Σε όλο το βόρειο ημισφαίριο, η γρίπη «δείχνει τα δόντια της» αυτόν τον χειμώνα, με την περίοδο έξαρσης να έχει αρχίσει νωρίτερα και με ανησυχητική αύξηση των κρουσμάτων και των εισαγωγών σε νοσοκομεία.

Στην Ελλάδα, μόνο την τελευταία εβδομάδα, 871 ασθενείς χρειάστηκαν νοσηλεία λόγω γρίπης, δεκαπέντε εισήχθησαν στην Εντατική και οκτώ έχασαν τη ζωή τους.

Για πρώτη φορά εδώ και χρόνια, η γρίπη προκαλεί πίεση στο σύστημα Υγείας, προκαλεί δηλαδή δυσκολία στη διαχείριση των περιστατικών – αθροιστικά και με όλα τα υπόλοιπα περιστατικά που διαχειρίζονται τα νοσοκομεία.

Γιατί, όμως, έχει αγριέψει τόσο η γρίπη φέτος; Η απάντηση βρίσκεται στη μετάλλαξη, αναφέρει το περιοδικό Nature. Οπως εξηγεί, οι επιστήμονες υποψιάζονται ότι οφείλεται εν μέρει στο νέο στέλεχος του ιού που έχει επικρατήσει . Η παραλλαγή Κ, όπως ονομάζεται, έχει μεγάλο αριθμό βασικών μεταλλάξεων, πράγμα που διευκολύνει τον ιό να «παρακάμψει» το ανοσοποιητικό σύστημα και τα εμβόλια. Επιπλέον, το νέο στέλεχος ανήκει σε έναν ιικό υποτύπο που κυκλοφορεί μεν εδώ και δεκαετίες, αλλά δεν κυριαρχούσε τις προηγούμενες περιόδους εποχικής γρίπης, κι έτσι η φυσική ανοσία των ανθρώπων εναντίον του έχει πιθανώς εξασθενήσει.

Η χρονιά του Η3Ν2

Η περίοδος γρίπης 2025-26 ξεκίνησε έναν μήνα νωρίτερα σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης και στην Ιαπωνία, η οποία μάλιστα κήρυξε επιδημία λόγω του απροσδόκητα υψηλού αριθμού κρουσμάτων. Η περίοδος γρίπης στην Αυστραλία συνεχίστηκε για τουλάχιστον έναν μήνα περισσότερο από το συνηθισμένο. Στον Καναδά, «όλες οι επαρχίες είδαν μια τεράστια αύξηση στον αριθμό των κρουσμάτων, ταυτόχρονα. Και αυτό, φυσικά, ασκεί μεγάλη πίεση στο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης», λέει στο Nature η ελληνικής καταγωγής Ελένη Γαλάνη, γενική διευθύντρια της Υπηρεσίας Δημόσιας Υγείας του στην Οτάβα.

Το στέλεχος Κ που μας ταλαιπωρεί φέτος ανήκει στην «οικογένεια» Α και στον τύπο H3N2, ο οποίος μεταλλάσσεται ταχύτερα από άλλα στελέχη. Η παραλλαγή Κ έγινε παγκοσμίως κυρίαρχη τον Σεπτέμβριο και πλέον ευθύνεται για τουλάχιστον 80% των κρουσμάτων παγκοσμίως.

Επιδημιολογικές αναλύσεις που επικαλείται το Nature υποδηλώνουν ότι η Κ εμφανίστηκε ήδη από τον Φεβρουάριο του περασμένου έτους . Δεν αλληλουχήθηκε μέχρι τον Ιούνιο – δηλαδή μήνες αφότου ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) επέλεξε τα στελέχη της γρίπης που επρόκειτο να χρησιμοποιηθούν ως βάση για τα εμβόλια της τρέχουσας περιόδου. Ετσι, το στέλεχος H3N2 που περιλαμβάνεται στο εμβόλιο δεν είναι Κ. Παρόλα αυτά, μελέτες έχουν δείξει ότι το εμβόλιο δημιουργεί αρκετά αντισώματα κατά της Κ, που είναι ικανά να προστατεύσουν από σοβαρή νόσο.

Περισσότερες μεταλλάξεις

Σε σύγκριση με το στέλεχος H3N2 που χρησιμοποιήθηκε στο εμβόλιο, η παραλλαγή Κ έχει έντεκα μεταλλάξεις σε μια πρωτεΐνη που ονομάζεται αιμαγλουτινίνη, η οποία σχηματίζει ακίδες στην επιφάνεια του ιού της γρίπης. Αυτές οι ακίδες βοηθούν τον ιό να προσκολληθεί και στα κύτταρα του ξενιστή.

Από το 2007, τα κυκλοφορούντα στελέχη H3N2 έχουν γενικά αναπτύξει μία έως τρεις επιπλέον μεταλλάξεις οι οποίες τα διαφοροποιούν από τα στελέχη που περιλαμβάνονται στο εμβόλιο της γρίπης, σύμφωνα με μια αδημοσίευτη ανάλυση του Τζον Χάντλστον, ιολόγου στο Κέντρο Καρκίνου Fred Hutchinson. Ο ρυθμός μετάλλαξης του ιού σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα είναι «απίστευτα υψηλός», λέει ο ίδιος στο Nature.

Μετά τη μόλυνση από τον ιό ή τον εμβολιασμό, το ανοσοποιητικό σύστημα παράγει αντισώματα που στοχεύουν την αιμαγλουτινίνη. Ωστόσο, ακόμη και μία μόνο μετάλλαξη στην πρωτεΐνη μπορεί να εμποδίσει τα αντισώματα να προσκολληθούν στις ιικές ακίδες και να τις καταστρέφει, εξηγούν άλλοι ειδικοί στο Nature.

Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμη ποιες μεταλλάξεις οδήγησαν στην έξαρση του ιού, λέει στο περιοδικό η Σάρα Κόμπι, εξελικτική μικροβιολόγος στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο στο Ιλινόι.

Οι ιολόγοι συμφωνούν, ωστόσο, ότι έπαιξε ρόλο τόσο η χαμηλή κυκλοφορία στελεχών H3N2 τα προηγούμενα χρόνια όσο και η παράλειψη του εμβολίου, ο συνδυασμός δηλαδή χαμηλής φυσικ΄ςη ανοσίας και μικρής εμβολιαστικής κάλυψης.

Επειδή τα παγκόσμια επίπεδα εμβολιασμού κατά της γρίπης είναι χαμηλά, «οι λοιμώξεις πιθανότατα παίζουν μεγαλύτερο ρόλο στη διατήρηση των επιπέδων ανοσίας σε υψηλότερα επίπεδα από ό,τι ο εμβολιασμός», λέει ο Ian Barr, αναπληρωτής διευθυντής του Συνεργατικού Κέντρου Αναφοράς και Έρευνας για τη Γρίπη του ΠΟΥ στη Μελβούρνη της Αυστραλίας. Το H3 ήταν απίθανο να παραμεριστεί για πολύ, λέει ο Barr. «Ήταν αναπόφευκτο να επιστρέψει αργά ή γρήγορα», λέει. «Αυτό συμβαίνει φέτος».

 

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News