δεν αποτελεί κτίριο με την κλασική έννοια του «ορθώματος». Διαπραγματεύεται τα όρια: γη και θάλασσα, γη και ουρανό, κτιστό και φυσικό. Για την ακρίβεια, στο τελείωμα μιας μακράς σειράς γεωλογικών σχηματισμών κατά μήκος της παραλίας, των τράφων, προστίθεται διά της αντικατάστασης, μία συστοιχία θόλων, οι οποίοι στην συνέχεια σφραγίζονται και δημιουργούν μια βάση, που τελειώνει την σειρά των τράφων. 
 
Η ένωση της «κατοικημένης γης» με τον φυσικό άσκαπτο χώρο είναι ρευστή και μεταβαλλόμενη. Και είναι κρυφή. Υπονοείται μόνο από τα α-σαφή όρια του κατοικημένου από το φυσικό. Και αυτός είναι ο λόγος που η επιλογή του υλικού της εξωτερικής επεξεργασίας-βαφής είχε τόσο καθοριστική σημασία: έπρεπε να είναι ένα υλικό που να περιέχει φυσικές γαίες και χρώμα και ρητίνες και διαπνοή και στεγανότητα. Έπρεπε να προστατεύει χωρίς να διαφοροποιεί απότομα. 
 
Η βάση, το «σώμα» της «κατοικημένης γης», ακολουθεί τις γραμμές της παραλίας. Και τα χρώματά της. Η κατοικία - η πρώτη κατοικία - αναπαύεται επιβλητικά επάνω στην βάση. Και διαφέρει. Είναι στραμμένη υπό γωνία. Και αυτός είναι ο λόγος που διαφοροποιείται και με την χρωματική της παρουσία. Η μετόπη από γαλάζιο είναι ένα τέχνασμα μετάβασης από την γη στον ουρανό.
 
Μέσα στα σπλάχνα της γης το φως και ο άνεμος ανοίγουν ένα δίκτυο υποστήριξης της κατοίκησης. Σημεία συνάντησης στο εσωτερικό της γης και ένα meeting point: το περίκλειστο αίθριο.
 
Κατά τα άλλα: Οι χώροι του κτιρίου έπασχαν από έλλειψη επαρκούς φωτισμού και αερισμού, καθώς και έλλειψη ιεράρχησης στην μεταξύ τους σχέση. Το ζήτημα αυτό αντιμετωπίστηκε, ακριβώς, με την δημιουργία του εσωτερικού αιθρίου. Η οπή αυτή στο σώμα του κτιρίου οργάνωσε  τον φωτισμό όσο και τις επικοινωνίες των υπαρχόντων χώρων μεταξύ τους. Βοήθησε επίσης στην οπτική αντίληψη του συγκροτήματος στο σύνολό του, παρά την δαιδαλώδη του δομή.
 
Τα χρώματα που χρησιμοποιήθηκαν παντού, εσωτερικά και εξωτερικά, είναι οικολογικές έγχρωμες γαίες και ασβέστες. Τα «χρώματα» αυτά είναι διαπνέοντα και δημιουργούν συνεκτική πρόσφυση με τα υποστρώματα, αποφεύγοντας την δημιουργία υγρασίας και αποκόλλησης τους. 
 
Εσωτερικά οι χώροι βάφτηκαν με φυσικούς ασβέστες διαφόρων ποιοτήτων.
 
Στα δάπεδα χρησιμοποιήθηκαν έγχρωμες τσιμεντοκονίες με ένθετα τσιμεντοπλακίδια. Τα πλακίδια είναι χυτά και το κάθε χρώμα είναι μονολιθικό σε όλο το πάχος του πλακιδίου. Η τεχνοτροπία και το υλικό της κατασκευής τους δικαιολογούν την - διαισθητική στην αρχή - σχεδιαστική επιλογή της ένθεσης των πλακιδίων στις εκτεταμένες τσιμεντοκονίες που χρησιμοποιήθηκαν. Τα σχέδια είναι τα γνωστά που έχουν ιστορικά χρησιμοποιηθεί σε τόσα νεοκλασικά, αλλά και λαϊκά σπίτια του παρελθόντος.

Κατασκευάστηκαν στην Ελλάδα ειδικά για το έργο. Κατά μία έννοια αποτελούν την «πολυτέλεια της απλότητας».
 
Εννοείται ότι σε αυτή την αρχιτεκτονική άποψη το αποτέλεσμα εξαρτάται απόλυτα από την πολύ υψηλή ποιότητα κατασκευής. Όπου, ως ποιότητα, νοείται τόσο η τεχνική, όσο και η ψυχική και ηθική ακεραιότητα των σχεδιαστικών αποφάσεων.
 
Ν.Δ.
Ιούνιος 2012