Την προηγούμενη Πέμπτη, 8η Ιανουαρίου, συμπληρώθηκαν τριάντα χρόνια από τον θάνατο του Φρανσουά Μιτεράν, του πρώτου Σοσιαλιστή προέδρου της μεταπολεμικής Γαλλίας και του μοναδικού Σοσιαλιστή προέδρου που κατάφερε να επανεκλεγεί στο Ελιζέ, κυβερνώντας επί δεκατέσσερα συνολικά χρόνια τη χώρα, από τον Μάιο του 1981 έως τον Μάιο 1995. Οπως θυμίζει σε ανάλυσή του ο Μάσιμο Νάβα της Corriere della Sera έπειτα από 17 χρόνια πρόεδρος της Γαλλίας εξελέγη ένας ακόμη Σοσιαλιστής με ίδιο όνομα αλλά διαφορετικό επώνυμο, ο Φρανσουά Ολάντ, ωστόσο ο «αδύναμος μιμητής» του Μιτεράν, όπως τον χαρακτηρίζει ο Νάβα, δεν κατάφερε να εξασφαλίσει μια δεύτερη θητεία.

Ο ιταλός δημοσιογράφος, επί σειρά ετών ανταποκριτής της Corriere στο Παρίσι, χαρακτηρίζει τον Μιτεράν ως έναν «εξαιρετικό και χαρισματικό ερμηνευτή» της Αριστεράς στην εξουσία, μιας Αριστεράς την οποία ο γάλλος πολιτικός κατάφερε να ενώσει πολιτικά, «πέρα από τα όνειρα» των ακτιβιστών της, στο ανώτατο επίπεδο άσκησης της εξουσίας, δημιουργώντας, έτσι, ένα πρότυπο, το οποίο στη συνέχεια αποπειράθηκαν, με μικρή ή μεγαλύτερη επιτυχία, να μιμηθούν διάφορες αριστερές δυνάμεις ανά την Ευρώπη.

Ο Νάβα κάνει λόγο για μια «συναρπαστική και αμφιλεγόμενη» περίοδο, η οποία, όμως, δύσκολα μπορεί να επαναληφθεί στον καιρό του αχαλίνωτου τραμπισμού, του αυξανόμενου λαϊκισμού και των ακροδεξιών δυνάμεων στην εξουσία. Επομένως, το σύνθημα αυτής της τριακοστής επετείου του θανάτου του εμβληματικού Σοσιαλιστή ηγέτη της Γαλλίας, θα έπρεπε να ήταν σύμφωνα με τον ιταλό σχολιαστή, «ορφανά του σοσιαλισμού ενωθείτε» ή τουλάχιστον «επανορθώστε τα λάθη και αναγνωρίστε τις χαμένες αυταπάτες». Ποια είναι, όμως, στην πραγματικότητα η κληρονομιά του Φρανσουά Μιτεράν στη σημερινή αριστερά της Γαλλίας;

Την προηγούμενη Πέμπτη στη Ζαρνάκ, μια κωμόπολη στα νοτιοδυτικά της χώρας όπου γεννήθηκε και αναπαύεται ο Φρανσουά Μιτεράν, πραγματοποιήθηκε μια μικρή πομπή στη μνήμη του. Το παρών επρόκειτο να δώσουν περί τα είκοσι στελέχη του Parti Socialiste, αν και η ηγεσία του κόμματος είχε ενημερώσει πως δεν θα μπορούσε να παραστεί λόγω συνάντησής της με τον πρωθυπουργό Σεμπαστιάν Λεκορνού στο πλαίσιο των συνεχιζόμενων διαπραγματεύσεων μεταξύ της κυβέρνησης και των κομμάτων της εθνοσυνέλευσης για τη έγκριση του προϋπολογισμού. Τελικά στη Ζαρνάκ μετέβησαν μόλις έξι γερουσιαστές του Σοσιαλιστικού Κόμματος καθώς και ο Φρανσουά Ολάντ, οι οποίοι ενώθηκαν με μερικούς τοπικούς αξιωματούχους.

«Οι Σοσιαλιστές δεν δείχνουν πλέον ιδιαίτερο πάθος για τη μνήμη του πρώην προέδρου που υπηρέτησε δύο επταετείς θητείες», γράφει ο Ολιβιέ Περού της Le Monde. «Ο Μιτεράν δεν χαίρει του κύρους που απολαμβάνουν παλαιότερες προσωπικότητες [της αριστεράς] όπως ο Ζαν Ζορές, ο Λεόν Μπλουμ και ο Πιερ Μαντές Φρανς, οι οποίοι, παρά το γεγονός ότι κατείχαν την εξουσία μόνο για λίγους μήνες -ή καθόλου στην περίπτωση του Ζορές- εξακολουθούν να χαίρουν του σεβασμού της γαλλικής αριστεράς», προσθέτει ο γάλλος δημοσιογράφος.

«Πρόκειται για ένα ζήτημα γενεών. Εστιάζουμε λιγότερο στη διεκδίκηση αυτής της κληρονομιάς σε σχέση με τους προκατόχους μας. Οι στάσεις απέναντι στον Φρανσουά Μιτεράν κυμαίνονται από τον θαυμασμό για τον άνθρωπο και την πορεία του έως μια ορισμένη δυσπιστία λόγω της αυταρχικότητας και των σκοτεινότερων πλευρών του. Είναι μια διχαστική προσωπικότητα για ορισμένους στην αριστερά», ανέφερε σχετικά στη γαλλική εφημερίδα ο Αρτούρ Ντελαπόρτ, ένας ηλικίας 34 ετών βουλευτής των Σοσιαλιστών.

Ο Ντελαπόρτ δεν ήταν ούτε πέντε ετών την 8η Ιανουαρίου του 1996, όταν ο Μιτεράν άφησε την τελευταία του πνοή (από καρκίνο του προστάτη) και θυμάται ακόμα πως καθόταν «κολλημένος στην πλάτη του καναπέ» μαζί με τους γονείς του καθώς παρακολουθούσαν τηλεοπτική κάλυψη του θανάτου του γάλλου ηγέτη. Θυμάται επίσης τα λουλούδια που κάλυπταν τα πεζοδρόμια της λεωφόρου Φρεντερίκ-Λε-Πλέι στο Παρίσι, όπου βρίσκονταν τα γραφεία του πρώην προέδρου της Γαλλίας. «Είναι μια από τις πρώτες μου πολιτικές αναμνήσεις», είπε ο γάλλος βουλευτής, ο οποίος είναι ένας από τους λίγους αυτής της νέας γενιάς Σοσιαλιστών που μιλάει για την εποχή του Μιτεράν με το πάθος όσων την έζησαν. «Ο Μιτεράν είναι ένα απίστευτο πολιτικό ταξίδι, είναι ευγλωττία, κομψότητα και μια συγκεκριμένη ιδέα για τον πολιτισμό. Είναι επίσης η κατάκτηση της εξουσίας μέσω της ένωσης των δυνάμεων της αριστεράς (περιλαμβανομένων και των κομμουνιστών, ΣτΜ), και η άσκηση της εξουσίας με στόχο να αλλάξουν οι ζωές των ανθρώπων», είπε, πλέκοντας το εγκώμιο του Μιτεράν.

Η στροφή προς τη λιτότητα

«Οι Σοσιαλιστές και η Αριστερά θα μπορέσουν να χτίσουν ένα μέλλον, αγνοώντας το παρελθόν», δήλωσε στη Le Monde η Ντομινίκ Μπερτινοτί, πρώην υπουργός (υπό τον Φρανσουά Ολαντ) και νυν υπεύθυνη των προεδρικών αρχείων του Μιτεράν. «Τα 14 χρόνια του Μιτεράν στην εξουσία τελικά αμαύρωσαν την κληρονομιά του», γράφει ο δημοσιογράφος της γαλλικής εφημερίδας, σημειώνοντας πως αυτό που σημάδεψε, τελικά, την πολυετή θητεία του Μιτεράν, ήταν η στροφή προς τη λιτότητα του 1983, η οποία επισκίασε πιο μακρινές μνήμες, όπως η εθνικοποίηση, στις αρχές της δεκαετίας, τραπεζών, βιομηχανικών ομίλων και αμυντικών βιομηχανιών, η εφαρμογή του 39ωρου και η θέσπιση μιας ακόμη, πέμπτης, εβδομάδας άδειας μετ’ αποδοχών τον χρόνο.

Τον Σεπτέμβριο του 2024, σε μια συνέντευξη στο αριστερό (κομμουνιστικής ιδεολογίας) περιοδικό Regards, ο αριστερός υποψήφιος για την προεδρία (στις εκλογές του 2027) Φρανσουά Ρουφέν απέρριψε την κληρονομιά του Μιτεράν, δηλώνοντας πως «η αποστολή που έχω θέσει στον εαυτό μου με την πάροδο του χρόνου είναι η αριστερά να κλείσει την φιλελεύθερη παρένθεση που άνοιξαν οι Σοσιαλιστές το 1983».

«Είναι ένα παλιό ρεφρέν της αριστεράς: όσοι έχουν κυβερνήσει είναι αναπόφευκτα ύποπτοι για προδοσία», σημείωσε από την πλευρά του ο Σοσιαλιστής πρώην πρωθυπουργός (υπό τον Ολάντ) Μπερνάρ Καζνέβ. «Ο Φρανσουά Μιτεράν ήταν μια μοναδική προσωπικότητα της αριστεράς, η ιδιοσυγκρασία του διαμορφώθηκε από τις εξαιρετικές συνθήκες της ιστορίας του περασμένου αιώνα», πρόσθεσε ο γάλλος πολιτικός. «Μπορούμε να εξετάσουμε κριτικά την κληρονομιά του, αλλά αν ταυτίζεσαι με την αριστερά, είσαι βέβαιος ότι είσαι κληρονόμος του Μιτεράν. Είναι ψευδαίσθηση να πιστεύεις ότι μπορείς να αρνηθείς αυτή την κληρονομιά. Δεν χτίζεις ένα μέλλον, παίρνοντας αποστάσεις από κάποιον που άλλαξε τις ζωές των ανθρώπων», πρόσθεσε.

«Αθάνατος»

Ο Ζαν-Λικ Μελανσόν, ηγέτης της ακροαριστερής Ανυπότακτης Γαλλίας (La France Insoumise, LFI) είναι ένας από τους τελευταίους που κρατούν ζωντανή τη μνήμη του Μιτεράν «με το πάθος ενός φοιτητή που θαυμάζει τον πρώην μέντορά του», όπως γράφει ο δημοσιογράφος της Le Monde.

«Μου λείπει αυτός ο άνθρωπος. Ο κόσμος θα το βρει γελοίο, αλλά κατέληξα να πιστεύω ότι τρόπον τινά ήταν αθάνατος», έγραψε ο Μελανσόν στο blog του, την Τετάρτη 7η Ιανουαρίου, παραμονή της επετείου του θανάτου του Μιτεράν. Την προηγούμενη μέρα είχε αναρτήσει μια φωτογραφία του σε έναν χιονισμένο δρόμο του Παρισιού, με καπέλο στο κεφάλι, παρόμοιο με εκείνο που συνήθιζε να φοράει ο Μιτεράν. Ωστόσο κανένας από τους φόρους τιμής που απέτισε ο Μελανσόν δεν προκάλεσαν αντιδράσεις, ούτε καν στους κόλπους της Ανυπότακτης Γαλλίας.

Και είναι αλήθεια πως εντός του κόμματος η κληρονομιά του Μιτεράν δεν αποτελεί ακριβώς σημείο αναφοράς. Αυτό οφείλεται εν μέρει στην προαναφερθείσα απόσταση που χωρίζει τις νεότερες γενιές από την εποχή του, όμως ιδιαίτερο βάρος έχει και η σκοτεινή πλευρά του Μιτεράν, με τον γάλλο δημοσιογράφο να αναφέρεται ενδεικτικά στο ότι αρχικά τασσόταν υπέρ της γαλλικής κυριαρχίας στην Αλγερία αλλά και στη βύθιση του σκάφους Rainbow Warrior της Greenpeace, τον Ιούλιο του 1985, από πράκτορες των γαλλικών μυστικών υπηρεσιών, έπειτα από σχετική εντολή του Μιτεράν: το σκάφος ήταν αγκυροβολημένο στο λιμάνι του Οκλαντ της Νέας Ζηλανδίας και επρόκειτο να συμμετάσχει σε μια επιχείρηση διαμαρτυρίας κατά μιας πυρηνικής δοκιμής του Παρισιού σε περιοχή της Γαλλικής Πολυνησίας.

Τα παραπάνω, όμως, καθώς και άλλα επίμαχα ζητήματα που προέκυψαν κατά την πολυετή διακυβέρνηση της Γαλλίας από τον Μιτεράν, δεν αναιρούν ότι υπήρξε πράγματι ένας εξαιρετικός πολιτικός και ηγέτης. Μιλώντας στην Le Monde o Εμανουέλ Μορέλ, ένας αριστερός βουλευτής και πρώην Σοσιαλιστής, θυμήθηκε μια συγκέντρωση της Ανυπότακτης Γαλλίας στο Πο της νοτιοδυτικής Γαλλίας το 2018, όταν μόλις είχε ενταχθεί στο κόμμα του Μελανσόν. Από τη σκηνή ο ηγέτης του κόμματος αποπειράθηκε να αναδείξει τα κύρια σοσιαλιστικά επιτεύγματα του Μιτεράν, ωστόσο από κάτω, στο κοινό, ακτιβιστές άρχισαν να σφυρίζουν και τον αποδοκιμάζουν. «Δεν είμαι λάτρης του Μιτεράν, αλλά ήταν ο τελευταίος πρόεδρος που άλλαξε ριζικά τη χώρα και το πεπρωμένο των Γάλλων. Η αριστερά θα έκανε καλά να αναλογιστεί το παράδειγμά του», δηλώνει σήμερα ο γάλλος πολιτικός, ο οποίος, εν τω μεταξύ, εγκατέλειψε το κόμμα του Ζαν-Λικ Μελανσόν.

«Ο Ντε Γκολ είναι η Γαλλία, ο Μιτεράν είναι οι Γάλλοι», είχε αναφέρει χαρακτηριστικά πριν από χρόνια σε συνέντευξή του στην Corriere della Sera ο Ζακ Αταλί, ειδικός σύμβουλος του Μιτεράν και στενός φίλος του επί δεκαετίες, με το γραφείο του στο Ελιζέ να βρίσκεται δίπλα στο γραφείο του Μιτεράν. «Ο Ντε Γκολ είναι η εξιδανικευμένη Γαλλία, μια αφηρημένη ιδέα», είχε εξηγήσει. «Ο Μιτεράν είναι η πραγματική χώρα, με τα ελαττώματα και τα προτερήματα των Γάλλων». Οσο για το παρόν και το μέλλον της Αριστεράς στη Γαλλία, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις η μάχη για τη διαδοχή του Εμανουέλ Μακρόν στο Ελιζέ θα μπορούσε να περιοριστεί σε μια αναμέτρηση μεταξύ της Κεντροδεξιάς και της Ακροδεξιάς.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News