Εδώ και μήνες, μια μικρή νεοφυής επιχείρηση στο Σαν Φρανσίσκο επιδιώκει κάτι πρωτοποριακό όσο και αμφιλεγόμενο: να φέρει στον κόσμο το πρώτο γενετικά τροποποιημένο μωρό. Η startup ονομάζεται Preventive και οι προσπάθειές της υποστηρίζονται από δύο από τους πιο επιφανείς και ισχυρούς εκπροσώπους της Σίλικον Βάλεϊ, τον Σαμ Αλτμαν, διευθύνοντα σύμβολο της OpenAI, και τον Μπράιαν Αρμστρονγκ, συνιδρυτή και CEO της Coinbase, μιας από τις μεγαλύτερες πλατφόρμες ανταλλαγής κρυπτονομισμάτων παγκοσμίως.

«Τιτάνες της τεχνολογίας προσπαθούν να δημιουργήσουν γενετικά τροποποιημένα μωρά», έγραψε στο πρωτοσέλιδό της, η Wall Street Journal, την περασμένη Δευτέρα, παρουσιάζοντας τη γέννηση, την εξέλιξη και, κυρίως, τους στόχους αυτού του φιλόδοξου (και μυστικού έως σήμερα) εγχειρήματος.

Σύμφωνα με το εκτενές ρεπορτάζ της νεοϋορκέζικης εφημερίδας «η Preventive προετοιμάζει σιωπηλά αυτό που θα μπορούσε να ισοδυναμεί με μια βιολογική πρωτιά». Οι ερευνητές της «εργάζονται για τη δημιουργία ενός παιδιού που θα προέλθει από ένα έμβρυο γενετικά τροποποιημένο, με στόχο την πρόληψη μιας κληρονομικής ασθένειας».

Τους τελευταίους μήνες διάφορα στελέχη της εταιρείας δήλωναν σε ιδιωτικές συζητήσεις ότι είχε εντοπιστεί ένα ζευγάρι με γενετική ασθένεια που ενδιαφερόταν να συμμετάσχει στις προσπάθειες της Preventive. Ωστόσο ο Λούκας Χάρινγκτον, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, διέψευσε αυτούς τους ισχυρισμούς, δεσμευόμενος ταυτόχρονα για απόλυτη διαφάνεια και ασφάλεια. «Δεν προσπαθούμε να επισπεύσουμε τις διαδικασίες», είπε στην Wall Street Journal.

Ομως η επιστημονική κοινότητα εμφανίζεται διχασμένη. Η γονιδιακή επεξεργασία δεν είναι κάτι το καινούργιο, ενώ οι διάφορες τεχνικές που χρησιμοποιούνται σήμερα επιτρέπουν στους επιστήμονες «να κόβουν, να επεξεργάζονται και να εισάγουν DNA» στο πλαίσιο διάφορων θεραπειών, αλλά μετά τη γέννηση. Η γονιδιακή επεξεργασία σε σπερματοζωάρια, ωάρια και έμβρυα είναι αμφιλεγόμενη σε τέτοιο βαθμό ώστε πολλοί εγνωσμένου κύρους επιστήμονες να απευθύνουν εκκλήσεις για ένα παγκόσμιο μορατόριουμ έως ότου επιλυθούν κρίσιμα ηθικά και επιστημονικά ζητήματα.

Οπως επισημαίνει η Wall Street Journal, η γενετική τροποποίηση εμβρύων με σκοπό τη δημιουργία μωρών από αυτά απαγορεύεται σε πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών. Γι’ αυτό η Preventive έχει ήδη αρχίσει να αναζητά χώρες όπου επιτρέπεται η γονιδιακή επεξεργασία εμβρύων και η εταιρεία θα μπορούσε να διεξάγει τα πειράματά της, με τη Wall Street Journal να αναφέρει ενδεικτικά τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Πολλοί επιστήμονες ανησυχούν ότι η γονιδιακή επεξεργασία είναι ακόμη πολύ απρόβλεπτη για να είναι ασφαλής, ενώ θα μπορούσε να εγκαινιάσει μια νέα εποχή πειραματισμού σε ανθρώπους από ιδιωτικές εταιρείες χωρίς δημόσια διαβούλευση και κρατική συμμετοχή. Μάλιστα, ορισμένοι προειδοποιούν για επιστροφή του φάσματος της ευγονικής.

Υπάρχει μόνο μία γνωστή περίπτωση γέννησης παιδιών από τροποποιημένα έμβρυα. Το 2018 ο κινέζος επιστήμονας Χι Τζιανκούι σόκαρε την παγκόσμια επιστημονική κοινότητα όταν ανακοίνωσε πως είχε καταφέρει να φέρει στον κόσμο τρία παιδιά προερχόμενα από έμβρυα τροποποιημένα έτσι ώστε να μην προσβάλλονται από τον HIV. Τελικά καταδικάστηκε σε φυλάκιση τριών ετών στην Κίνα για παράνομη άσκηση της ιατρικής. Η ταυτότητα των παιδιών παραμένει άγνωστη, αλλά σύμφωνα με τον «δημιουργό» τους και τα τρία είναι υγιή.

Η Wall Sreet Journal σημειώνει πως η Preventive βρίσκεται στην πρωτοπορία της γενετικής επεξεργασίας και ξεχωρίζει μεταξύ ολοένα περισσότερων εταιρειών που χρηματοδοτούνται από ισχυρές προσωπικότητες της Σίλικον Βάλεϊ και εργάζονται για την εμπορευματοποίηση διαφόρων τεχνολογιών αναπαραγωγικής γενετικής. Κάποιες από αυτές τις εταιρείες εστιάζουν στη γονιδιακή επεξεργασία εμβρύων, ενώ άλλες ήδη πωλούν εργαλεία γενετικού ελέγχου τα οποία μπορούν να αναλύουν την πιθανή επίδραση δεκάδων ή εκατοντάδων γονιδίων σε ένα χαρακτηριστικό.

Απώτερος στόχος είναι η δημιουργία μωρών που δεν θα κινδυνεύουν από κληρονομικές ασθένειες και θα είναι ανθεκτικά σε διάφορες νόσους. Ωστόσο ορισμένοι προειδοποιούν ότι οι εν λόγω εταιρείες θα μπορούσαν να προσφέρουν στους γονείς τη δυνατότητα να επιλέγουν ύψος, χρώμα ματιών ή ακόμη και IQ για τα παιδιά τους.

Ως προς τη χρηματοδότηση, στο εγχείρημα πρωτοστατεί ο Μπράιαν Αρμστρονγκ της Coinbase. Ιδιωτικώς έχει υποστηρίξει πως οι τεχνολογίες γονιδιακής επεξεργασίας θα μπορούσαν να συμβάλουν στη δημιουργία παιδιών που θα είναι λιγότερο επιρρεπή σε καρδιακές παθήσεις, με χαμηλότερη χοληστερόλη και ισχυρότερα οστά, για την πρόληψη της οστεοπόρωσης.

O 42χρονος δισεκατομμυριούχος έχει ήδη προβεί σε σημαντικές επενδύσεις και συνομιλεί με διάφορες εταιρείες γονιδιακής επεξεργασίας εμβρύων, διοργανώνοντας μάλιστα συμπόσια με καλεσμένους επιφανείς επιχειρηματίες και επενδυτές της Σίλικον Βάλεϊ, καθώς και ειδικούς στην επεξεργασία γονιδίων.

Σύμφωνα με ανθρώπους που συνομίλησαν μαζί του, τους οποίους επικαλείται η WSJ, φέρεται να πρότεινε ακόμη και τη σύσταση μιας εταιρείας που θα εργάζεται υπό άκρα μυστικότητα με στόχο να φέρει στον κόσμο ένα υγιές γενετικά τροποποιημένο μωρό, αιφνιδιάζοντας το επιστημονικό/ιατρικό κατεστημένο, ώστε να μην προλάβει να διατυπώσει τις όποιες ενστάσεις του.

Εκπρόσωπος του Μπράιαν Αρμστρονγκ δήλωσε στη συνέχεια πως η εν λόγω ιδέα δεν ήταν δική του, προσθέτοντας ότι τόσο ο ίδιος όσο και άλλοι ισχυροί παράγοντες είχαν συμφωνήσει πως επρόκειτο για μια κακή πρόταση. «Δεν θα συνιστούσε ποτέ στην Preventive να ενεργήσει με αυτόν τον τρόπο», είπε η εκπρόσωπος.

Η Preventive ιδρύθηκε τον περασμένο Μάιο στο Σαν Φρανσίσκο με ολιγομελές προσωπικό, χωρίς να αναζητά ανοιχτά ερευνητές – η WSJ έγραψε μάλιστα ότι ζητά από τους συνεργάτες της να υπογράφουν συμφωνητικό εχεμύθειας πριν από την πρόσληψή τους. Εως σήμερα τα σχέδιά της ήταν γνωστά σε ελάχιστους, ενώ και στον ιστότοπό της υπήρχαν ελάχιστες πληροφορίες.

Τον προηγούμενο μήνα, όμως, αφότου δημοσιογράφοι της Wall Street Journal προσέγγισαν άτομα που σχετίζονται με την εταιρεία, η Preventive ανακοίνωσε στον ιστότοπό της ότι είχε συγκεντρώσει 30 εκατ. δολάρια για πειράματα που αφορούν τη γονιδιακή επεξεργασία εμβρύων. Στη δήλωσή της δεσμεύθηκε επίσης να μην προχωρήσει σε δοκιμές σε ανθρώπους «εάν η ασφάλεια δεν μπορεί να αποδειχθεί μέσω εκτεταμένων ερευνών».

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News